દિલ્હી સરકારનો જનહિતલક્ષી નિર્ણય: આધાર કાર્ડ વિના પણ મળશે સરકારી યોજનાઓનો લાભ, વોટર આઈડી, પાસપોર્ટ અને લાયસન્સ સહિતના દસ્તાવેજો માન્ય ગણાશે
દિલ્હી સરકારે રાજધાનીના નાગરિકોને સરકારી યોજનાઓ અને જાહેર સેવાઓનો લાભ સરળતાથી મળી રહે તે માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ નિર્ણય લીધો છે. નવી જાહેરાત અનુસાર, હવે સરકારી કામકાજ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા માટે માત્ર આધાર કાર્ડ પર નિર્ભર રહેવું પડશે નહીં. જો કોઈ નાગરિક પાસે આધાર કાર્ડ ન હોય અથવા ટેકનિકલ ખામીને કારણે બાયોમેટ્રિક કે ઓનલાઈન વેરિફિકેશન ન થઈ શકે, તો પણ તેને સરકારી સેવાથી વંચિત રાખવામાં આવશે નહીં. વોટર આઈડી, ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ અને પાસપોર્ટ જેવા વૈકલ્પિક ઓળખપત્રો દ્વારા પણ નાગરિકો પોતાની ઓળખ સાબિત કરીને યોજનાઓનો લાભ મેળવી શકશે.
વૈકલ્પિક ઓળખપત્રો પણ રહેશે સંપૂર્ણ માન્ય
દિલ્હી સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નોટિફિકેશન મુજબ, આધાર કાર્ડના અભાવે કે સર્વર/ફિંગરપ્રિન્ટ વેરિફિકેશન નિષ્ફળ જવાના કિસ્સામાં નાગરિકો નીચે મુજબના કોઈપણ વૈકલ્પિક દસ્તાવેજ રજૂ કરી શકશે:
વોટર આઈડી કાર્ડ (મતદાર ઓળખ પત્ર)
ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ
પાસપોર્ટ
અન્ય સરકારી ફોટો આઈડી પ્રૂફ: કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ કોઈપણ અધિકૃત ફોટો ઓળખપત્ર.
આધાર વેરિફિકેશન સંપૂર્ણપણે સ્વેચ્છિક રહેશે
સરકારે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે ડિજિટલ સિસ્ટમમાં આધાર ઓથેન્ટિકેશન (પ્રમાણીકરણ) હવે સંપૂર્ણપણે સ્વેચ્છિક રહેશે. કોઈપણ નાગરિકની પૂર્વ સંમતિ લીધા વગર તેનું આધાર વેરિફિકેશન કરી શકાશે નહીં. જો કોઈ નાગરિક સ્વેચ્છાએ આધાર વેરિફિકેશન કરાવવા ન માંગતો હોય, તો પણ તેને અન્ય માન્ય ઓળખપત્રોના આધારે તમામ સરકારી યોજનાઓનો લાભ મેળવવાનો પૂરો અધિકાર રહેશે.
UCDP પ્લેટફોર્મ દ્વારા ડિજિટલ સુશાસન અને પારદર્શિતાનો ઉદ્દેશ્ય
દિલ્હી સરકારના આઈટી (IT) વિભાગ દ્વારા આ નવી વ્યવસ્થાને ‘યુનિફાઇડ સિટિઝન ડેટા પ્લેટફોર્મ’ (UCDP) અંતર્ગત અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. આ પગલાં પાછળ સરકારના મુખ્ય ત્રણ ઉદ્દેશ્યો રહેલા છે:
ડિજિટલ માધ્યમથી પારદર્શક સુશાસન (Good Governance) ને પ્રોત્સાહન આપવું.
સામાન્ય નાગરિકો, ખાસ કરીને વૃદ્ધો અને શ્રમિકો (જેમના ફિંગરપ્રિન્ટ ઘસાઈ જવાથી આધાર વેરિફિકેશન અટકી જતું હોય છે) માટે સરકારી સેવાઓ સુધીની પહોંચ સરળ બનાવવી.
સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓમાં થતી વહીવટી ગેરરીતિઓ અને ભ્રષ્ટાચારને અટકાવવો.
દિલ્હી સરકારના નવા આધાર નિયમની મુખ્ય વિગતો
| પરિમાણ / વિગત | નવી જોગવાઈ / માહિતી |
| નિર્ણય લેનાર | દિલ્હી સરકાર (IT વિભાગ દ્વારા નોટિફિકેશન જારી) |
| મુખ્ય ફેરફાર | સરકારી યોજનાઓ અને સેવાઓ માટે આધાર કાર્ડની ફરજિયાતતા દૂર કરાઈ |
| માન્ય વૈકલ્પિક દસ્તાવેજો | વોટર આઈડી, ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ, પાસપોર્ટ અથવા અન્ય સરકારી ફોટો આઈડી |
| વેરિફિકેશનનો નિયમ | આધાર ઓથેન્ટિકેશન સંપૂર્ણપણે સ્વેચ્છિક; નાગરિકની પૂર્વ સંમતિ અનિવાર્ય |
| ટેકનિકલ પ્લેટફોર્મ | યુનિફાઇડ સિટિઝન ડેટા પ્લેટફોર્મ (UCDP) |
| મુખ્ય હેતુ | કોઈપણ નાગરિક સેવાથી વંચિત ન રહે, સુશાસન વધે અને ભ્રષ્ટાચાર અટકે |
દિલ્હી સરકારનો આ નિર્ણય એવા લાખો નાગરિકો માટે મોટી રાહત સમાન છે જેઓ માત્ર આધાર કાર્ડમાં સુધારા, બાયોમેટ્રિક નિષ્ફળતા કે લિન્કિંગની ટેકનિકલ ગૂંચવણોને કારણે સરકારી યોજનાઓ અને પેન્શન-રાશન જેવી સુવિધાઓથી વંચિત રહી જતા હતા. વૈકલ્પિક ઓળખપત્રોને સત્તાવાર માન્યતા મળવાથી વહીવટી પ્રક્રિયા વધુ સરળ, ઝડપી અને નાગરિક-કેન્દ્રિત બનશે.
