આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતનો ગર્વભેર અવાજ: વિકસિત દેશોની દોડધામ પર જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ઉઠાવ્યા સવાલ

વૈશ્વિક સ્તરે પર્યાવરણ અને આબોહવા પરિવર્તનના મુદ્દાઓ પર જ્યારે પણ ચર્ચા થાય છે ત્યારે મોટાભાગે વિકાસશીલ દેશો પર દબાણ બનાવવામાં આવતું હોય છે. પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારત તરફથી ખૂબ જ સ્પષ્ટ અને સચોટ વલણ અપનાવીને ધનિક દેશોને તેમની ઐતિહાસિક જવાબદારીનો અરીસો બતાવવામાં આવ્યો છે, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારે ચર્ચા જગાવી છે.

લંડનમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની પરિષદનું આયોજન

લંડનમાં આયોજિત એક ભવ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂની પરિષદમાં સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશ (ચીફ જસ્ટિસ) સૂર્યકાંતે આબોહવા પરિવર્તન (ક્લાઇમેટ ચેન્જ) અને પર્યાવરણીય ન્યાયના મુદ્દે ધનિક દેશોને આડે હાથ લીધા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે વિકસિત દેશોએ છેલ્લા ૨૦૦ વર્ષોમાં મોટા પાયે ઔદ્યોગિકીકરણ કરીને પર્યાવરણને વ્યાપક નુકસાન પહોંચાડ્યું છે, ત્યારે હવે અચાનક સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધવા માટે વિકાસશીલ દેશો પર ઉતાવળનું દબાણ ન કરવું જોઈએ.

ક્લાઇમેટ જસ્ટિસ અને વિકાસશીલ દેશોની વાસ્તવિકતા

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સ્વચ્છ ઊર્જા (ક્લીન એનર્જી) તરફ આગળ વધવાની પ્રક્રિયા ન્યાયી અને સમાવેશી હોવી જરૂરી છે. આબોહવાકીય ન્યાય માત્ર પર્યાવરણીય રક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ગરીબી નાબૂદી, સામાજિક સમાનતા અને વિકાસશીલ દેશોના સમાન વિકાસના અધિકારો સાથે પણ સીધી રીતે જોડાયેલો છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે પર્યાવરણીય ક્ષતિ માટે ઐતિહાસિક રીતે વિકસિત દેશો જવાબદાર હોવાથી, ક્લાઇમેટ ટ્રાન્ઝિશનનો તમામ આર્થિક બોજ માત્ર ગરીબ રાષ્ટ્રો પર ન નાખી શકાય.

આ પણ વાંચો: નેપાળમાં જળપ્રલયથી હાહાકાર, 600+ના મોત: 2500થી વધુ હજુ ગુમ!

ભારતીય ન્યાયતંત્ર અને સંતુલનનો અભિગમ

આ વ્યાખ્યાનમાં ભારતનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું હતું કે ભારતીય ન્યાયતંત્રે હંમેશાં પર્યાવરણ રક્ષણ અને નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે ઐતિહાસિક ચુકાદાઓ આપ્યા છે. ક્લાઇમેટ ટ્રાન્ઝિશનની વૈશ્વિક પ્રક્રિયામાં ન્યાય અને સમાન તકો જાળવવી એ જ સાચો આબોહવાકીય ન્યાય છે, અને વૈશ્વિક સમુદાયે આ વાત સ્વીકારવી જ પડશે.

જસ્ટિસ સૂર્યકાંતનું આ નિવેદન માત્ર ભારત પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે વૈશ્વિક અસમાનતા સામે એક મજબૂત અવાજ છે. પર્યાવરણના નામે વિકાસશીલ દેશોના આર્થિક વિકાસને રૂંધવાના પ્રયાસો સામે આ પ્રકારની કાનૂની અને નૈતિક રજૂઆત આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક નીતિઓને ચોક્કસપણે પ્રભાવિત કરશે.