એક કલાકમાં 21 બ્લાસ્ટથી ધ્રૂજી ગયું હતું અમદાવાદ, 17 વર્ષ બાદ 38 દોષિતોની ફાંસીની સજાને આપી મંજૂરી

17 વર્ષ પહેલાં અમદાવાદને હચમચાવી દેનારા સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસમાં આજે ન્યાયની છેલ્લી મોહોર લાગી છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે વર્ષ 2008ના આતંકી હુમલા મામલે ટ્રાયલ કોર્ટનો ચુકાદો યથાવત રાખીને 38 દોષિતોને ફાંસી અને 11 દોષિતોને આજીવન કેદની સજાને મંજૂરી આપી દીધી છે. કોર્ટે તમામ દોષિતોની અપીલો ફગાવી દેવાની સાથે પીડિતો માટે મોટા વળતરની પણ જાહેરાત કરી છે.

શું થયું હતું 26 જુલાઈ 2008ના રોજ? 

2008ની 26 જુલાઈની સાંજે અમદાવાદ શહેર માત્ર 70 મિનિટમાં ધ્રૂજી ઉઠ્યું હતું. શહેરના 20 અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં એક પછી એક 21 બોમ્બ વિસ્ફોટ થયા હતા. બસ સ્ટેન્ડ, બજાર, જાહેર સ્થળો અને હોસ્પિટલની બહાર પણ બ્લાસ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. આ શ્રેણીબદ્ધ હુમલામાં 56 લોકોના મોત થયા હતા અને 200થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. હુમલા બાદ આખા શહેરમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરીને સુરક્ષા વ્યવસ્થા કડક કરી દેવામાં આવી હતી.

તપાસ કઈ રીતે આગળ વધી? 

ઘટના બાદ ગુજરાત પોલીસ, ક્રાઈમ બ્રાન્ચ અને કેન્દ્રીય એજન્સીઓએ સંયુક્ત તપાસ હાથ ધરી. સીસીટીવી ફૂટેજ, મોબાઈલ કોલ ડેટા અને ફોરેન્સિક પુરાવાના આધારે તપાસને આગળ ધપાવવામાં આવી. વિવિધ રાજ્યોમાંથી આરોપીઓની ધરપકડ કરીને કુલ 78 લોકો સામે ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી. તેમના પર બ્લાસ્ટનું કાવતરું ઘડવા, વિસ્ફોટકોની વ્યવસ્થા કરવા અને હુમલાનું આયોજન કરવાનો આરોપ હતો.

2022નો ટ્રાયલ કોર્ટનો ચુકાદો અને હવે હાઈકોર્ટનો નિર્ણય 

વિશેષ અદાલતે વર્ષ 2022માં 49 દોષિતો સામે સજા જાહેર કરી હતી. તેમાં 38 દોષિતોને મૃત્યુદંડ અને 11 દોષિતોને આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. 28 લોકોને પુરાવાના અભાવે છોડી મુકવામાં આવ્યા. દોષિતોએ આ ચુકાદાને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.  

હવે ગુજરાત હાઈકોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટના ચુકાદાને સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું છે. કોર્ટે 38 દોષિતોની ફાંસીની સજા અને 11ની આજીવન કેદ યથાવત રાખી છે. સાથે તમામની અપીલો પણ ફગાવી દીધી છે. એકસાથે 38 લોકોને મૃત્યુદંડની સજા એ ભારતના ન્યાયિક ઈતિહાસનો સૌથી મોટો ચુકાદો છે. એકસાથે 38 લોકોને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવાનો આ નિર્ણય ભારતના ન્યાયિક ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા ચુકાદાઓમાંનો એક માનવામાં આવ્યો હતો.

આરોપી કોણ હતા?

તપાસ દરમિયાન ધરપકડ કરાયેલા આરોપીઓ સામે બોમ્બ વિસ્ફોટનું કાવતરું ઘડવા, વિસ્ફોટકોની વ્યવસ્થા કરવા, હુમલાનું આયોજન કરવા અને અન્ય સંબંધિત ગંભીર આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા. લાંબી કોર્ટ કાર્યવાહી બાદ વર્ષ 2022માં સ્પેશિયલ કોર્ટે 49 આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા, જ્યારે 28 આરોપીઓને પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. એક આરોપીનું ટ્રાયલ દરમિયાન અવસાન થયું હતું.

હાઈકોર્ટના ચુકાદાની મુખ્ય બાબતો

49 દોષિતોની સજા યથાવત રાખી

38 દોષિતોની ફાંસીની સજાને મંજૂરી આપી

11 દોષિતોની આજીવન કેદની સજા યથાવત રાખી

તમામ અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી

મૃતકોના પરિવારને 10 લાખ રૂપિયાનું વળતર આપવાનો આદેશ

ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા લોકોને 5 લાખ રૂપિયાનું વળતર

સામાન્ય ઈજા પામેલા લોકોને 1 લાખ રૂપિયાનું વળતર ચૂકવવાનો રાજ્ય સરકારને આદેશ

પીડિતો માટે વળતરનો આદેશ 

હાઈકોર્ટે રાજ્ય સરકારને આદેશ આપ્યો છે કે આ હુમલામાં મૃત્યુ પામેલા લોકોના પરિવારજનોને 10 લાખ રૂપિયા, ગંભીર રીતે ઘાયલ થયેલા લોકોને 5 લાખ રૂપિયા અને સામાન્ય ઈજા પામેલા લોકોને 1 લાખ રૂપિયાનું વળતર 31 માર્ચ 2027 સુધીમાં ચૂકવી દેવામાં આવે.

આ કેસ શા માટે મહત્વનો છે? 

આ સિરિયલ બ્લાસ્ટ કેસને દેશના સૌથી મોટા આતંકી હુમલાઓમાં ગણવામાં આવે છે. આ ઘટના બાદ દેશમાં જાહેર સ્થળોની સુરક્ષા, સીસીટીવી નેટવર્ક અને તપાસ એજન્સીઓ વચ્ચેનું સંકલન વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું. આ ચુકાદો આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં ન્યાયતંત્રનું મજબૂત વલણ દર્શાવે છે.