દિવાળીમાં ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નહીં: સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું- ધાર્મિક આસ્થા અને લોકોના સ્વાસ્થ્ય વચ્ચે સંતુલન જરૂરી, સમયમર્યાદા નક્કી કરવા આદેશ

દેશભરમાં દિવાળીના પર્વ પૂર્વે દર વર્ષે ઉઠતા ફટાકડા અને પ્રદૂષણના વિવાદ વચ્ચે સર્વોચ્ચ અદાલતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સંતુલિત વલણ અખત્યાર કર્યું છે. ફટાકડા પર દેશવ્યાપી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાની માંગણીઓ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે પરંપરાગત ઉત્સવોની ધાર્મિક લાગણી અને લોકોના સ્વાસ્થ્ય બંને વચ્ચે તાલમેલ સાધવો અનિવાર્ય છે. નાગરિકોના આરોગ્ય, વૃદ્ધો-બાળકોની સુખાકારી તેમજ પ્રદૂષણ નિયંત્રણને ધ્યાનમાં રાખીને અદાલતે 24 કલાક ફટાકડા ફોડવાની છૂટ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે અને ચોક્કસ સમયમર્યાદા તેમજ શરતો સાથે જ ઉજવણીની મંજૂરી આપવાના સંકેત આપ્યા છે.

ધાર્મિક આસ્થા અને જનઆરોગ્ય વચ્ચે સંતુલનનો અભિગમ

કેસની સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરતાં જણાવ્યું હતું કે દેશભરમાં એક ઝાટકે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાથી કરોડો શ્રદ્ધાળુઓની ધાર્મિક ભાવનાઓને ઠેસ પહોંચી શકે છે. જોકે, ઉત્સવની ઉજવણીના નામે દિવસ-રાત 24 કલાક બેરોકટોક ફટાકડા ફોડવાની છૂટ પણ આપી શકાય નહીં. ખાસ કરીને હૃદયરોગ, શ્વાસની બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓ, વડીલો અને નવજાત શિશુઓના સ્વાસ્થ્ય પર ઝેરી ધુમાડો અને અવાજ ગંભીર અસર કરે છે. તેથી અદાલત એવો સર્વગ્રાહી માર્ગ શોધવા માંગે છે જે પર્યાવરણ અને પરંપરા બંનેનું રક્ષણ કરે.

સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા અને સુનાવણીની રૂપરેખા

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને નિયમનકારી સંસ્થાઓને આપેલી સૂચનાઓ તેમજ આગામી કાર્યવાહીની વિગતો નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: 4500 થી વધુ સૈનિકો ગુમાવી દીધા બાદ અંતે 23 વર્ષ પછી અમેરિકી સેનાએ ઈરાક છોડી દીધું; હજારો કરોડની નુકસાની થઈ

ફટાકડા ફોડવાનો સમય અને કેટેગરી નક્કી કરવાની કવાયત

અદાલતે સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે કે આગામી દિવસોમાં એવો નિયમ અમલી બનાવવામાં આવશે જેમાં ફટાકડા ફોડવા માટે નિશ્ચિત સમય નક્કી કરાશે. આ ઉપરાંત કયા પ્રકારના ગ્રીન કે ઓછા પ્રદૂષણ ફેલાવતા ફટાકડા ફોડી શકાશે અને કયા જોખમી કે વધુ અવાજ કરતાં ફટાકડા પર રોક લગાવવામાં આવશે તેની સ્પષ્ટ યાદી પણ જાહેર કરવામાં આવશે, જેથી કાયદો-વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે અને પ્રદૂષણ પણ નિયંત્રણમાં રહે.

CPCB અને કેન્દ્ર સરકારને સંયુક્ત ટેસ્ટિંગના આદેશ

ન્યાયાલયે સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (CPCB) અને કેન્દ્ર સરકારને ફટાકડામાં ઝેરી ગણાતા રસાયણ બેરિયમની માત્રા ચકાસવા માટે વધારાના ટેસ્ટ કરવાનો સમય આપ્યો છે. આ સાથે ફટાકડાના સંયુક્ત ફાયર ટેસ્ટ હાથ ધરીને તેના અવાજનું સ્તર (ડેસિબલ) કેટલું રહે છે તેનું ચોક્કસ માપન કરવા જણાવાયું છે. 15 ઓક્ટોબરની આગામી સુનાવણી વખતે આ તમામ તકનીકી પરીક્ષણોનો રિપોર્ટ અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવશે.

દિવાળીના તહેવાર ટાણે દિલ્હી સહિત ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતના શહેરોમાં વાયુ ગુણવત્તા ગંભીર સ્તરે પહોંચી જતી હોય છે ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટનું આ વલણ અત્યંત વ્યવહારુ માનવામાં આવી રહ્યું છે. માત્ર આકરા પ્રતિબંધો લાદવાને બદલે ચોક્કસ સમયમર્યાદા, ગ્રીન ફટાકડાના માપદંડો અને અવાજ નિયંત્રણ જેવા પગલાંથી સામાન્ય જનતા પોતાની પરંપરા પણ ઉજવી શકશે અને પર્યાવરણને થતું નુકસાન પણ ઘટાડી શકાશે. હવે 15 ઓક્ટોબરે રજૂ થનારા વૈજ્ઞાનિક અહેવાલ બાદ દિવાળી માટેના અંતિમ દિશાનિર્દેશો સ્પષ્ટ થશે.