ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં બાગાયતી ખેતી હવે ખેડૂતો માટે સમૃદ્ધિનું પ્રતિક બની રહી છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર પંથકમાં નાળિયેરીની ખેતીનું પ્રમાણ ઉત્તરોત્તર વધી રહ્યું છે, અને અહીંના લીલા નાળિયેર માત્ર રાજ્યમાં જ નહીં પરંતુ દેશભરના વિવિધ રાજ્યોમાં મોટી માત્રામાં નિકાસ થઈ રહ્યા છે.
વાવેતર અને ઉત્પાદનના આંકડાકીય સમીકરણ
ગુજરાતમાં કુલ ૨૮,૦૦૦ હેક્ટર જમીનમાં નાળિયેરીનું વાવેતર થાય છે, જેમાંથી એકલા ગીર સોમનાથ અને જૂનાગઢ જિલ્લામાં જ ૧૭,૫00 હેક્ટર જેટલો મોટો હિસ્સો આવેલો છે.
ગીર સોમનાથ: આ જિલ્લામાં હાલ ૧૧,૦૦૦ હેક્ટરમાં નાળિયેરીનું વાવેતર થયેલું છે, જેમાં એકલા વેરાવળ પંથકમાં જ ૬,૫૦૦ હેક્ટર સામેલ છે.
જૂનાગઢ: આ જિલ્લામાં ૬,૭૭૦ હેક્ટરથી વધુ વિસ્તારમાં વાવેતર છે અને અહીંથી દર વર્ષે અંદાજે ૭ કરોડ નાળિયેરનું વેચાણ થાય છે.
સમગ્ર સૌરાષ્ટ્રમાંથી વાર્ષિક અંદાજે ૧૭ કરોડ લીલા નાળિયેરનું દેશભરમાં વેચાણ થાય છે.
સરકાર અને બોર્ડ દ્વારા મળતું પ્રોત્સાહન
નાળિયેરીના રોકડિયા પાકને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્ય સરકાર અને ‘કોકોનટ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ’ દ્વારા ખેડૂતોને આર્થિક સહાય (ઇન્સેટિવ્સ) પૂરી પાડવામાં આવે છે.
રાજ્ય સરકાર દ્વારા અગાઉ એક હેક્ટર દીઠ મળતી સહાય હવે ૪ હેક્ટર સુધી વધારી દેવામાં આવી છે, જેમાં પ્રતિ હેક્ટર ₹૩૭,૫૦૦ લેખે કુલ ₹૧.૫૦ લાખ સુધીની સહાય અપાય છે.
બીજી તરફ, કોકોનટ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ દ્વારા ૨ હેક્ટરની મર્યાદામાં પ્રતિ હેક્ટર ₹૫૬,૦૦૦ લેખે ₹૧.૧૨ લાખ સુધીની સહાય આપવામાં આવે છે, જેમાંથી ખેડૂતે કોઈપણ એક યોજના પસંદ કરવાની હોય છે.
વેપાર અને આંતરરાજ્ય નિકાસ
દક્ષિણ ભારતના નાળિયેરની સરખામણીએ સૌરાષ્ટ્રના નાળિયેરનો ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ ઓછો પડતો હોવાથી વેપારીઓ માટે તે વધુ આકર્ષક બને છે. માંગરોળ, ચોરવાડ, કુકસવાડા, ગડુ અને મહુવા જેવા વિસ્તારોમાંથી વાડીઓ પરથી જ સીધા ટ્રકો ભરાઈને મુંબઈ તેમજ અન્ય રાજ્યો સુધી નાળિયેર પહોંચે છે. આ સમગ્ર પટ્ટો જોઈને લોકોને દક્ષિણ ભારતમાં હોવાનો અહેસાસ થાય છે.
સૌરાષ્ટ્રમાં નાળિયેરીની ખેતીની આ અદભુત સફળતાએ સાબિત કરી દીધું છે કે યોગ્ય માર્ગદર્શન અને સરકારી પ્રોત્સાહન મળે તો ખેડૂતો પરંપરાગત ખેતી ઉપરાંત બાગાયતી પાકો દ્વારા પણ જંગી કમાણી કરી શકે છે. આ ઉદ્યોગ આગામી સમયમાં ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
