દેશના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇતિહાસમાં સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેરવા જઈ રહેલા મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ કાર્ય હવે આખરી ઓપ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. કેન્દ્રીય રેલ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે પ્રોજેક્ટની પ્રગતિ અંગે વિગતવાર માહિતી આપતા પુષ્ટિ કરી છે કે ભારતની પ્રથમ હાઈ-સ્પીડ બુલેટ ટ્રેન વર્ષ 2027 ના ચોથા ક્વાર્ટરમાં ટ્રેક પર દોડતી થઈ જશે. 508 કિલોમીટર લાંબા આ અત્યાધુનિક કોરિડોરમાં ભારતીય એન્જિનિયરિંગની બે અસાધારણ સિદ્ધિઓ જોવા મળશે—જેમાં મુંબઈના BKC ખાતે જમીનથી 100 ફૂટ ઊંડે બની રહેલું અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન અને થાણે ક્રીક ખાતે સમુદ્રના તળિયે ખડકો કાપીને તૈયાર થનારી દેશની સર્વપ્રથમ 7 કિલોમીટર લાંબી અંડર-સી ટનલ સામેલ છે.
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટની મુખ્ય રૂપરેખા
| વિગત | સત્તાવાર માહિતી |
| પ્રોજેક્ટનું નામ | મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર (MAHSR) |
| કુલ લંબાઈ | 508 કિલોમીટર (મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, દાદરા અને નગર હવેલી) |
| સંભવિત શરૂઆત | વર્ષ 2027 ના આખરી ક્વાર્ટર (Q4) માં |
| ટ્રેનની ઝડપ | મહત્તમ: 320 કિમી/કલાક | સરેરાશ: 300 કિમી/કલાક |
| કુલ સ્ટેશનોની સંખ્યા | 12 સ્ટેશનો |
| એકમાત્ર અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન | બાન્દ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ – BKC (32 મીટર / 100 ફૂટ ઊંડાઈ) |
| અંડર-સી રેલ ટનલ | 7 કિલોમીટર (કુલ 21 કિમી ટનલ પેકેજનો હિસ્સો) |
મુંબઈના BKC માં જમીનથી 100 ફૂટ નીચે ત્રિ-સ્તરીય સ્ટેશન
મુંબઈના મુખ્ય બિઝનેસ ડિસ્ટ્રિક્ટ બાન્દ્રા કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (BKC) ખાતે આકાર લઈ રહેલું ટર્મિનલ સ્ટેશન આ પ્રોજેક્ટનું એકમાત્ર સંપૂર્ણ અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશન છે. 10 માળની બિલ્ડિંગની ઊંચાઈ જેટલું એટલે કે જમીનથી આશરે 32 મીટર (100 ફૂટ) ઊંડે ખોદકામ કરીને આ ભવ્ય સ્ટેશન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. સ્ટેશનમાં પ્લેટફોર્મ, મુસાફરો માટેનો કોન્કોર્સ અને ટેકનિકલ સર્વિસિસ એરિયા એમ ત્રણ લેવલ હશે. અહીં 400 મીટરથી વધુ લંબાઈ ધરાવતા કુલ 6 હાઈ-ટેક પ્લેટફોર્મ્સ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.
સમુદ્રની અંદર 7 કિમી દોડશે ટ્રેન: 500 હાથી જેટલી વિશાળ મશીનો કાર્યરત
મહારાષ્ટ્રના હિસ્સામાં બુલેટ ટ્રેન 21 કિલોમીટર લાંબી ટનલમાંથી પસાર થશે, જે પૈકી થાણે ક્રીક ખાતે 7 કિલોમીટરનો ભાગ સમુદ્રની નીચેથી પસાર થશે. ભારતમાં પ્રથમવાર બની રહેલી આ અંડર-સી સુરંગના નિર્માણમાં અત્યાધુનિક એન્જિનિયરિંગનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે:
વિરાટ ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM): જુલાઈ 2026 માં વિક્રોલી અને સાવલીથી લોન્ચ કરાયેલી બે મહાકાય મશીનો 3,200 ટન વજન સાથે ખડકો કોતરી રહી છે.
મશીનનું વજન અને કદ: પ્રત્યેક TBM નું વજન 3,000 ટનથી વધુ છે (જે આશરે 500 એશિયન હાથીઓના વજન બરાબર થાય છે) અને તેની લંબાઈ 96 મીટર એટલે કે 5 ક્રિકેટ પિચ જેટલી છે.
વિશાળ કટરહેડ: મશીનમાં 13.6 મીટર ડાયામીટર ધરાવતું કટરહેડ છે, જેનું કદ 4 માળની ઇમારત જેટલું ઊંચું છે.
320 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપ અને રૂટના 12 મુખ્ય સ્ટેશનો
આ ટ્રેન જ્યારે સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ટ્રેક પર દોડશે ત્યારે તેની મહત્તમ સ્પીડ 320 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક અને સરેરાશ ઝડપ 300 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની રહેશે, જેના લીધે મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચેનું અંતર ગણતરીના કલાકોમાં પૂર્ણ થશે. 508 કિમીના આ રૂટ પર કુલ 12 મુખ્ય સ્ટેશનો નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યા છે:
મુંબઈ (BKC)
થાણે
વિરાર
બોઇસર
વાપી
બિલીમોરા
સુરત
ભરૂચ
વડોદરા
આણંદ
અમદાવાદ
સાબરમતી
અમદાવાદ-મુંબઈ બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર માત્ર એક પરિવહન પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ ભારતના આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વિશ્વસ્તરીય કનેક્ટિવિટીનું શક્તિશાળી પ્રતીક છે. દરિયાની નીચે ટનલ અને જમીનની ઊંડાઈમાં સ્ટેશન નિર્માણ જેવા જટિલ એન્જિનિયરિંગ પડકારોને પાર પાડીને વર્ષ 2027 માં દોડનારી આ દેશની પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પશ્ચિમ ભારતના આર્થિક વિકાસને નવી ગતિ આપશે.
