2027માં ખાદ્યાન્નનું ભયંકર સંકટ! જેપી મોર્ગનની ચેતવણી: ભારત-બ્રાઝિલ સહિત દુનિયાભરમાં મોંઘવારી 5% એ પહોંચશે

દુનિયાભરમાંથી આગામી સમય માટે ખૂબ જ ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. વિશ્વની ખ્યાતનામ ગ્લોબલ ફાઇનાન્સિયલ સંસ્થા ‘જેપી મોર્ગન’ (JP Morgan) દ્વારા એક ગંભીર ચેતવણી આપવામાં આવી છે, જેના અનુસાર વર્ષ 2027 માં સમગ્ર વિશ્વએ એક મોટા અને વિનાશક ખાદ્ય સંકટનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ સંકટ માત્ર અચાનક અનાજ ખૂટી પડવા વિશે નથી, પરંતુ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, ખાતરની અછત, આબોહવા પરિવર્તન અને વધતા કૃષિ ખર્ચનું એક જીવલેણ મિશ્રણ છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારત, બ્રાઝિલ અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા વિકાસશીલ દેશો પર આ સંકટની સૌથી ઘાતક અસરો જોવા મળશે.

મોંઘવારીના આંકડા પહોંચશે ભયજનક સપાટીએ

આ વૈશ્વિક ફૂડ ક્રાઇસિસના કારણે દુનિયાભરમાં મોંઘવારીનો આંકડો બેકાબૂ બની શકે છે. જેપી મોર્ગનના અંદાજ મુજબ:

વૈશ્વિક મોંઘવારી: વર્ષ 2027 ના પ્રથમ છ મહિનામાં વૈશ્વિક મોંઘવારી વધીને અંદાજે 5% સુધી પહોંચી શકે છે, જે વર્ષ 2026 ના સમાન સમયગાળામાં માત્ર 2.8% હતી.

ગરીબ અને વિકાસશીલ પરિવારો પર બોજ: જો આ ચેતવણી સાચી સાબિત થાય, તો વિકાસશીલ દેશોના સામાન્ય પરિવારોએ તેમની આવકનો મોટો હિસ્સો માત્ર બે સમયના ભોજન પાછળ જ ખર્ચવો પડશે.

ખેડૂતોની કફોડી સ્થિતિ: ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચમાં થતો અસહ્ય વધારો અને હવામાનના અનિશ્ચિત બદલાવના કારણે પાક નિષ્ફળ જવાનો સતત ડર સતાવી રહ્યો છે.

આ પણ વાંચો: 10 ગ્રામ સોનું ₹1.55 લાખ અને 1 કિલો ચાંદી ₹2.35 લાખે પહોંચ્યું, રોકાણકારો ચિંતામાં

ખાતરની અછત અને સપ્લાય ચેઈનનું વિઘટન

આ સમગ્ર સંકટ પાછળ ખાતર (Fertilizer) ની અછત સૌથી મોટો અને નિર્ણાયક ભાગ ભજવી રહી છે:

મિડલ ઈસ્ટનું વર્ચસ્વ: મિડલ ઈસ્ટના દેશો વૈશ્વિક યુરિયા નિકાસમાં 42% અને એમોનિયા નિકાસમાં 27% નો મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો તણાવ: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આસપાસના વધતા તણાવ અને નેચરલ ગેસના ભાવોમાં ઉછાળાએ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને ખરાબ રીતે ખોરવી નાખી છે.

ચેઈન રિએક્શન: નિષ્ણાતોના મતે આ ખતરો એક સાંકળ સમાન છે.

યુદ્ધ ➔ ઉર્જા સંકટ ➔ ખાતરની અછત ➔ કૃષિ ખર્ચમાં વધારો ➔ ઓછું ઉત્પાદન ➔ ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં તોતિંગ વધારો.

આ ખોરવાયેલી સિસ્ટમને ફરીથી પાટા પર લાવવામાં ૧ થી ૪ વર્ષનો લાંબો સમય લાગી શકે છે.

અલ નીનો (El Nino) ની માર અને પ્રતિકૂળ હવામાન

ખાતરની અછત ઉપરાંત આબોહવા પરિવર્તન અને ખાસ કરીને અલ નીનો આ કટોકટીમાં મોટો વિલન સાબિત થશે:

પૂર અને દુષ્કાળનું જોખમ: અલ નીનોના કારણે વિશ્વભરમાં દુષ્કાળ, અતિશય પૂર અને અન્ય પ્રતિકૂળ મૌસમી ઘટનાઓનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે.

પાક ઉત્પાદનમાં ઘટાડો: ઐતિહાસિક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે અલ નીનોના પ્રભાવ હેઠળ ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં પાક ઉત્પાદનમાં સરેરાશ 3.5% નો ઘટાડો નોંધાયો છે.

ફુગાવામાં વધારો: એક ‘સુપર અલ નીનો’ વૈશ્વિક ખાદ્ય મોંઘવારીમાં લગભગ 0.7% નો વધારો કરી શકે છે, અને જો ઉર્જાના ભાવ વધારા સાથે આ ભળે તો આ અસર 1.3% થી 1.5% સુધી પહોંચી શકે છે.

ભારતની ખેતી અને અર્થતંત્ર પર સીધી અસર

ભારત જેવા કૃષિપ્રધાન દેશ માટે આ ચેતવણી અત્યંત ગંભીર છે:

વરસાદ આધારિત પાકો પર જોખમ: ભારતમાં નબળા કે અનિયમિત ચોમાસાની સીધી અને નકારાત્મક અસર ડાંગર, કઠોળ, તેલીબિયાં, કપાસ અને શેરડી જેવા મહત્વના પાકો પર પડી શકે છે.

ઉત્પાદન ખર્ચનો પડકાર: જેપી મોર્ગનના અહેવાલ મુજબ, ભારત સામે માત્ર અનાજના પૂરતા જથ્થાનો જ પ્રશ્ન નથી, પરંતુ ખાતર અને ઉર્જા બજારની ભારે અસ્થિરતા વચ્ચે ખેડૂતો માટે પોસાય તેવા ખર્ચે પાકનું ઉત્પાદન જાળવી રાખવું એ સૌથી મોટો પડકાર છે.

છૂટક મોંઘવારીમાં ઉછાળો: ખેતરોમાં ઓછું ઉત્પાદન થવાથી દેશમાં સ્થાનિક પુરવઠો ઘટશે, જેના પરિણામે બજારમાં છૂટક મોંઘવારી રેકોર્ડ સ્તરે વધી શકે છે.

જે.પી. મોર્ગનની આ ભવિષ્યવાણી સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે આગામી વર્ષોમાં આર્થિક મોરચે મોટા પડકારો રાહ જોઈ રહ્યા છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ, ખાતરની અછત અને આબોહવા પરિવર્તનના જોખમોને પહોંચી વળવા માટે સરકારી સ્તરે અગાઉથી જ મજબૂત રણનીતિ ઘડવી અનિવાર્ય છે. જો સમયસર યોગ્ય પગલાં નહીં ભરવામાં આવે, તો ખાદ્યાન્ન સુરક્ષા જોખમાઈ શકે છે અને સામાન્ય લોકોનું જીવન વધુ મુશ્કેલ બની જશે.