ગુજરાતના ખેડૂતો પર ₹1,68,460 કરોડથી વધુનું જંગી દેવું: કેન્દ્ર સરકારના રિપોર્ટમાં બિહાર અને બંગાળ કરતાં પણ ચિંતાજનક સ્થિતિ ઉજાગર

આર્થિક સમૃદ્ધિ અને ઔદ્યોગિક મોડેલ તરીકે દેશભરમાં અગ્રેસર ગણાતા ગુજરાતમાં કૃષિ ક્ષેત્રની આંતરિક વાસ્તવિકતા અત્યંત ગંભીર વળાંક પર પહોંચી ગઈ છે. સરકાર દ્વારા ખેડૂતોની આવક બમણી કરવાના સતત દાવાઓ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારના તાજેતરના સત્તાવાર ડેટાએ એક ચિંતાજનક ચિત્ર રજૂ કર્યું છે. મોંઘા બિયારણ, ખાતરના વધતા ભાવો અને હવામાનની અનિશ્ચિતતા વચ્ચે રાજ્યનો જગતનો તાત દેવાના વિષચક્રમાં ગળાડૂબ ફસાઈ ચૂક્યો છે. બેંકો દ્વારા ધિરાણ વધારીને આર્થિક મજબૂતી મેળવાઈ રહી છે, પરંતુ તેની સામે ધરતીપુત્રો પર લાખો કરોડના દેવાનો બોજ સતત વધી રહ્યો છે.

₹1.68 લાખ કરોડથી વધુના દેવાનો બોજ: ગુજરાત મોખરે

કેન્દ્ર સરકારના અહેવાલ મુજબ, ગુજરાતના ખેડૂતો પર કુલ મળીને ₹1,68,460.93 કરોડનું તોતિંગ ઋણ બોલે છે. આ આંકડો સાબિત કરે છે કે રાજ્યનો સામાન્ય ખેડૂત હવે ખેતીના પ્રત્યેક તબક્કે બેંક લોન પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર બની ગયો છે. બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યો કરતાં પણ ગુજરાતમાં ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ વધુ દયનીય હોવાનો ખુલાસો આ સરકારી ડેટામાં થયો છે.

પાક લોનનો આંકડો ₹1.05 લાખ કરોડને પાર

રોજિંદી ખેતીની કામગીરી માટે લેવાતી ટૂંકા ગાળાની પાક લોનમાં ગુજરાત દેશના અનેક રાજ્યો કરતાં ઘણું આગળ નીકળી ગયું છે. રાજ્યમાં પાક ધિરાણ પેટે કુલ ₹1,05,097.25 કરોડ બાકી છે. ગુજરાતની પાક લોન બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, કર્ણાટક, કેરળ, ઓડિશા, ગોવા, પંજાબ, દિલ્હી અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યો કરતાં પણ નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે:

આ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળ બંનેના સંયુક્ત પાક ધિરાણ કરતાં પણ ગુજરાતના ખેડૂતોનું પાક દેવું અનેકગણું વધારે છે, જેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બિયારણ, જંતુનાશકો અને ખાતર ખરીદવા માટે પણ ખેડૂતોએ સતત કરજ લેવું પડે છે.

આ પણ વાંચો: દિલ્હીમાં CJPના વિરોધ પ્રદર્શન ટાણે ઇન્ટરનેટ બંધ કરવા મામલે કેન્દ્ર સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ નમી; બિનશરતી માફી માંગી નિર્ણયનો બચાવ કર્યો

આધુનિકીકરણ અને ટર્મ લોન પેટે ₹63,363 કરોડ બાકી

ખેતીમાં આધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવવા, ટ્રેક્ટર જેવા સાધનો વસાવવા કે ટપક સિંચાઈ પદ્ધતિ ગોઠવવા માટે ખેડૂતો લાંબા ગાળાની ‘ટર્મ લોન’ મેળવતા હોય છે. ગુજરાતમાં આ પ્રકારની ટર્મ લોન પેટે પણ ₹63,363.68 કરોડની માતબર રકમ બેંકોમાં બાકી બોલે છે. કૃષિમાં મૂડીરોકાણ વધારવા માટે લીધેલી લોન સામે પૂરતું ઉત્પાદન કે ભાવ ન મળતાં ખેડૂતો માટે હપ્તા ભરવા પણ મુશ્કેલ બની રહ્યા છે, જેના પરિણામે બેંકો સદ્ધર થઈ રહી છે પરંતુ ખેડૂતો દેવાળિયા બની રહ્યા છે.

મોંઘા ઇનપુટ્સ, મજૂરી અને કુદરતી પ્રકોપથી ખેડૂતો પાયમાલ

ખેતી ખર્ચમાં અસાધારણ વધારો ખેડૂતોની કમર તોડી રહ્યો છે. ખાતર, જંતુનાશક દવાઓ અને પ્રમાણિત બિયારણોના ભાવો આસમાને પહોંચ્યા છે, જ્યારે ખેતમજૂરીના દરો પણ સતત વધી રહ્યા છે. આ પરિબળોની સાથે અનિયમિત વરસાદ, અતિવૃષ્ટિ અને બદલાતી આબોહવાને લીધે પાક નિષ્ફળ જતાં ખેડૂતોને સીધો આર્થિક ફટકો પડે છે, જેનાથી લીધેલી લોનનું વ્યાજ અને હપ્તા ચૂકવવામાં ધરતીપુત્રો લાચાર બની રહ્યા છે.

દ્વારકામાં વરસાદની ભારે ઘટ: દુષ્કાળ જાહેર કરી વળતરની માંગ

ચાલુ મોસમમાં પણ દ્વારકા સહિત રાજ્યના કેટલાક જિલ્લાઓમાં વરસાદની તીવ્ર અછત નોંધાઈ છે, જેના કારણે ખરીફ પાક સુકાઈ જવાની અને ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. આવા વિસ્તારોમાં હવે દુષ્કાળનું સંકટ ઘેરાયું છે. પરિસ્થિતિ વણસતાં આર્થિક પાયમાલીના આરે આવી ઊભેલા ખેડૂતોએ સરકાર સમક્ષ તાકીદે સત્તાવાર રીતે દુષ્કાળ જાહેર કરવાની અને નુકસાની સામે યોગ્ય નાણાકીય વળતર ચૂકવવાની ઉગ્ર માંગણી શરૂ કરી છે.

ગુજરાતમાં કૃષિ ધિરાણના ₹1,68,460 કરોડથી વધુના આંકડા રાજ્યના ગ્રામીણ અર્થતંત્રની કડવી વાસ્તવિકતા છતી કરે છે. માત્ર લોન મેળવીને ખેતી કરવી એ કાયમી ઉકેલ નથી, પરંતુ પાકનો પૂરતો ટેકાનો ભાવ, સસ્તા ઇનપુટ્સ અને કુદરતી આપત્તિ સમયે સમયસર સહાય મળે તે અનિવાર્ય છે. જો સમયસર નીતિગત ફેરફારો કરીને ખેડૂતને આર્થિક રીતે સ્વનિર્ભર બનાવવામાં નહીં આવે, તો દેવાના આ વિષચક્રમાંથી બહાર નીકળવું ગુજરાતના ખેડૂતો માટે અશક્ય બની રહેશે.