બહેરીનમાં ઈરાનના રડાર હુમલા બાદ અમેરિકાનો કેશમ દ્વીપ પર વળતો પ્રહાર: હોર્મુઝમાં જહાજો પર હુમલાથી ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘું
મધ્ય પૂર્વમાં છેલ્લા 9 મહિનાથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે એક તરફ રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ અમેરિકા અને ઈરાન ફરી એકવાર સૈન્ય મોરચે સામ-સામે આવી ગયા છે. બહેરીનમાં આવેલા અમેરિકન સૈન્ય રડાર પર ઈરાન દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યાના દાવા બાદ અમેરિકાએ આક્રમક વળતો પ્રહાર કર્યો છે. અમેરિકી લડાકુ વિમાનોએ હોર્મુઝમાં સ્થિત ઈરાનના કેશમ દ્વીપ પર મિસાઈલ લોન્ચ સાઈટને નિશાન બનાવતા સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ફરી એકવાર યુદ્ધનો તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર પણ જોવા મળી રહી છે.
બહેરીન એરબેઝ પર હુમલાના દાવા બાદ અમેરિકાનો હવાઈ પ્રહાર
અમેરિકન સૈન્ય અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકી લડાકુ વિમાનોએ કેશમ દ્વીપ સ્થિત ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) ના મિસાઈલ લોન્ચ ઠેકાણા પર હવાઈ હુમલો કર્યો હતો. અમેરિકન સૈનિકો અને ઠેકાણાઓ પર ઈરાનની આક્રમક ગતિવિધિઓના જવાબમાં આ કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ હતી, જોકે ઈરાની મીડિયાએ દાવો કર્યો છે કે આ હુમલામાં કોઈ માળખાકીય નુકસાન કે જાનહાનિ થઈ નથી. આ અગાઉ ઈરાનના IRGC એ દાવો કર્યો હતો કે તેણે બહેરીનના શેખ ઈસા એરબેઝ પર અમેરિકન રડાર સિસ્ટમને નિશાન બનાવી છે, જ્યારે બહેરીને આ હુમલાને નિષ્ફળ બનાવ્યો હોવાનું જણાવી કોઈ જાનહાનિ કે નુકસાન ન થયાની પુષ્ટિ કરી છે. નોંધનીય છે કે બહેરીનમાં અમેરિકન નૌકાદળના 5મા બેડાનું મુખ્ય મથક આવેલું છે.
હોર્મુઝની ખાડીમાં ટેન્કરો પર હુમલા અને ક્રૂડ ઓઈલમાં ઉછાળો
સૈન્ય ટકરાવ વચ્ચે હોર્મુઝ જળડમરુમધ્યમાં જહાજો પર થયેલા હુમલાઓએ વૈશ્વિક ચિંતા વધારી દીધી છે. બ્રિટનની સમુદ્રી વ્યાપાર સંચાલન એજન્સી (UKMTO) મુજબ, ઓમાનના તટીય શહેર ખાસાબની ઉત્તરે એક ટેન્કર પર હુમલો થયો છે, ત્યારબાદ તેના ક્રૂ મેમ્બર્સનો કોઈ પતો લાગ્યો નથી. બીજી તરફ, ઈરાની નૌકાદળ અને IRGC એ દાવો કર્યો છે કે આ જળમાર્ગમાં 1 LNG જહાજ અને 2 ઓઈલ ટેન્કરોમાં આગ લાગી છે. આ વધતા તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જોવા મળી છે અને બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત 0.4% વધીને 92.76 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગઈ છે.
યુદ્ધ રોકવા કતર અને ઓમાનની કૂટનીતિક દોડધામ
28 February ના રોજ ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયલના હુમલા સાથે શરૂ થયેલા આ યુદ્ધને લગભગ 9 મહિના પૂર્ણ થયા છે. યુદ્ધ પહેલાં વિશ્વનો 20% તેલ અને LNG પુરવઠો હોર્મુઝ માર્ગેથી પસાર થતો હતો, જે ઈરાનના આંશિક અવરોધને કારણે પ્રભાવિત થયો છે. હવે આ સંઘર્ષને અટકાવવા માટે કતર અને ઓમાન સક્રિય થયા છે; મંગળવારે કતરના પ્રવક્તા માજિદ અલ અંસારીએ જણાવ્યું કે કતર અને ઈરાનના અધિકારીઓ વચ્ચે યુદ્ધ સમાપ્તિના પ્રસ્તાવો પર સહમતિ સાધવા ચર્ચા થઈ છે. આ સાથે જ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ ઓમાન પહોંચીને સમુદ્રી સુરક્ષા, આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજોની અવરજવર અને વ્યાપારિક ગતિવિધિઓ અંગે ઓમાનના સમકક્ષ સાથે મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠક કરી હતી.
| મધ્ય પૂર્વ તણાવના મુખ્ય પાસા | વિગત / આંકડા |
| સામ-સામે સૈન્ય કાર્યવાહી | બહેરીનના શેખ ઈસા એરબેઝ પર ઈરાનનો રડાર હુમલાનો દાવો; કેશમ દ્વીપ પર અમેરિકાનો વળતો હવાઈ હુમલો |
| દરિયાઈ માર્ગ પર અસર | ખાસાબની ઉત્તરે ટેન્કર પર હુમલો (ક્રૂ લાપતા); હોર્મુઝમાં 1 LNG જહાજ અને 2 ઓઈલ ટેન્કરોમાં આગ |
| ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ | બ્રેન્ટ ક્રૂડ 0.4% વધીને 92.76 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર પહોંચ્યું |
| વૈશ્વિક પુરવઠા પર અસર | યુદ્ધ પહેલાં વિશ્વનો 20% તેલ અને LNG પુરવઠો હોર્મુઝ માર્ગેથી પસાર થતો હતો |
| રાજદ્વારી પ્રયાસો | કતર દ્વારા યુદ્ધ સમાપ્તિના પ્રસ્તાવો પર ચર્ચા; ઈરાનના વિદેશ મંત્રીની ઓમાન સાથે સમુદ્રી સુરક્ષા મુદ્દે બેઠક |
મધ્ય પૂર્વમાં એક તરફ બહેરીન અને કેશમ દ્વીપ પર થયેલા સામ-સામે પ્રહારો અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજો પરના હુમલાઓએ પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી છે, તો બીજી તરફ કતર અને ઓમાનની મધ્યસ્થીથી શાંતિની આશા પણ જીવંત રહી છે. વિશ્વના 20% તેલ અને ગેસ પુરવઠા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ એવા આ દરિયાઈ માર્ગ પર તણાવ ઘટે છે કે યુદ્ધ વધુ વકરે છે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાની નજર ટકેલી છે.
