નર્મદામાં આદિવાસીઓની જંગલ જમીનના હક્ક મુદ્દે રાજકારણ ગરમાયું: મનસુખ વસાવા અને કુબેર ડિંડોર સામ-સામે
નર્મદા જિલ્લાના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં વસતા આદિવાસી પરિવારોને જંગલની જમીનના માલિકી હક્ક (સનદ) અપાવવાના મુદ્દે શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) નો આંતરિક વિખવાદ હવે જાહેરમાં સપાટી પર આવ્યો છે. એક તરફ ભરૂચના સાંસદ મનસુખ વસાવા આદિવાસીઓને જંગલની જમીન અપાવવા માટે સરકારના વિવિધ સ્તરે સતત રજૂઆતો કરી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ ભાજપના જ ધારાસભ્ય અને રાજ્યના પૂર્વ મંત્રી કુબેર ડિંડોરે આ પ્રશ્ન નર્મદા જિલ્લાનો હોવાનો જ સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દેતાં સ્થાનિક રાજકારણમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે. એક જ પક્ષના બે મોટા નેતાઓના પરસ્પર વિરોધી વલણને કારણે આદિવાસી સમાજમાં પણ ભારે અસમંજસની સ્થિતિ સર્જાઈ છે.
મનસુખ વસાવાની સક્રિય રજૂઆતો સામે કુબેર ડિંડોરનું વિરોધાભાસી નિવેદન
નર્મદા જિલ્લાના જંગલ વિસ્તારોમાં પેઢીઓથી વસવાટ કરતા અને ખેતી કરતા આદિવાસી પરિવારોને તેમના બંધારણીય હક્ક મુજબ જંગલની જમીનની સનદ મળી ન હોવાની ફરિયાદો લાંબા સમયથી ઊઠી રહી છે. આ મુદ્દે આદિવાસી સમાજના પ્રશ્નોને વાચા આપવા માટે ભરૂચના સાંસદ મનસુખ વસાવા ખુલ્લેઆમ મેદાને પડ્યા છે અને સરકારમાં ઉચ્ચ સ્તરે રજૂઆતો કરી રહ્યા છે.
જોકે, સાંસદની આ લડત વચ્ચે છોટાઉદેપુર ખાતે એક કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવા પહોંચેલા ભાજપના ધારાસભ્ય અને પૂર્વ મંત્રી કુબેર ડિંડોરે સાવ વિરોધાભાસી નિવેદન આપી સૌને ચોંકાવી દીધા છે:
પ્રશ્નના અસ્તિત્વનો ઇનકાર: કુબેર ડિંડોરે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે જંગલની જમીનનો આ પ્રશ્ન નર્મદા જિલ્લાનો છે જ નહીં.
ઉકેલ લાવવાની તૈયારી: વધુમાં તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે જો ખરેખર નર્મદા જિલ્લાનો આવો કોઈ પ્રશ્ન હશે, તો તેઓ પોતે પણ તેનો ઉકેલ લાવવા માટે તૈયાર છે.
આદિવાસી સમાજમાં અસમંજસ: જમીન હક્કનો પ્રશ્ન ઉકેલાશે કે કેમ?
ભાજપના જ એક સાંસદ અને એક પૂર્વ મંત્રીના આ પ્રકારના સામસામેના નિવેદનોને કારણે નર્મદા પંથકના રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક તર્ક-વિતર્ક વહેતા થયા છે. એક તરફ સાંસદ જમીનના હક્ક માટે સરકાર સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે, ત્યારે પક્ષના જ અન્ય વરિષ્ઠ નેતા દ્વારા આ મુદ્દાના અસ્તિત્વ સામે જ પ્રશ્નાર્થ મૂકવામાં આવતાં આદિવાસી ખેડૂતો અને સ્થાનિક આગેવાનો મૂંઝવણમાં મુકાયા છે.
નર્મદા જંગલ જમીન રાજકીય વિવાદની મુખ્ય વિગતો
| પરિમાણ / વિગત | માહિતી / નેતાઓનું વલણ |
| મુખ્ય મુદ્દો | નર્મદા જિલ્લાના આદિવાસીઓને જંગલની જમીનના માલિકી હક્ક (સનદ) આપવા બાબત |
| સાંસદ મનસુખ વસાવાનું વલણ | આદિવાસીઓના બંધારણીય હક્ક માટે સક્રિય; સરકારના વિવિધ સ્તરે રજૂઆતો શરૂ |
| પૂર્વ મંત્રી કુબેર ડિંડોરનું નિવેદન | છોટાઉદેપુર કાર્યક્રમમાં જણાવ્યું કે ‘આ પ્રશ્ન નર્મદા જિલ્લાનો છે જ નહીં’ |
| ડિંડોરની વધુ સ્પષ્ટતા | જો ખરેખર નર્મદાનો આવો કોઈ પ્રશ્ન હશે તો ઉકેલ લાવવા પોતે તૈયાર હોવાનો દાવો |
| રાજકીય અને સામાજિક અસર | ભાજપનો આંતરિક વિખવાદ જાહેર થયો; આદિવાસી સમાજમાં અસમંજસની સ્થિતિ |
નર્મદા જિલ્લામાં આદિવાસી સમાજના પાયાના પ્રશ્ન ગણાતા જંગલ જમીનના હક્ક મુદ્દે ભાજપના બે દિગ્ગજ નેતાઓ વચ્ચે શરૂ થયેલું આ નિવેદનબાજીનું યુદ્ધ આગામી દિવસોમાં નવો રાજકીય વળાંક લઈ શકે છે. પક્ષની આંતરિક ખેંચતાણ અને સામસામેના દાવાઓ વચ્ચે વર્ષોથી જમીનના માલિકી હક્કની રાહ જોઈ રહેલા ગરીબ આદિવાસી પરિવારોને ન્યાય મળે છે કે કેમ, તેના પર સૌની નજર ટકેલી છે.
