હરમનપ્રીત કૌરે તમામ ફોર્મેટની કેપ્ટનશીપ છોડી, 211 મેચોમાં નેતૃત્વ અને વર્લ્ડ કપ વિજયનો વારસો

ભારતીય મહિલા ક્રિકેટના ઈતિહાસમાં સૌથી સફળ, આક્રમક અને પ્રભાવશાળી કેપ્ટન તરીકે પોતાની અમિટ છાપ છોડ્યા બાદ 37 વર્ષીય હરમનપ્રીત કૌરે રાષ્ટ્રીય ટીમના સુકાનીપદેથી પદત્યાગ કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે. 14 વર્ષ લાંબી નેતૃત્વ યાત્રા દરમિયાન તેમણે ભારતને પ્રથમ ઐતિહાસિક મહિલા વન-ડે (ODI) વર્લ્ડ કપ સહિત કુલ 8 મોટા ટાઇટલ અપાવ્યા હતા. પોતાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર ભાવુક સંદેશ શેર કરીને તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ સુકાનીપદ છોડી રહ્યા છે પરંતુ એક સામાન્ય ખેલાડી તરીકે ભારતીય ટીમ માટે રમવાનું ચાલુ રાખશે.

શરૂઆતથી અંત સુધી: ફાઇનલથી ફાઇનલ સુધીની 5074 દિવસની સફર

હરમનપ્રીતના કેપ્ટનશીપ કરિયરની શરૂઆત એક ફાઇનલ મુકાબલાથી થઈ હતી અને તેનો અંત પણ ગોલ્ડ મેડલ ફાઇનલ સાથે જ થયો. વર્ષ 2012 માં મિતાલી રાજ અને ઝુલન ગોસ્વામીની ગેરહાજરીમાં તેમણે પાકિસ્તાન સામે એશિયા કપ ફાઇનલમાં કામચલાઉ સુકાનીપદ સંભાળ્યું હતું. ત્યારબાદ 2016 માં T20 અને 2022 માં મિતાલી રાજની નિવૃત્તિ બાદ તેઓ તમામ ફોર્મેટના કાયમી કેપ્ટન બન્યા હતા.

તેમની કેપ્ટન તરીકેની છેલ્લી મેચ 2026 ની એશિયન ગેમ્સની ફાઇનલ બની, જ્યાં ભારતે શ્રીલંકાને 147 રનથી કચડીને ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો. 5074 દિવસના આ લાંબા સમયગાળામાં તેમણે સુકાની તરીકે ભારતને નવી ઊંચાઈઓ પર પહોંચાડ્યું હતું.

કેપ્ટન તરીકેનું એકંદર પ્રદર્શન અને મુખ્ય આંકડાઓ

હરમનપ્રીત કૌરની કેપ્ટનશીપ હેઠળ ભારતીય ટીમે નોંધાવેલા ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નો અને રેકોર્ડ્સ નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: દેહરાદૂનમાં પ્લમ્બિંગના પૈસાના વિવાદમાં નિવૃત્ત અધિકારી, પત્ની અને ઘરઘાટી મહિલાની સ્ક્રૂડ્રાઈવરથી ઘાતકી હત્યા: આરોપી પ્લમ્બર ઝડપાયો

બેટિંગમાં કેપ્ટનશીપની સકારાત્મક અસર

ક્રિકેટ જગતમાં અવારનવાર સવાલ ઉઠતો હતો કે શું કેપ્ટનશીપના દબાણથી તેમની બેટિંગ પ્રભાવિત થાય છે? પરંતુ વાસ્તવિક આંકડા દર્શાવે છે કે નેતૃત્વ મળ્યા બાદ તેમની બેટિંગ વધુ ખીલી હતી:

કેપ્ટન બન્યા પહેલા તેમની કારકિર્દીનો સ્ટ્રાઇક રેટ 77.2 હતો, જે કેપ્ટનશીપ દરમિયાન વધીને 89.3 થઈ ગયો હતો.

કેપ્ટન તરીકે તેમની બેટિંગ સરેરાશ 44.00 રહી હતી, જ્યારે એકંદર કારકિર્દી સરેરાશ 37.22 હતી.

ભારતના વિજયમાં તેમનું યોગદાન અદ્વિતીય રહ્યું હતું; જીતેલી મેચોમાં તેમની સરેરાશ 45.51 હતી અને સુકાની તરીકે ફટકારેલી ચારેય વન-ડે સદી ભારતની જીતમાં જ આવી હતી.

ઓસ્ટ્રેલિયા સામે સંઘર્ષ અને 2025 વર્લ્ડ કપનો ઐતિહાસિક રન-ચેઝ

હરમનપ્રીતના નેતૃત્વમાં ભારતીય ટીમને સૌથી મોટો પડકાર શક્તિશાળી ઓસ્ટ્રેલિયા સામે રહ્યો હતો. કાંગારૂઓ સામે 44 માંથી માત્ર 9 મેચમાં વિજય મળ્યો હતો (20.4% જીત દર) અને ભારતે 2020 T20 વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ તેમજ 2022 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ફાઇનલ ગુમાવી હતી.

પરંતુ 2025 ના ODI વર્લ્ડ કપની સેમિફાઇનલમાં હરમનપ્રીતે ઈતિહાસ પલટાવી દીધો હતો. ભારતે ઓસ્ટ્રેલિયા સામે મહિલા ODI ઇતિહાસનો સૌથી મોટો 339 રનનો ટાર્ગેટ ચેઝ કર્યો હતો, જેમાં હરમનપ્રીતે 88 બોલમાં ધમાકેદાર 89 રન ફટકાર્યા હતા. ત્યારબાદ ફાઇનલમાં દક્ષિણ આફ્રિકાને 52 રનથી હરાવીને ભારતે સૌપ્રથમ વર્લ્ડ કપ ટ્રોફી જીતી હતી. આ સાથે તેઓ કપિલ દેવ અને એમ.એસ. ધોની પછી 50 ઓવરનો વર્લ્ડ કપ જીતનારા માત્ર ત્રીજા ભારતીય કેપ્ટન બન્યા હતા.

કેપ્ટનશીપ વિવાદો અને T20 વર્લ્ડ કપની અધૂરી ખેંચ

હરમનપ્રીતની કેપ્ટનશીપ કારકિર્દી અસાધારણ સફળતાઓ છતાં ચર્ચાઓથી મુક્ત રહી નહોતી:

2020 અને 2024 ના T20 વર્લ્ડ કપના ખરાબ પ્રદર્શન બાદ પૂર્વ કેપ્ટન ડાયના એદુલજી, શાંતા રંગાસ્વામી અને મિતાલી રાજે નેતૃત્વમાં પરિવર્તનની માંગ કરી હતી.

ભારત 2018 અને 2023 માં સેમી-ફાઇનલ તથા 2020 માં રનર્સ-અપ રહ્યું, પરંતુ T20 વર્લ્ડ કપની ટ્રોફી જીતવાનું સપનું અધૂરું રહ્યું.

2026 ના પ્રારંભમાં ભારતીય ટીમ ફેબ્રુઆરીથી એપ્રિલ વચ્ચે સળંગ 7 આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો હારી ગઈ હતી અને જૂન 2026 T20 વર્લ્ડ કપમાં ગ્રુપ સ્ટેજમાંથી બહાર થઈ જતાં ફરી સવાલો ઉઠ્યા હતા.

અંતિમ તબક્કો: ગોલ્ડ મેડલ સાથે શાનદાર વિદાય

મુશ્કેલ સમયમાંથી બહાર આવીને હરમનપ્રીતે પોતાના છેલ્લા તબક્કામાં શાનદાર વાપસી કરાવી હતી. ભારતીય ટીમે સળંગ 8 T20 આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો જીતીને એશિયા કપ કબજે કર્યો અને ત્યારબાદ એશિયન ગેમ્સમાં શ્રીલંકા સામે 147 રનની રેકોર્ડબ્રેક જીત મેળવી ગોલ્ડ મેડલ પોતાના નામે કર્યો હતો.

એક વર્લ્ડ કપ, બે એશિયન ગેમ્સ ગોલ્ડ, ચાર એશિયા કપ ટાઇટલ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સૌથી વધુ T20I મેચોમાં કેપ્ટનશીપ કરવાનો વિશ્વ વિક્રમ ધરાવતી હરમનપ્રીત કૌરની આ સફર મહિલા ક્રિકેટની દિશા બદલનારી સાબિત થઈ છે. ઉતાર-ચઢાવ અને તીખી આલોચનાઓ વચ્ચે પણ તેમણે હંમેશા ફ્રન્ટ-ફૂટ પર રમીને ટીમને લડતી રાખી છે. સુકાનીપદેથી મુક્ત થયા બાદ હવે એક નિર્ભીક બેટર તરીકે તેમની પાસેથી આગામી દિવસોમાં વધુ વિસ્ફોટક ઇનિંગ્સ જોવા મળે તેવી ક્રિકેટ ચાહકોને આશા છે.