સામાન્ય રીતે બ્રેસ્ટ કેન્સરને માત્ર મહિલાઓ સાથે સંકળાયેલી બીમારી માનવામાં આવે છે, પરંતુ આ માન્યતા હવે ખોટી સાબિત થઈ રહી છે. પુરુષોના શરીરમાં પણ બ્રેસ્ટ ટિશ્યુઝ ઉપલબ્ધ હોવાથી તેમાં કેન્સરના કોષો અનિયંત્રિત રીતે વધવાનું ગંભીર જોખમ રહેલું છે. અમદાવાદની સિવિલ મેડિસિટી સ્થિત ગુજરાત કેન્સર રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટ (GCRI) ના તાજા આંકડા દર્શાવે છે કે પુરુષોમાં આ રોગનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે નોંધાઈ રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ અમદાવાદના 45 વર્ષીય વેપારીને છાતીના ભાગે પીડારહિત ગાંઠ દેખાતાં તપાસ કરાવતા બ્રેસ્ટ કેન્સરનું નિદાન થયું હતું. ખરાબ જીવનશૈલી, મેદસ્વિતા, આલ્કોહોલનું વધુ પડતું સેવન અને આનુવંશિકતા આ ખતરનાક બીમારી પાછળના મુખ્ય પરિબળો તરીકે સામે આવ્યા છે.
વર્ષવાર બ્રેસ્ટ કેન્સરના દર્દીઓની આંકડાકીય સ્થિતિ (GCRI)
| વર્ષ (Year) | પુરુષ દર્દીઓ (Male) | મહિલા દર્દીઓ (Female) | કુલ કેસ (Total Cases) |
| 2021 | 18 | 1385 | 1403 |
| 2022 | 15 | 1452 | 1467 |
| 2023 | 23 | 1365 | 1388 |
| 2024 | 15 | 1449 | 1464 |
| 2025 | 25 | 1516 | 1541 |
| 2026 | 08 | 753 | 761 |
| કુલ (Total) | 104 | 7420 | 7524 |
વયજૂથ પ્રમાણે બ્રેસ્ટ કેન્સરનું વિશ્લેષણ
| વયજૂથ (Age Group) | દર્દીઓની સંખ્યા (Patients) | ટકાવારી પ્રમાણ (Percentage) |
| 30 થી ઓછી ઉંમર | 176 | 2.22% |
| 30 થી 40 વર્ષ | 1115 | 14.08% |
| 40 થી 50 વર્ષ | 2417 | 30.52% |
| 50 થી વધુ ઉંમર | 4212 | 53.18% |
| કુલ (Total) | 7920 | 100% |
પુરુષોમાં કેન્સર પાછળ દારૂ, લિવર અને એસ્ટ્રોજન હોર્મોનનું જોખમ
તબીબી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સર થવા પાછળ વધુ પડતું આલ્કોહોલનું સેવન અત્યંત મોટું અને ઘાતક પરિબળ છે. અતિશય દારૂ પીવાથી લિવર નબળું પડે છે, જેને પરિણામે પુરુષના શરીરમાં સ્ત્રી હોર્મોન ગણાતા ‘એસ્ટ્રોજન’નું સ્તર અસામાન્ય રીતે વધી જાય છે. આ ઉપરાંત અતિશય મેદસ્વીપણું, આનુવંશિક ખામીઓ અને વધતી જતી ઉંમર પણ રોગને નોતરે છે. પુરુષોમાં સ્તનના કોષોનું પ્રમાણ સ્ત્રીઓની સરખામણીએ ઘણું ઓછું હોવાને કારણે અહીં ઉદ્ભવતા કેન્સરના સેલ્સ શરીરના અન્ય નાજુક અંગોમાં અત્યંત ઝડપથી પ્રસરી જવાનું મોટું જોખમ રહેલું છે.
પીડારહિત ગાંઠ અને ચાંદી જેવા પ્રારંભિક લક્ષણોની અવગણના જીવલેણ
મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં પુરુષો છાતીના ભાગમાં થતી નાની ગાંઠ કે સોજાને સામાન્ય ગણીને નજરઅંદાજ કરી દેતા હોય છે, જે પાછળથી ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરે છે. જો છાતીમાં કોઈ પીડારહિત સખત ગાંઠ મહેસૂસ થાય, ત્વચાના રંગ કે બનાવટમાં ફેરફાર દેખાય અથવા સ્તનની આસપાસ લાંબા સમય સુધી રૂઝ ન આવતી ચાંદી પડે તો તેને સામાન્ય ગણવાની ભૂલ કરવી જોઈએ નહીં. આ પ્રકારના લક્ષણો દેખાતાં જ તાત્કાલિક કેન્સર સ્પેશિયાલિસ્ટનો સંપર્ક કરી મેમોગ્રાફી કે બાયોપ્સી જેવી જરૂરી તપાસ કરાવવી અનિવાર્ય છે.
50 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં કેન્સરનું સૌથી ઊંચું જોખમ
સિવિલ હોસ્પિટલના પાંચ વર્ષના સર્વેક્ષણ મુજબ, બ્રેસ્ટ કેન્સરના કુલ નોંધાયેલા કેસોમાંથી 53.18% દર્દીઓ 50 વર્ષથી વધુની વયના છે, જ્યારે 30.52% દર્દીઓ 40 થી 50 વર્ષની વયજૂથમાં આવે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે 40 વર્ષની વય વટાવ્યા બાદ સ્ત્રી કે પુરુષ બંનેએ પોતાના શારીરિક ફેરફારો પ્રત્યે વિશેષ જાગૃતિ રાખવી જરૂરી છે. પ્રારંભિક તબક્કે જ જો રોગ પકડાઈ જાય તો યોગ્ય સારવાર થકી દર્દી સંપૂર્ણપણે સાજો થઈ શકે છે.
બ્રેસ્ટ કેન્સર માત્ર મહિલાઓનો જ રોગ છે તેવો સામાજિક ભ્રમ તોડીને પુરુષોએ પણ પોતાના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સભાન બનવું સમયની માંગ છે. અમદાવાદ સિવિલમાં છેલ્લા 6 વર્ષમાં નોંધાયેલા 104 કેસો એ સાબિતી છે કે અનિયમિત જીવનશૈલી અને વ્યસનો પુરુષોના હોર્મોનલ સંતુલનને ખોરવી રહ્યા છે. નિયમિત શારીરિક કસરત, વજન પર નિયંત્રણ, આલ્કોહોલથી અંતર અને કોઈપણ અસામાન્ય ગાંઠ જણાતાં જ ત્વરિત તબીબી સલાહ લેવી એ જ આ જીવલેણ રોગ સામે રક્ષણ મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે.
