સર્બિયામાં વિદ્યાર્થી આંદોલને ઇતિહાસ રચ્યો: 14 વર્ષ સુધી શાસન કરનાર પુતિન સમર્થિત પ્રમુખ વુસિકે હાર સ્વીકારી

યુરોપના બાલ્કન ક્ષેત્રમાં આવેલા સર્બિયા દેશમાં એક અભૂતપૂર્વ અને ઐતિહાસિક રાજકીય ઉથલપાથલ સર્જાઈ છે. છેલ્લા 14 વર્ષથી દેશની સત્તા પર સંપૂર્ણ પ્રભુત્વ ધરાવનારા અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનનું સમર્થન ધરાવતા શક્તિશાળી નેતા આલેક્ઝાન્ડર વુસિકે રવિવારે યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં પોતાની હાર સત્તાવાર રીતે સ્વીકારી લીધી છે. ભ્રષ્ટાચાર અને આપખુદશાહી સામે રસ્તા પર ઉતરેલા યુનિવર્સિટીના યુવાન વિદ્યાર્થીઓની આગેવાની હેઠળના ‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’ આંદોલને દેશની સંસદમાં સ્પષ્ટ બહુમતી હાંસલ કરી છે. તાજેતરના ઇતિહાસમાં કોઈપણ લોકપ્રિય નેતા સામે યુવાશક્તિ દ્વારા થયેલો આ સૌથી મોટો સત્તાપલટો માનવામાં આવે છે.

સર્બિયા ચૂંટણી પરિણામોની મુખ્ય વિગતો

આ પણ વાંચો: કાયમી કે હંગામી બાંધકામ: ગુજરાતમાં ફાયર સેફ્ટીના કાયદા વધુ કડક, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓથી માંડી પંડાલો માટે NOC ફરજિયાત

નોવી સાદ રેલવે દુર્ઘટના બની પરિવર્તનનું મુખ્ય કારણ

આ ઐતિહાસિક રાજકીય પરિવર્તનનો પાયો વર્ષ 2024 માં નખાયો હતો. સર્બિયાના નોવી સાદ શહેરમાં રેલવે સ્ટેશનની બહારની વિશાળ કોંક્રિટ કેનોપી ધરાશાયી થતાં 16 નિર્દોષ નાગરિકોના કરુણ મોત નીપજ્યા હતા. આ દુર્ઘટના પાછળ સરકારી તંત્રમાં વ્યાપેલા ભ્રષ્ટાચાર, મળતિયાશાહી અને બાંધકામમાં વપરાયેલી હલકી ગુણવત્તા જવાબદાર હોવાનો આક્ષેપ કરીને યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓ રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. શરૂઆતમાં માત્ર ન્યાય માટે શરૂ થયેલું આ આંદોલન જોતજોતામાં સરમુખત્યારશાહી વિરુદ્ધના રાષ્ટ્રવ્યાપી જનઆંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયું હતું અને બે વર્ષ સુધી સતત સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો હતો.

250 બેઠકોની સંસદમાં ‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’ને પૂર્ણ બહુમતી

સર્બિયાના 64 લાખ મતદારોએ આ ચૂંટણીમાં ઉત્સાહભેર મતદાન કર્યું હતું. પરિણામોના પ્રાથમિક વલણો સામે આવતાં જ પ્રમુખ વુસિકે પોતાની પાર્ટીના મુખ્ય મથક ખાતે પરાજય સ્વીકારી લીધો હતો. તેમણે જાહેર કર્યું કે તેમના આંતરિક મૂલ્યાંકન મુજબ યુવા નેતૃત્વ હેઠળના ‘સ્ટુડન્ટ્સ લિસ્ટ’ને 250 સભ્યોની સંસદમાં 135 થી 140 બેઠકો મળી રહી છે, જ્યારે તેમની સત્તારૂઢ ‘સર્બિયન પ્રોગ્રેસિવ પાર્ટી’ (SNS) માત્ર 105 બેઠકો સુધી જ સીમિત રહી ગઈ છે. વુસિકે સ્પષ્ટ સ્વીકાર કર્યો હતો કે દેશની જનતાએ પરિવર્તનનો જનાદેશ આપીને વિદ્યાર્થી મોરચાને સત્તા સોંપી છે.

હાર પચાવી ન શકતાં વિદેશી ષડયંત્રના આક્ષેપો

14 વર્ષ બાદ સત્તા ગુમાવનારા આલેક્ઝાન્ડર વુસિકે પોતાના પરાજયનું ઠીકરું આંતરરાષ્ટ્રીય પરિબળો પર ફોડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. પરિણામો બાદ સમર્થકોને સંબોધતા તેમણે આરોપ મૂક્યો હતો કે દેશનું સ્વતંત્ર મીડિયા, કેટલાક પશ્ચિમી યુરોપિયન દેશોનો હસ્તક્ષેપ અને અમેરિકન ‘ડીપ સ્ટેટ’ તેમની સરકારને તોડી પાડવાના ષડયંત્રમાં સામેલ હતા. જોકે, વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ આ આરોપોને ફગાવી દેતાં જણાવ્યું કે આ વિજય વિદેશી દોરીસંચારથી નહીં, પરંતુ સામાન્ય જનતાના ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આક્રોશ અને લોકશાહી પુનઃસ્થાપિત કરવાની પ્રબળ ઈચ્છાશક્તિનું પરિણામ છે.

સર્બિયામાં પ્રસ્થાપિત થયેલો આ જનાદેશ સમગ્ર વિશ્વમાં લોકશાહી અને લોકજુવાળની તાકાતનું પ્રતીક બન્યો છે. રશિયન પ્રભાવ હેઠળ દાયકા કરતાં વધુ સમય સુધી કડક નિયંત્રણો સાથે શાસન ચલાવનારા નેતા સામે યુવા પેઢીએ ચૂંટણી માધ્યમથી મેળવેલી આ જીત પૂર્વ યુરોપના ભૌગોલિક-રાજકીય સમીકરણોને પણ બદલી શકે છે. હવે વિદ્યાર્થીઓ અને નિષ્ણાતોની બનેલી નવી સરકાર લોકોની અપેક્ષાઓ પર ખરી ઉતરીને પારદર્શક વહીવટ કેવી રીતે આપે છે તેના પર વૈશ્વિક સમુદાયની નજર રહેશે.