હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં કુવૈતના ઓઈલ ટેન્કર MT Kazimah III પર પ્રોજેક્ટાઈલ હુમલો: 5 ભારતીય નાવિકોનો ચમત્કારિક બચાવ, સુરક્ષિત કિનારે લવાયા

પશ્ચિમ એશિયાના અત્યંત સંવેદનશીલ અને વ્યૂહાત્મક ગણાતા દરિયાઈ જળમાર્ગ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં વ્યાપારી જહાજો પરના હુમલાઓને લઈને ફરી એકવાર ગંભીર સુરક્ષા કટોકટી સર્જાઈ છે. પર્શિયન ગલ્ફમાંથી કાચું તેલ ભરીને ટોગોના લોમેઈ બંદર તરફ જઈ રહેલા કુવૈતના ધ્વજવાળા ઓઈલ ટેન્કર ‘MT Kazimah III’ પર અજ્ઞાત પ્રોજેક્ટાઈલ વડે ઘાતક હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. આ હુમલાને પગલે ટેન્કરમાં આગ ફાટી નીકળી હતી અને જહાજને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું હતું. જોકે, સંકટની આ ઘડીમાં ઓમાન ખાતેના ભારતીય દૂતાવાસે ઓમાની સત્તાવાળાઓ સાથે સંકલન સાધીને ત્વરિત બચાવ કામગીરી હાથ ધરી હતી અને ટેન્કર પર સવાર તમામ 5 ભારતીય ક્રૂ સભ્યોને કોઈપણ પ્રકારની જાનહાનિ વિના સુરક્ષિત રીતે દરિયામાંથી બહાર કાઢી કિનારે પહોંચાડ્યા છે.

ઓમાની સત્તાવાળાઓની મદદથી સફળ બચાવ કામગીરી

ભારતીય દૂતાવાસના જણાવ્યા અનુસાર, MT Kazimah III જ્યારે હોર્મુઝના સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું ત્યારે તેને અચાનક એક મિસાઈલ કે શંકાસ્પદ પ્રોજેક્ટાઈલ વાગ્યું હતું. ઘટનાની જાણ થતાં જ મસ્કત સ્થિત ભારતીય મિશને ઓમાનના સંરક્ષણ અને સુરક્ષા દળો સાથે મળીને તાત્કાલિક સંયુક્ત રેસ્ક્યુ ઓપરેશન શરૂ કર્યું હતું. ભારતીય દૂતાવાસે પુષ્ટિ કરી છે કે તમામ પાંચેય ભારતીય નાવિકો સંપૂર્ણપણે સલામત છે અને તેમને જરૂરી તબીબી ચકાસણી બાદ સુરક્ષિત આશ્રય આપવામાં આવ્યો છે. ભારતીય મિશને ઝડપી પ્રતિસાદ અને સહયોગ બદલ ઓમાન સરકાર અને સંબંધિત અધિકારીઓનો ઔપચારિક આભાર માન્યો હતો.

ઘટના અને જહાજ સંબંધી મુખ્ય વિગતો

ઓઈલ ટેન્કર પર થયેલા હુમલા અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિની રૂપરેખા નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: ફ્લાયદુબઈમાં કેપ્ટન સ્મિત પર હુમલો કરનાર કો-પાઈલટના સોશિયલ મીડિયા પરથી સ્ત્રી-વિરોધી માનસિકતા ખુલ્લી પડી!!

હોર્મુઝ જળમાર્ગનું વૈશ્વિક અને ભારતીય મહત્વ

હોર્મુઝની ખાડી પર્શિયન ગલ્ફને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતો દુનિયાનો સૌથી મોટો અને મહત્વપૂર્ણ ઓઈલ ચોકપોઇન્ટ (Chokepoint) છે. વિશ્વના દરિયાઈ માર્ગે વહન થતા કાચા તેલનો આશરે પાંચમો ભાગ આ જળમાર્ગ પરથી પસાર થાય છે. ભારતીય અર્થતંત્ર માટે પણ આ માર્ગ અત્યંત મહત્વનો છે, કારણ કે ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતનું મોટું પ્રમાણ આ રૂટ પરથી આયાત કરે છે. UKMTO દ્વારા પણ ઓમાનના દરિયાકાંઠે બનેલી આ ઘટના અંગે એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે અને વિસ્તારમાંથી પસાર થતાં તમામ વ્યાપારી જહાજોને અત્યંત સાવચેતી રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

વિસ્તારમાં હજારો ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા પર બાજ નજર

પશ્ચિમ એશિયાના સમુદ્રી ક્ષેત્રમાં હજારો ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ મર્ચન્ટ નેવીમાં સેવા આપી રહ્યા છે. વિદેશ મંત્રાલય (MEA) ના સત્તાવાર પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલે તાજેતરમાં આપેલા નિવેદન મુજબ:

આ સમગ્ર દરિયાઈ વિસ્તારમાં વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય અને દેશી વ્યાપારી જહાજો પર 4,500 થી વધુ ભારતીય નાવિકો ફરજ બજાવી રહ્યા છે.

વર્તમાન સમયમાં ભારત માટે માલસામાન લઈ જતાં 12 સક્રિય કાર્ગો જહાજો પર આશરે 163 ભારતીય નાવિકો સવાર છે.

આ 12 જહાજો પૈકી 6 ભારતીય ધ્વજવાળા અને અન્ય 6 વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો છે. ભારતીય નેવી અને વિદેશ મંત્રાલય આ તમામ જહાજોની રીઅલ-ટાઇમ મૂવમેન્ટ અને નાવિકોની વ્યક્તિગત સુરક્ષા પર સતત મોનિટરિંગ રાખી રહ્યા છે.

દરિયાઈ સુરક્ષા અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન અંગે ભારતની ચિંતા

તાજેતરના મહિનાઓમાં હોર્મુઝની ખાડી, લાલ સમુદ્ર (Red Sea), બાબ અલ-મંડેબ, અદનની ખાડી તેમજ બ્લેક સી જેવા મહત્વના ટ્રેડિંગ રૂટ્સ પર વ્યાપારી જહાજો સતત ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાનો ભોગ બની રહ્યા છે. ભારતે આ પ્રકારના બિન-ઉશ્કેરણીજનક હુમલાઓ સામે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, મુક્ત નૌપરિવહન (Freedom of Navigation) અને ઊર્જા પુરવઠો કોઈપણ અવરોધ વિના જળવાઈ રહે તે માટે પ્રાદેશિક તણાવ તાત્કાલિક ઘટાડવો અનિવાર્ય છે.

કુવૈતના ટેન્કર MT Kazimah III પર થયેલા આ તાજા હુમલાએ પશ્ચિમ એશિયાના જળવિસ્તારોમાં વધી રહેલા અસુરક્ષાના વાતાવરણને ફરી ઉજાગર કર્યું છે. પાંચ ભારતીય નાવિકોનો ચમત્કારિક અને સલામત બચાવ ભારત સરકારની સક્રિય કૂટનીતિ અને ઓમાન સાથેના મજબૂત સંબંધોની સફળતા દર્શાવે છે. જોકે, વૈશ્વિક ક્રૂડ સપ્લાયના મુખ્ય માર્ગ સમાન હોર્મુઝમાં વધતી અશાંતિ આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ અને દરિયાઈ સુરક્ષા દળો માટે ચિંતાનો મોટો વિષય બની રહી છે.