મતદાર યાદીમાંથી નામ રદ કરવાના વિવાદમાં રાહુલ ગાંધી સહિત INDIA ગઠબંધનની અરજી પર સુપ્રીમની ચૂંટણી પંચ અને CEC જ્ઞાનેશ કુમારને નોટિસ

દેશભરમાં ચાલી રહેલી મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સામે વિપક્ષી ગઠબંધને ગંભીર સવાલો ઉઠાવી સીધા દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના દરવાજા ખખડાવ્યા છે. સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ના ઓઠા હેઠળ લાખો કાયદેસર મતદારોના નામ મનસ્વી રીતે રદ કરવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપ સાથે સંસદના વિરોધ પક્ષના નેતા અને સાથી પક્ષો દ્વારા દાખલ કરાયેલી પિટિશન પર સુપ્રીમ કોર્ટે હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ભારતીય ચૂંટણી પંચની કાર્યપદ્ધતિ પર સવાલ ઉઠાવતી આ અરજીની પ્રાથમિક સુનાવણી હાથ ધરીને સર્વોચ્ચ અદાલતે સત્તાવાર નોટિસ પાઠવી ખુલાસો માંગ્યો છે. સાથોસાથ અરજદાર પક્ષના એક અગ્રણી નેતાના અગાઉના આચરણ સામે પણ અદાલતે આકરી ટિપ્પણી કરી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટની વિશેષ બેંચની સુનાવણી અને પેન્ડિંગ કેસો સાથે જોડાણ

ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની વિશેષ ખંડપીઠ સમક્ષ આ સંવેદનશીલ કેસની સુનાવણી થઈ હતી. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી સહિતના વિપક્ષી દિગ્ગજો દ્વારા રજૂ કરાયેલી દલીલો સાંભળ્યા બાદ, ખંડપીઠે ચૂંટણી પંચ (ECI) અને ચીફ ઇલેક્શન કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારને નોટિસ ઇશ્યૂ કરી જવાબ દાખલ કરવા આદેશ કર્યો છે. આ ઉપરાંત, વિવિધ રાજ્યોમાં SIR પ્રક્રિયાની કાનૂની માન્યતાને પડકારતી અન્ય પડતર અરજીઓ સાથે જ આ પિટિશનને પણ જોડી દેવામાં આવી છે, જેથી સમગ્ર વિવાદની સંયુક્ત સુનાવણી હાથ ધરી શકાય.

અરજદાર નેતાના આચરણ પર કોર્ટની ટકોર: ‘પહેલાં પોતાના વર્તનનો ખુલાસો કરો’

સુનાવણી દરમિયાન સૌથી મોટો નાટકીય વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ જારી કરવાની સાથે અરજદારો સામે પણ લાલ આંખ કરી. ખંડપીઠે નામ જાહેર કર્યા વિના સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ટાંક્યું કે આગામી સુનાવણી દરમિયાન અરજદારો પૈકીના એક નેતાને તેમના અગાઉના વલણ અને વર્તણૂક અંગે સવાલ પૂછવામાં આવશે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે નોટિસ આપવાનો મતલબ એવો બિલકુલ નથી કે કોર્ટ કોઈ પૂર્વગ્રહ ધરાવે છે અથવા તો પંચની ટીકાને સ્વીકારી લીધી છે. વિરોધ પક્ષે પણ બંધારણીય સંસ્થાઓ સમક્ષ પોતાના આચરણની મર્યાદા જાળવવી પડશે.

આ પણ વાંચો: 1 નવેમ્બરથી ફોન સ્ક્રીન પર કોલ કરનારનું સત્તાવાર નામ દર્શાવવું ફરજિયાત બનશે

અરજી સાથે જોડાયેલા વિપક્ષી ગઠબંધનના મુખ્ય નેતાઓ

મતદાર યાદીમાં ગેરરીતિના આક્ષેપ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પિટિશન દાખલ કરનારા INDIA ગઠબંધનના અગ્રણી ચહેરાઓ નીચે મુજબ છે:

CEC સામે એકપક્ષીય નિર્ણયોના આરોપ અને રસ્તા પરના દેખાવો

આ કાનૂની લડાઈ પાછળ રાજધાની દિલ્હીમાં સર્જાયેલો તણાવ જવાબદાર છે. તાજેતરમાં બહાર આવેલા એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પંચના અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોના સત્તાવાર વાંધાઓને નજરઅંદાજ કરીને CEC જ્ઞાનેશ કુમારે SIR સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો એકપક્ષીય રીતે લીધા હતા. આ ઘટસ્ફોટ બાદ વિપક્ષે સીઈસીના રાજીનામાની માંગ સાથે ઉગ્ર દેખાવો શરૂ કર્યા હતા. વિરોધ પ્રદર્શનો વધતાં દિલ્હી પોલીસે ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) ની કલમ 163 લાગુ કરીને અનેક પ્રદર્શનકારીઓની અટકાયત કરી હતી.

12 ઓક્ટોબરની કોર્ટ કૂચ અને પિટિશનમાં કરાયેલા ગંભીર દાવા

પોલીસ નિયંત્રણો અને વહીવટી કાર્યવાહી વચ્ચે 12 October ના રોજ વિરોધ પક્ષના દિગ્ગજ નેતાઓએ સમર્થકો સાથે સુપ્રીમ કોર્ટ તરફ વિશાળ કૂચ કરી હતી. રાહુલ ગાંધી અને ગઠબંધનના નેતાઓએ રૂબરૂ પહોંચીને આ પિટિશન દાખલ કરી હતી. અરજીમાં મુખ્ય આરોપ એવો લગાવવામાં આવ્યો છે કે SIR પ્રક્રિયાના નામે દેશભરમાંથી લાખો સાચા મતદારોના નામ ગેરકાયદેસર રીતે યાદીમાંથી ઉડાડી દેવાયા છે, જે સીધી રીતે લોકશાહી અને મુક્ત-ન્યાયી ચૂંટણી પ્રક્રિયા પર મોટો કુઠારાઘાત છે.

મતદાર યાદીઓની શુદ્ધતા એ દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થાનો સૌથી પાયાનો સ્તંભ છે. વિપક્ષી ગઠબંધન દ્વારા ચૂંટણી પંચના વડા સામે ઉઠાવવામાં આવેલા સવાલો અને તેના જવાબમાં સુપ્રીમ કોર્ટે પાઠવેલી નોટિસથી સમગ્ર મામલો અત્યંત સંવેદનશીલ બની ગયો છે. એક તરફ ચૂંટણી પંચે મતદારોના નામ કમી કરવા પાછળના કારણો અને પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા કોર્ટ સમક્ષ સાબિત કરવી પડશે, તો બીજી તરફ અરજદાર નેતાઓએ પણ પોતાના વર્તન અંગે અદાલતમાં ખુલાસો કરવો પડશે. હવે આગામી દિવસોમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં થનારી સંયુક્ત સુનાવણી પર દેશની ભાવિ ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા નિર્ભર રહેશે.