ઈઝરાયલમાં રાજકીય ઉથલપાથલ: આઈઝનકોટને 67 સાંસદોનો ટેકો, નેતન્યાહૂ 46 પર અટક્યા
ઈઝરાયલના સંસદીય ઈતિહાસમાં ફરી એકવાર આંકડાકીય સરસાઈ અને વાસ્તવિક ગઠબંધન વચ્ચે જટિલ સંઘર્ષ ઊભો થયો છે. દેશના પ્રમુખ આઇઝેક હર્ઝોગ સમક્ષ વિવિધ રાજકીય પક્ષો સાથે યોજાયેલી પરામર્શ બેઠકોમાં યશાર પક્ષના વડા ગાદી આઈઝનકોટે બહુમતીનો આંકડો પાર કરી લીધો છે, જ્યારે લાંબા સમયથી સત્તા પર રહેલા વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ પાછળ ધકેલાયા છે. જોકે, કાગળ પર 61નો જાદુઈ આંકડો પાર કરી લેવા છતાં પ્રધાનમંડળની રચના અને વૈચારિક મતભેદોને કારણે સરકાર બનાવવાનો માર્ગ અત્યંત પેચીદો બની ગયો છે.
આઈઝનકોટનો ‘રાષ્ટ્રીય કટોકટી સરકાર’ સ્થાપવાનો સંકલ્પ
પ્રમુખ ભવન ખાતે પ્રથમ તબક્કાની ચર્ચાઓ સંપન્ન થયા બાદ ગાદી આઈઝનકોટે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની રણનીતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. તેમણે સ્વીકાર્યું કે સરકાર રચવાનો માર્ગ કઠિન હોવા છતાં તેમનો સંકલ્પ અતૂટ છે. ‘ચેન્જ એન્ડ રિપેર’ જૂથના પક્ષો સાથેની બેઠકો બાદ બહુમતી ભલામણો મળતાં તેમણે જણાવ્યું કે તેઓ દેશમાં સ્થિરતા અને સુરક્ષા પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે એક ‘રાષ્ટ્રીય ઈમરજન્સી સરકાર’ની રચના કરવા તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.
પરંપરાગત સાથીએ સાથ છોડતાં નેતન્યાહૂને મોટો આંચકો
કાર્યવાહક વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ માટે આ ઘટનાક્રમ રાજકીય રીતે મોટો ફટકો સાબિત થયો છે. શરૂઆતમાં 53 સાંસદોનું સમર્થન મળવાનો દાવો કરતા નેતન્યાહૂ માત્ર 46 સાંસદોના ટેકા પર અટકી ગયા હતા. તેમના કટ્ટર સાથી મનાતા અલ્ટ્રા-ઓર્થોડોક્સ પક્ષ ‘યુનાઈટેડ તોરાહ જુડેઈઝમ’ (UTJ) એ આ વખતે કોઈ પણ પક્ષ કે નેતાને સમર્થન આપવાથી સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો હતો, જેના કારણે નેતન્યાહૂનું ગણિત સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગયું હતું.
જોઈન્ટ લિસ્ટના નિર્ણયે પલટાવ્યું રાજકીય પાસું
આ સમગ્ર રાજકીય ઘટનાક્રમમાં આરબ નેતૃત્વ ધરાવતી ‘જોઈન્ટ લિસ્ટ’ પાર્ટીએ ગેમચેન્જરની ભૂમિકા ભજવી છે. અગાઉ મતદાન અને ભલામણ પ્રક્રિયાથી અળગા રહેવાના સંકેતો આપ્યા બાદ, ગુરુવારે પક્ષે આશ્ચર્યજનક રીતે આઈઝનકોટની તરફેણમાં સર્વાનુમતે ભલામણ કરી હતી. પક્ષના પ્રમુખ યુસેફ જબારીને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી બહાર રાખવા માટે આઈઝનકોટનું નામ આગળ કરવાનો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
બહુમતી છતાં આઈઝનકોટ સામેના 6 મોટા પડકારો
કુલ 67 સાંસદોનું સંખ્યાબળ હોવા છતાં આઈઝનકોટ માટે શાસન ચલાવવું સરળ નથી:
બિનશરતી ટેકાનો અભાવ: કુલ 67માંથી માત્ર 48 સાંસદો જ કોઈપણ પૂર્વશરત વિના જોડાયેલા છે, જે નેતન્યાહૂના જૂના જૂથ (53) કરતાં પણ ઓછા છે.
મંત્રીમંડળમાં જોડાવા ઈનકાર: જોઈન્ટ લિસ્ટે બહારથી ટેકો આપ્યો છે, પરંતુ તેઓ પ્રધાનમંડળમાં સામેલ થવાના પક્ષમાં નથી.
આરબ પક્ષો સામે વિરોધ: યિસરાયેલ બેઈતેનુના નેતા અવિગ્દોર લિબરમેને આરબ પક્ષોના ટેકાવાળી સરકારમાં જોડાવાની સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી છે.
લશ્કરી ભરતી અંગે ઘર્ષણ: UTJ હરેદી યુવાનોને સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ આપવા માગે છે, જે આઈઝનકોટના સાથી પક્ષોને અસ્વીકાર્ય છે.
વિપક્ષનો આક્રમક પ્રચાર: લિકુડ પક્ષ દ્વારા આરબ પાર્ટીઓના સમર્થનથી રચાનારી સંભવિત સરકારની વિશ્વસનીયતા સામે સવાલો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા છે.
રાજકીય અનુભવની ખામી: નેતન્યાહૂના લાંબા સંસદીય અનુભવની સરખામણીએ આઈઝનકોટ પાસે જટિલ ગઠબંધનો સાચવવાનો મર્યાદિત અનુભવ છે.
ઈઝરાયલ નેસેટ: સમર્થન અને બેઠકોની સ્થિતિ
| પક્ષ / નેતા | સમર્થક સાંસદોની સંખ્યા | સરકાર રચવા માટે જરૂરી બહુમતી |
| ગાદી આઈઝનકોટ (યશાર બ્લોક) | 67 | 61 |
| બેન્જામિન નેતન્યાહૂ (લિકુડ બ્લોક) | 46 | 61 |
| તટસ્થ (UTJ વગેરે) | 7 | – |
| કુલ સભ્યો (નેસેટ) | 120 | 61 |
સંસદમાં 61થી વધુ સભ્યોની ભલામણ પ્રાપ્ત થઈ ચૂકી હોવા છતાં પ્રમુખ આઇઝેક હર્ઝોગે હજુ સત્તાવાર રીતે સરકાર રચવાનું મેન્ડેટ સુપરત કર્યું નથી. આગામી રવિવારે પ્રમુખ દ્વારા વિવિધ પક્ષો સાથે વધુ વિચાર-વિમર્શ હાથ ધરીને અંતિમ ફેંસલો લેવામાં આવશે. વૈચારિક રીતે વિરોધાભાસી પક્ષો વચ્ચે સેતુ બાંધીને આઈઝનકોટ સ્થિર સરકાર બનાવી શકે છે કે પછી આ આંકડા માત્ર કાગળ પૂરતા મર્યાદિત રહેશે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
