ઈઝરાયલમાં સ્થપાશે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની ભવ્ય પ્રતિમા

જાણો મરાઠા સામ્રાજ્ય સાથેનું ખાસ યહૂદી કનેક્શન

ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો હંમેશા મજબૂત રહ્યા છે, પરંતુ હવે બંને દેશોના ઈતિહાસ અને સંસ્કૃતિને જોડતા એક ખૂબ જ ગૌરવશાળી સમાચાર સામે આવ્યા છે. ટૂંક સમયમાં જ ઈઝરાયલ દેશમાં મરાઠા સામ્રાજ્યના આરાધ્ય દેવ, સ્થાપક અને અદમ્ય સાહસના પ્રતીક એવા છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની એક ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણયની જાહેરાત થતાં જ સોશિયલ મીડિયા પર એ વાતને લઈને ભારે ઉત્સુકતા જાગી છે કે, આખરે પશ્ચિમ એશિયાના યહૂદી સમુદાયને મહારાષ્ટ્રના મહાન યોદ્ધા શિવાજી મહારાજ સાથે શું સદીઓ જૂનો સંબંધ હતો?

 ‘બેને ઈઝરાયલ’: મહારાષ્ટ્રના રંગે રંગાયેલો ભારતનો સૌથી જૂનો યહૂદી સમુદાય

આ અનોખા અને રોચક ઈતિહાસના તાર મહારાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાના કોંકણ વિસ્તાર સાથે જોડાયેલા છે. સદીઓ પહેલા જ્યારે યહૂદીઓ પર વૈશ્વિક સ્તરે અત્યાચારો થઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેમનું એક જૂથ ભારતના કોંકણ તટ પર આવીને વસ્યું હતું, જેને ઇતિહાસમાં ‘બેને ઈઝરાયલ’ (Bene Israel) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ભારતનો સૌથી પ્રાચીન યહૂદી સમુદાય છે. ભારતમાં આશ્રય મેળવ્યા બાદ આ લોકોએ માત્ર મહારાષ્ટ્રને પોતાનું વતન જ ન બનાવ્યું, પરંતુ ત્યાંની સ્થાનિક મરાઠી ભાષા, પરંપરાગત પહેરવેશ અને ખાનપાનની સંસ્કૃતિને પણ સંપૂર્ણપણે અપનાવી લીધી હતી. પોતાની ધાર્મિક ઓળખ અકબંધ રાખીને તેઓ અસ્સલ મરાઠી રંગમાં રંગાઈ ગયા હતા.

 શિવાજી મહારાજની સેનામાં યહૂદી યોદ્ધાઓનું બલિદાન

ઇતિહાસકારોના મતે, છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની સેક્યુલર અને ન્યાયપ્રિય વિચારધારાના કારણે જ તે સમયે દરેક ધર્મ અને સમુદાયના લોકો ‘સ્વરાજ’ કાજે પોતાનું લોહી વહાવવા તૈયાર રહેતા હતા. જ્યારે શિવાજી મહારાજે કોંકણ અને થાણે વિસ્તારમાં મરાઠા સામ્રાજ્યનો પાયો મજબૂત કર્યો, ત્યારે ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાયના અનેક બહાદુર અને કુશળ યોદ્ધાઓ તેમની સેનામાં જોડાયા હતા.

આ યહૂદી સૈનિકોએ ખાસ કરીને:

મરાઠા નૌકાદળ (Naval Force): કોંકણ પટ્ટી પર નૌકાદળના વિસ્તરણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

કિલ્લાઓની સુરક્ષા: મરાઠા સામ્રાજ્યના અભેદ્ય કિલ્લાઓની રક્ષામાં પોતાની સૈન્ય સેવાઓ આપી હતી.

શિવાજી મહારાજે પણ આ સમુદાયની વફાદારી, રાષ્ટ્રપ્રેમ અને વીરતાની કદર કરીને તેમને પોતાના વહીવટી તંત્ર અને લશ્કરમાં ઉચ્ચ અને જવાબદાર પદો સોંપ્યા હતા.

ઇઝરાયલમાં પ્રતિમા સ્થાપિત થવાનું વૈશ્વિક મહત્વ

વર્ષ ૧૯૪૭માં ભારતની આઝાદી અને ત્યારબાદ ઈઝરાયલ એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બન્યા પછી, મહારાષ્ટ્રના આ ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાયના મોટાભાગના પરિવારો ઈઝરાયલ જઈને સ્થાયી થયા હતા. પશ્ચિમ એશિયામાં વસ્યા હોવા છતાં આજે પણ તેઓ ગર્વથી પોતાને ‘મરાઠી યહૂદી’ તરીકે ઓળખાવે છે અને પોતાના ઘરોમાં મરાઠી ભાષા તેમજ સંસ્કૃતિ જીવંત રાખી છે.

ઈઝરાયલની ધરતી પર છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની પ્રતિમાનું અનાવરણ કરવું એ આ સદીઓ જૂની અતૂટ વફાદારી, મિત્રતા અને સાંસ્કૃતિક વારસાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સલામી આપવા સમાન છે. આ વૈશ્વિક સન્માન સાબિત કરે છે કે શિવાજી મહારાજનું ગૌરવ ભૌગોલિક સરહદોથી પર છે.