અમેરિકાનું દેવું 40 ટ્રિલિયન ડૉલરને પાર: વૈશ્વિક શેરબજારો માટે ખતરાની ઘંટડી અને ગંભીર અસ્થિરતા
વૈશ્વિક શેરબજારોમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી જોવા મળી રહેલા તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવે રોકાણકારોની ચિંતામાં મોટો વધારો કર્યો છે. વિશ્વપ્રસિદ્ધ બ્રોકરેજ ફર્મ ‘જેફરીઝ’ના તાજેતરના અહેવાલે ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે કે વિશ્વની સૌથી મોટી મહાસત્તા ગણાતા અમેરિકા પરનું રાષ્ટ્રીય દેવું હવે ૪૦ ટ્રિલિયન ડૉલરને વટાવી ગયું છે. અમેરિકાની આ કથળતી નાણાકીય સ્થિતિ અને વધતી રાજકોષીય ખાધ માત્ર તે દેશ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે આખી દુનિયાના સ્ટોક માર્કેટ અને આર્થિક સ્થિરતા માટે જોખમરૂપ બની રહી છે.
અમેરિકા પર ૪૦ ટ્રિલિયન ડૉલરનું તોતિંગ કરજ અને નાણાકીય કટોકટી
જેફરીઝના ગ્લોબલ ઇક્વિટી સ્ટ્રેટેજિસ્ટ ક્રિસ્ટોફર વૂડના રિપોર્ટ અનુસાર, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની કથળતી નાણાકીય સ્થિતિ લાંબા ગાળાના ટ્રેઝરી બૉન્ડ્સ પર ભારે દબાણ ઊભું કરી રહી છે. ગત ૧૮ ઓગસ્ટના રોજ અમેરિકાનું કુલ રાષ્ટ્રીય દેવું અંદાજે ૪૦.૦૫ ટ્રિલિયન ડૉલરના ઐતિહાસિક અને ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયું છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ ૭.૮% વધુ છે. આ ઉપરાંત, સંઘીય સરકારે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના માત્ર પ્રથમ ૧૦ મહિનામાં જ ૧.૮ ટ્રિલિયન ડૉલરની ખોટ (રાજકોષીય ખાધ) નોંધાવી છે. એકલા જુલાઈ મહિનામાં જ ૪૩૨ અબજ ડૉલરની માસિક ખાધ નોંધાઈ હતી, જે માર્ચ ૨૦૨૧ પછીની સૌથી મોટી માસિક ખાધ છે.
આ પણ વાંચો: ઇરાની સંસ્થાઓ સાથે માહિતી શેર કરનાર જહાજો પર લાગશે પ્રતિબંધ: અમેરિકા
સરકારી આવકમાં ઘટાડો અને ખર્ચમાં તોતિંગ ઉછાળો
અમેરિકાની કમાણી અને ખર્ચ વચ્ચેનો તફાવત અત્યંત ઝડપથી વધી રહ્યો છે, જેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
આવકમાં ઘટાડો: જુલાઈ મહિનામાં ફેડરલ રેવેન્યૂમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૧.૩% અને છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં ૫.૭%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ સાથે ટેક્સ કલેક્શન અને ડ્યૂટીની આવક પણ ઘટી છે.
ખર્ચમાં ધરખમ વધારો: સરકારી આવક ઘટવા છતાં સંઘીય ખર્ચમાં જુલાઈ મહિનામાં એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીએ ૨૧.૭%નો મોટો વધારો થયો છે.
વ્યાજ ચૂકવણીનું દબાણ: આવક ઓછી અને ખર્ચ વધુ હોવાના કારણે સરકારની ઉધાર લેવાની ઝડપ અને તેના પર ચૂકવવામાં આવતા વ્યાજનો બોજ સતત વધી રહ્યો છે.
યુએસ બૉન્ડ માર્કેટમાં ઉછાળો અને વૈશ્વિક અસરો
અમેરિકન બૉન્ડ માર્કેટમાં ૧૦-વર્ષીય ટ્રેઝરી બૉન્ડની યીલ્ડ વધીને ૪.૬૮૩% પર પહોંચી ગઈ છે, જે છેલ્લા ૧૯ વર્ષમાં સૌથી ઊંચું સ્તર છે. જ્યારે ૩૦-વર્ષીય બૉન્ડની હરાજી ૫.૨૧૬% સુધી પહોંચી છે, જે વર્ષ ૨૦૦૧ પછીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે.
આ ખતરો માત્ર અમેરિકા પૂરતો સીમિત નથી, કારણ કે અમેરિકન સરકારી બૉન્ડ્સ અને સિક્યોરિટીઝ વિશ્વભરની બેન્કો, પેન્શન ફંડ્સ, વીમા કંપનીઓ અને અન્ય દેશોની સરકારો પાસે વિશાળ માત્રામાં રોકાયેલા છે. પરિણામે, ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં થતો આ વધારો વૈશ્વિક સ્તરે તમામ નાણાકીય બજારો અને રોકાણકારો માટે ભારે અસ્થિરતા સર્જી શકે છે.
નિષ્કર્ષરૂપે કહી શકાય કે અમેરિકાનું વધતું જતું ૪૦ ટ્રિલિયન ડૉલરનું દેવું અને તેના કારણે બોન્ડ માર્કેટમાં સર્જાયેલી ઉથલપાથલ વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે ચેતવણી સમાન છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં રોકાણ કરતા રોકાણકારોએ આ વૈશ્વિક આર્થિક પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને અત્યંત સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
