‘વર્દી પહેરવાનો અર્થ કાયદાથી ઉપર હોવું નથી’: આરોપીઓના સરઘસ અને કસ્ટોડિયલ ટોર્ચર સામે ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં કન્ટેમ્પ્ટ પિટિશન

ગુનાહિત કેસોમાં આરોપીઓની ધરપકડ બાદ પોલીસ દ્વારા જાહેરમાં સરઘસ કાઢવાની અને કાયદો હાથમાં લઈને અત્યાચાર ગુજારવાની કાર્યપદ્ધતિ સામે ન્યાયતંત્રમાં ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. સર્વોચ્ચ અદાલત દ્વારા આરોપીઓને જાહેરમાં માર મારવા કે સરઘસ કાઢવા પર સ્પષ્ટ અને કડક માર્ગદર્શિકા જારી કરવામાં આવી હોવા છતાં, રાજ્યમાં આવી ઘટનાઓ સતત સામે આવી રહી છે. એક સગીર વયના આરોપીને ગેરકાયદે કસ્ટડીમાં રાખીને અમાનુષી માર મારવા અને તેનું સરઘસ કાઢવાના ચકચારી બનાવ અંગે ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં અદાલતી અવમાનના (Contempt Petition) દાખલ કરવામાં આવી છે. હાઇકોર્ટે પોલીસની કાર્યવાહીની ગંભીર નોંધ લઈને સમગ્ર ટાઈમલાઈન સાથે જવાબ માંગી લીધો છે.

સગીર પર કસ્ટોડિયલ અત્યાચાર અને ગેરકાયદે અટકાયતનો આરોપ

અરજદાર પક્ષ દ્વારા અદાલત સમક્ષ રજૂ કરાયેલી ફરિયાદ અનુસાર, પોલીસ દ્વારા કાયદાના નિયમોનો સરેઆમ ભંગ કરીને એક સગીર સામે અમાનવીય વર્તન કરવામાં આવ્યું હતું:

બનાવની તારીખ: 21 જૂનના રોજ પ્રોહિબિશન (દારૂ) ના એક કેસમાં 16 થી 17 વર્ષની વયના સગીરની અટકાયત કરવામાં આવી હતી.

ગેરકાયદે કસ્ટડી: સગીરને નિયત સમયમર્યાદા બહાર સતત 3 દિવસ સુધી ગેરકાયદેસર રીતે પોલીસ કસ્ટડીમાં ગોંધી રાખવામાં આવ્યો હતો.

શારીરિક અત્યાચારના પુરાવા: સગીરના પિતાએ આરોપ મૂક્યો છે કે કસ્ટડી દરમિયાન તેમના પુત્ર પર ભારે અત્યાચાર ગુજારાયો હતો. તેના શરીરના વિવિધ અંગો પર તીક્ષ્ણ હથિયારો અને ગંભીર ઘાના નિશાનો મળી આવ્યા હોવાના તબીબી પુરાવા પણ રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

જામીન મંજૂરી: બાદમાં જ્યારે સગીરને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો ત્યારે અદાલતે તેની સ્થિતિ જોઈને તાત્કાલિક જામીન મંજૂર કર્યા હતા.

આ પણ વાંચો: ‘સ્ટારલિંક ભારતની સુરક્ષા સામે મોટો ખતરો’: એલોન મસ્કને મંજૂરી ન આપવા સ્વદેશી જાગરણ મંચની કેન્દ્ર સરકારને માંગ

કાનૂની જોગવાઈઓ અને સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનો ભંગ

અરજદારના વકીલે ભારપૂર્વક દલીલ કરી હતી કે પોલીસ કાયદાથી પર નથી અને આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાઓનું ખુલ્લેઆમ ઉલ્લંઘન થયું છે:

સામે પક્ષે પોલીસે બચાવ કરતાં એવી દલીલ કરી હતી કે આરોપીને જામીન મળી ચૂક્યા હોવાથી માર મારવાનો પ્રશ્ન ઉપસ્થિત થતો નથી.

‘માફી માંગવાથી બનાવો અટકશે?’: હાઇકોર્ટની કડક ટકોર

અરજી દાખલ થયા બાદ પોલીસ તંત્ર દ્વારા ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં માફી માંગવામાં આવી હતી. જોકે, અરજદાર પક્ષે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો કે શું સરઘસ કાઢીને માત્ર માફી માંગી લેવાથી પોલીસ દ્વારા થતા આવા અમાનુષી અત્યાચારો અટકી જશે? હાઇકોર્ટે પણ આ બાબતને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈને પૂછ્યું હતું કે સગીરની વાસ્તવિક ધરપકડ કયા સમયે થઈ હતી અને તેને કેટલા કલાકો સુધી કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવ્યો હતો.

પોલીસ પાસેથી સંપૂર્ણ ટાઈમલાઈન મંગાઈ, ગુરુવારે સુનાવણી

ગુજરાત હાઇકોર્ટે પોલીસ સત્તાવાળાઓને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે સગીરની અટકાયતથી લઈને તેને કોર્ટમાં રજૂ કરી મુક્ત કરાયો ત્યાં સુધીની દરેક મિનિટની ચોક્કસ ટાઈમલાઈન અને સંબંધિત વિગતો કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવે. તમામ સત્તાવાર અહેવાલોની ચકાસણી માટે આ કેસની વધુ સુનાવણી આગામી ગુરુવારે મુકરર કરવામાં આવી છે.

‘ખાખી વર્દી પહેરવાનો મતલબ કાયદાથી ઉપર થવું નથી’ તેવો અરજદારનો તર્ક એ સિદ્ધાંતને મજબૂત કરે છે કે કાયદાનું શાસન સર્વોપરી છે. પોલીસ તંત્ર દ્વારા કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાના નામે આરોપીઓના માનવ અધિકારોનું હનન કરવું અને સુપ્રીમ કોર્ટના સ્પષ્ટ આદેશો છતાં જાહેરમાં સરઘસ કાઢવા એ ન્યાયિક વ્યવસ્થા સામે મોટો પડકાર છે. ગુજરાત હાઇકોર્ટમાં ગુરુવારે થનારી આ સુનાવણી રાજ્યમાં કસ્ટોડિયલ હિંસા અને સરઘસ કાઢવાની ગેરકાયદે પરંપરા સામે એક દાખલારૂપ ચુકાદો બની રહેશે કે કેમ, તેના પર સૌની મીટ મંડાયેલી છે.