રાજ્યમાં નશાકારક અને ગેરકાયદે દવાઓનું નેટવર્ક ઝડપાયું: FDCA દ્વારા સુરત અને કરજણમાં દરોડા પાડી ₹42.6 લાખથી વધુનો જથ્થો જપ્ત, 2 પેઢીના લાઈસન્સ રદ
ગુજરાતમાં નશાકારક દવાઓના દુરુપયોગને ડામવા અને નાગરિકોના જાહેર આરોગ્ય સાથે ચેડાં કરતાં તત્વો સામે ખોરાક અને ઔષધ નિયમન તંત્ર (FDCA) દ્વારા લાલ આંખ કરવામાં આવી છે. વડોદરા જિલ્લાના કરજણ અને સુરત શહેરમાં ફાર્માસ્યુટિકલ પેઢીઓ તથા ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે ચાલતા ગેરકાયદે દવાઓના કાળા કારોબાર પર સપાટો બોલાવીને સંયુક્ત દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્યવાહી દરમિયાન કુલ ₹42.6 લાખથી વધુની કિંમતનો ગેરકાયદે એલોપેથિક અને નશાકારક દવાઓનો જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે કાયદાકીય ગંભીર ક્ષતિઓ દાખવનાર 2 પેઢીઓના વેચાણ પરવાના (લાઈસન્સ) કાયમી ધોરણે રદ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
કરજણમાં NCB ની બાતમી આધારે સંયુક્ત ઓપરેશન
મહારાષ્ટ્ર નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) તરફથી મળેલી ચોક્કસ ગુપ્ત બાતમીના આધારે FDCA ની ટીમે કરજણ ખાતે સઘન તપાસ હાથ ધરી હતી:
મેસર્સ ચામુંડા ફાર્મા: તપાસ દરમિયાન NDPS એક્ટ હેઠળ પ્રતિબંધિત એવી ‘ANREX (Codeine)’ કફ સિરપની 13,938 બોટલો તથા ‘TRAMADOL’ ની 12,240 ટેબ્લેટ્સ મળી આવી હતી. ગંભીર ઉલ્લંઘન બદલ આ પેઢીને તાત્કાલિક સીલ મારી 1 ઓક્ટોબર, 2026 થી તેના વેચાણ પરવાના કાયમી ધોરણે રદ કરાયા છે.
મેસર્સ માજીસા મેડિકલ સ્ટોર્સ: ચામુંડા ફાર્મા સાથે લિંક ધરાવતી આ દુકાને તપાસ કરતાં ‘LOMOTIL’ ટેબ્લેટ્સનો ગેરકાયદે જથ્થો પકડાયો હતો. સ્થળ પર રજિસ્ટર્ડ ફાર્માસિસ્ટ ગેરહાજર હોવાથી અને દવાઓ સાચવવાનું ફ્રિજ બંધ હાલતમાં મળતાં આ પેઢીનું છૂટક વેચાણ લાઈસન્સ પણ 5 ઓક્ટોબર, 2026 થી કાયમી રદ કરવામાં આવ્યું છે.
FDCA ની દરોડા કાર્યવાહી અને જપ્તીની મુખ્ય વિગતો
સુરત અને કરજણમાં હાથ ધરાયેલી કાર્યવાહીની વિગતવાર રૂપરેખા નીચે મુજબ છે:
| પેઢીનું નામ / સ્થળ | તારીખ / સંડોવણી | જપ્ત થયેલો મુદ્દામાલ / વિગત | લેવાયેલાં કાયદેસરનાં પગલાં |
| મેસર્સ ચામુંડા ફાર્મા (કરજણ) | 1 ઓક્ટોબર, 2026 (NCB બાતમી) | 13,938 બોટલ ANREX સિરપ, 12,240 ટ્રામadol ટેબ્લેટ (રૂ. 50,000) | પેઢી સીલ, વેચાણ પરવાનો કાયમી રદ |
| મેસર્સ માજીસા મેડિકલ (કરજણ) | 5 ઓક્ટોબર, 2026 (તપાસ) | LOMOTIL ટેબ્લેટ્સ, ફાર્માસિસ્ટ ગેરહાજર | છૂટક વેચાણ પરવાનો કાયમી રદ |
| મેસર્સ ડર્મેટીક્સ ઈન્ડિયા (વરાછા, સુરત) | 1 ઓક્ટોબર, 2026 | Sildenafil, Minoxidil, Ketoconazole (રૂ. 11.26 લાખ) | કોઈ પણ લાઈસન્સ વિના વેબસાઈટથી વેચાણ; જથ્થો લેબ ટેસ્ટિંગમાં મોકલાયો |
| મેસર્સ ક્યારા ઈન્ટરનેશનલ (મોટા વરાછા, સુરત) | 3 ઓક્ટોબર, 2026 | ‘Meesho’ પર ‘Sildenafil Ayurvedic’ નામે એલોપેથિક દવા (રૂ. 3.60 લાખનું વેચાણ) | અગાઉ લાઈસન્સ રદ છતાં પુનરાવર્તિત ગુનો; કડક કાનૂની કેસ |
| કુલ જપ્ત મુદ્દામાલ | સુરત અને વડોદરા ઝોન | ₹42.6 લાખથી વધુ કિંમતનો દવાનો જથ્થો | 2 પેઢીના લાઈસન્સ કાયમી રદ |
સુરતમાં ઓનલાઇન પોર્ટલ અને આયુર્વેદિકના નામે છેતરપિંડીનો પર્દાફાશ
સુરતમાં ટેકનોલોજી અને ઈ-કોમર્સનો દુરુપયોગ કરીને ગેરકાયદે દવાઓ વેચવાના બે મોટા કિસ્સાઓ ઝડપાયા છે:
ડર્મેટીક્સ ઈન્ડિયા (વરાછા): કોઈ પણ માન્ય ડ્રગ લાઈસન્સ મેળવ્યા વગર ખાનગી વેબસાઇટ બનાવીને એલોપેથિક ફોર્મ્યુલેશનનું ખુલ્લેઆમ વેચાણ ચાલતું હતું. સ્થળ પરથી ₹11.26 લાખની કિંમતનો દવાઓનો જથ્થો જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.
ક્યારા ઈન્ટરનેશનલ (મોટા વરાછા): ‘Meesho’ જેવા જાણીતા ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર ‘આયુર્વેદિક દવા’ ના લેબલ હેઠળ ગુપ્ત રીતે એલોપેથિક ‘Sildenafil’ ટેબ્લેટ્સ વેચવાનું મસમોટું કૌભાંડ પકડાયું હતું. પેઢીએ છેલ્લા એક જ મહિનામાં ₹3.60 લાખથી વધુની દવાઓ વેચી હોવાના પુરાવા મળ્યા છે.
ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ્સ પર ‘સિક્રેટ વોચ’ અને ‘માઈક્રો પ્લાનિંગ’
આ ગંભીર પરિસ્થિતિ અંગે રાજ્યના આરોગ્ય રાજ્યમંત્રી પ્રફુલ પાનશેરિયાએ જણાવ્યું હતું કે, કોઈ પણ તબીબી પ્રિસ્ક્રિપ્શન કે માન્ય લાઈસન્સ વિના ઓનલાઇન વેબસાઇટ્સ કે ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે એલોપેથિક દવાઓ વેચવી એ નાગરિકોના જીવ સાથે રમત સમાન ગંભીર અપરાધ છે.
સરકારે આ પ્રકારના ડિજિટલ રેકેટ પર ચાંપતી નજર રાખવા માટે FDCA અને સાયબર ક્રાઇમ સેલની સંયુક્ત ટીમ બનાવીને ‘સિક્રેટ વોચ’ ગોઠવી છે. રાજ્ય સરકારની ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ અંતર્ગત માત્ર દરોડા પૂરતા સીમિત ન રહેતાં, યુવાધનને કોડીનયુક્ત કફ સિરપ અને અન્ય નશાકારક પ્રિસ્ક્રિપ્શન દવાઓના દુરુપયોગથી બચાવવા માટે માઈક્રો પ્લાનિંગ સાથે રાજ્યવ્યાપી જનજાગૃતિ અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવશે.
મેડિકલ સ્ટોર્સથી લઈને ઈ-કોમર્સ સાઇટ્સ સુધી ફેલાયેલા ગેરકાયદે દવાઓના આ કાળા કારોબાર સામે FDCA ની કડક તવાઈ આવકાર્ય પગલું છે. આયુર્વેદિક પ્રોડક્ટ્સના નામે એલોપેથિક ઘટકોનું મિશ્રણ કરવું કે ડોક્ટરની ચબરખી વગર નશાકારક સિરપ વેચવી એ માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત જોખમી છે. તંત્ર દ્વારા લાઈસન્સ રદ કરવા ઉપરાંત સંડોવાયેલા ગુનેગારો સામે કડક ફોજદારી કેસ ચલાવી દાખલારૂપ સજા કરવામાં આવે તે સમયની માંગ છે.
