દેશમાં 62 અબજની ચલણી નોટ ખરાબ થતાં પાછી ખેંચાઇ

લોકોની બેદરકારીથી દેશના અર્થતંત્રને મોટો ફટકો લાગી રહ્યો છે

ખિસ્સામાંથી  મરડાયેલી નાની નોટ નિકળવી , તેના પર મોબાઇલ નંબર લખવા,  નોટના ખૂણા પર સ્ટેપલ મુકવા,  પર્સમાં ગંદી નોટ મૂકવી  પછી ટેપથી  ફાટેલી નોટ ચોંટાડવી, નોટને ગંદી કરવી, આ બધી  હરકતો આપણા  રોજિંદા જીવનનો ભાગ બની છે. પરંતુ સામાન્ય લોકોની આ નાની બેદરકારી દેશના અર્થતંત્ર પર ખરાબ અસર કરી રહી છે. રિઝર્વ બેંક (RBI) ના આંકડા દર્શાવે છે કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં, 62.13 અબજ નોટો ઘસાઈ જવાથી ચલણમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી હતી. લોકોની આવી ઘોર બેદરકારી સરકાર અને બેન્ક બંને માટે  ભારે બોજરૂપ બની છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે જો લોકો નોટોની સારી કાળજી લે તો તેમનું આયુષ્ય વધારી શકાય છે અને નવી નોટો છાપવા પર સરકારનો ભારે ખર્ચ પણ ઘટાડી શકાય છે.

આ પણ વાંચો: બિરભૂમના ખનન માફિયાના સાગરિત બસ ડ્રાઇવરના ઘરેથી 50 કરોડની સંપત્તિ જપ્ત

RBI ના તાજેતરના આંકડા અનુસાર, ખરાબ નોટોના સંદર્ભમાં નાણાકીય વર્ષ 2024-25 સૌથી વધુ પ્રભાવિત રહ્યું છે. આ એક વર્ષમાં ફક્ત 23.86 અરબ નોટો ચલણમાંથી દૂર કરવી પડી હતી.

 આ પછી, 2025-26 માં, આ સંખ્યા ઘટીને 17.02 અબજ થઈ ગઈ, જ્યારે 2023-24 માં, ખરાબ નોટોને કારણે 21.25 અબજ પાછા ખેંચવા પડ્યા. આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે નોટોની જાળવણી અંગે લોકોમાં હજુ પણ પૂરતી જાગૃતિ નથી.

સૌથી મોટી અસર 500 રૂપિયાની નોટો પર પડી છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં, 21.30 અબજ 500 રૂપિયાની નોટો ઘસાઈ જવાથી અથવા ગંદકીને કારણે ચલણમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી હતી. આ પછી, 100 રૂપિયાની 17.66 અબજ નોટો પણ પાછી ખેંચવી પડી હતી. તે જ સમયે, 200 રૂપિયાની 5.40 અબજ, 50 રૂપિયાની 6.06 અબજ, 20 રૂપિયાની 4.06 અબજ, 10 રૂપિયાની 5.47 અબજ અને 5 રૂપિયાની લગભગ 94.96 કરોડ નોટો પણ ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ ગઈ અને નકામી થઈ ગઈ. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે જે નોટો સૌથી વધુ વપરાય છે તે પણ સૌથી ઝડપથી બગડે છે.