ઈરાનમાં 88.7% મોંઘવારીથી જનજીવન ત્રાહિમામ: તેલમાં 255% નો ઉછાળો, 14 લાખ નોકરીઓ જોખમમાં

પશ્ચિમ એશિયાના પ્રમુખ દેશ ઈરાનમાં આર્થિક વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે પડી ભાંગવાના આરે પહોંચી ગઈ છે. દેશમાં બેફામ બનેલી રેકોર્ડબ્રેક મોંઘવારી અને ફુગાવાના કારણે સામાન્ય નાગરિકો માટે બે ટંકનું સાદું ભોજન મેળવવું પણ લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન બની ગયું છે. ઈરાન સ્ટેટિસ્ટિકલ સેન્ટરના તાજા આંકડા મુજબ રાષ્ટ્રીય સ્તરે મોંઘવારી દર 88.7% ની ઐતિહાસિક સપાટીએ પહોંચ્યો છે, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તો આ આંકડો 107% ને વટાવી ગયો છે. ખાદ્યતેલ, દૂધ અને બ્રેડ જેવી રોજીંદી ચીજવસ્તુઓના ભાવ આસમાને પહોંચવાની સાથે લાખો પરિવારો કુપોષણ અને ભૂખમરાના આરે આવી ગયા છે. આ તરફ નોકરીઓની ભારે કટોકટી અને શિયાળામાં ઊર્જા સંકટ તોળાતાં દેશમાં પ્રચંડ જનઆક્રોશ ભડકવાની દહેશત સેવાઈ રહી છે.

ઈરાનમાં મોંઘવારી અને આર્થિક કટોકટીની મુખ્ય વિગતો

તેલમાં 255% અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સમાં 154% નો ભાવવધારો

ઈરાનના સ્ટેટિસ્ટિકલ સેન્ટર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલે રસોડાના બજેટની વાસ્તવિકતા છતી કરી છે. છેલ્લા એક વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં રાંધણતેલના ભાવમાં 255% નો તોતિંગ વધારો ઝીંકાયો છે. આ ઉપરાંત ડેરી ઉત્પાદનો જેવાં કે દૂધ, પનીર અને ઈંડાના ભાવો 154% વધી ગયા છે. સરકારે બ્રેડ પરની સબસીડી પાછી ખેંચી લેતાં સામાન્ય બ્રેડના પેકેટની કિંમત 23,800 તોમાનથી સીધી કૂદીને 60,000 તોમાન થઈ ગઈ છે. જીવનજરૂરી ખાદ્યચીજો મોંઘી થવાથી સામાન્ય લોકોની ખરીદશક્તિ સાવ તળિયે બેસી ગઈ છે.

આ પણ વાંચો: ડિજિટલ ફ્રોડમાં બેંકોની બેદરકારી હશે તો વળતર ચૂકવવું પડશે: સુપ્રીમ કોર્ટની RBI ને કડક નિર્દેશ સાથે ટકોર

એક પ્લેટ સાદા ભોજન માટે લાખો તોમાન ચૂકવવા મજબૂર

દેશના સામાન્ય રેસ્ટોરાં કે ખાણીપીણીના સ્ટોલ પર ભાત કે સાધારણ માંસાહારી ભોજન લેવા માટે પણ નાગરિકોએ લાખો તોમાન ખર્ચવા પડી રહ્યા છે. પ્રોટીનયુક્ત આહાર સામાન્ય વર્ગ માટે લક્ઝરી બની જતાં બાળકો અને વડીલોમાં ગંભીર કુપોષણનું જોખમ ઊભું થયું છે. દિવસભર આકરી મજૂરી કરતા શ્રમિકો પણ પેટનો ખાડો પૂરવા અસમર્થ બની રહ્યા છે, પરિણામે પરિવારોના માસિક બજેટનો મોટો હિસ્સો માત્ર બે ટંકના સાદા રોટલા મેળવવામાં જ ખર્ચાઈ જાય છે.

માર્ચ 2027 સુધીમાં 14 લાખ નોકરીઓ ખતમ થવાની ચેતવણી

ઈરાનના લેબર મિનિસ્ટ્રીના ડેપ્યુટી મિનિસ્ટર મલિક હુસૈનીના જણાવ્યા અનુસાર, જો હાલની આર્થિક મંદી અને ઉત્પાદન ઠપ થવાની સ્થિતિ યથાવત રહેશે તો માર્ચ 2027 સુધીમાં દેશમાં 12 લાખથી 14 લાખ નોકરીઓ કાયમ માટે છીનવાઈ શકે છે. માર્ચથી ઓગસ્ટ મહિના વચ્ચે જ અંદાજે 11.5 લાખ લોકોએ પોતાની કાયમી રોજગારી અને સોશિયલ સિક્યોરિટી વીમા ગુમાવી દીધા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આટલા મોટા બેરોજગાર વર્ગમાંથી માત્ર 3 લાખ લોકોને જ સરકાર તરફથી બેરોજગારી ભથ્થું મળી રહ્યું છે, જેના કારણે લાખો પરિવારો નિરાધાર બન્યા છે.

11 પ્રાંતોમાં હિમ જેવી ઠંડી વચ્ચે ગેસ કાપનું સંકટ

આર્થિક માર સહન કરી રહેલા ઈરાની નાગરિકો માટે આગામી શિયાળો વધુ આકરો સાબિત થવાનો છે. નેશનલ ગેસ કંપનીના અધિકારીઓના મતે પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ્સમાં આવેલી ટેકનિકલ ખામીઓના લીધે દૈનિક 13 કરોડ ક્યુબિક મીટર ગેસ ઉત્પાદન પ્રભાવિત થયું છે. ઉત્તરી ખોરાસાન, માજંદરાન અને ગોલેસ્તાન સહિત દેશના 11 મહત્વના પ્રાંતોમાં ભારે ગેસ કાપ લાદવાની નોબત આવી છે. ઔદ્યોગિક એકમોને વૈકલ્પિક ઇંધણ વાપરવા કહી દેવાયું છે. કડકડતી ઠંડીમાં ઘરોને ગરમ રાખવા (હીટિંગ) અને રસોઈ માટે ગેસ ન મળતાં લોકોની હાલત કફોડી બનશે.

સંસદમાં તીવ્ર ઘર્ષણ અને દેખાવકારો સામે કડકાઈ

રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયાનની સરકાર પર આ નાણાકીય કટોકટીને કારણે સંસદની અંદર અને બહાર ભારે દબાણ સર્જાયું છે. સંસદમાં વિપક્ષી સાંસદોએ અર્થશાસ્ત્ર મંત્રી અલી મદનીઝાદેહની સ્પષ્ટતાઓ ફગાવી સરકાર સામે આકરા પ્રહારો કર્યા છે. ખુદ સરકારે સ્વીકાર્યું છે કે પેન્શનરો અને શ્રમિક વર્ગ મોંઘવારીના ખપ્પરમાં હોમાઈ રહ્યો છે, પરંતુ આમાંથી બહાર નીકળવાનો કોઈ નક્કર રોડમેપ સત્તાધીશો પાસે નથી. બીજી બાજુ, અસંતોષ ડામવા માટે શિરાજ સહિતના શહેરોમાં વિરોધ કરી રહેલા શિક્ષકો અને ટ્રેડ યુનિયન અગ્રણીઓની પોલીસે ધરપકડ શરૂ કરી છે.

અવિરત વધતો ફુગાવો, ખાદ્યાન્ન સંકટ, ઊર્જા અછત અને કરોડો યુવાનોની બેરોજગારીએ ઈરાનને સામાજિક વિસ્ફોટના મુકામે લાવીને ઊભું કરી દીધું છે. સામાન્ય જીવનનિર્વાહ પણ અશક્ય બનતાં નાગરિકોનો રોષ હવે ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. જો સરકાર તાત્કાલિક ધોરણે આર્થિક સુધારા, કલ્યાણકારી સહાય અને આવશ્યક ચીજોના ભાવ નિયંત્રણ માટે પગલાં નહીં ભરે, તો ઈરાનમાં અગાઉ ક્યારેય ન જોયેલું રાષ્ટ્રવ્યાપી મોટું જનઆંદોલન ફાટી નીકળે તેવી પ્રબળ શક્યતા દેખાઈ રહી છે.