રાજકોટમાં 5 વર્ષથી ચાલતું નકલી તમાકુનું કારખાનું ઝડપાયું!

જ્યારે ચમકતી બ્રાન્ડ્સ અને સુગંધિત પોટલીઓ પાછળ છુપાયેલું અસલી સત્ય બહાર આવે છે, ત્યારે સમાજની સુરક્ષા અને આરોગ્ય સામે મોટા સવાલો ઊભા થાય છે. રાજકોટના એક સામાન્ય ગણાતા વિસ્તારમાં વર્ષોથી ધમધમતો આ ગુપ્ત ખેલ આખરે કાયદાની પકડમાં આવ્યો છે, જેણે સૌરાષ્ટ્રભરના બંધાણીઓમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.

ઓપરેશન SOG: લાતી પ્લોટમાં ચાલતી ગુપ્ત ફેક્ટરીનો પર્દાફાશ

રાજકોટ શહેરમાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી નકલી અને હલકી ગુણવત્તાની ચીજવસ્તુઓ વેચાતી હોવાની અનેક ફરિયાદો મળી રહી હતી. આ જ સિલસિલામાં સ્ટેટ મોનિટરિંગ અને સ્થાનિક પોલીસની ટીમો સક્રિય હતી, ત્યારે રાજકોટ SOG (સ્ટેટ ગુના નિવારણ શાખા) ને ચોક્કસ બાતમી મળી કે લાતી પ્લોટ શેરી નં. 11 માં આવેલ ‘હિરેન પરફ્યુમરી વર્ક્સ’ નામના કારખાનામાં ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ ચાલી રહી છે. આ બાતમીના આધારે SOGના પીઆઈ એન.બી. ચૌધરી અને તેમની ટીમ દ્વારા તાત્કાલિક અસરથી દરોડો પાડવામાં આવ્યો હતો. દરોડા દરમિયાન પોલીસ પણ ચોંકી ઉઠી હતી કારણ કે અગરબત્તી કે પાન-મસાલાના મટીરીયલની આડમાં મોટા પ્રમાણમાં નકલી તમાકુ અને મુખવાસનું ઉત્પાદન કરવામાં આવી રહ્યું હતું.

સોનેજી બંધુઓનો પંચવર્ષીય કાળો કારોબાર અને કોરોના કાળની શરૂઆત

પોલીસ તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ કારખાનું હિરેન કાન્તીલાલ સોનેજી અને તેનો ભાઇ રાજુ સોનેજી છેલ્લા પાંચ વર્ષથી ચલાવી રહ્યા હતા. સોનેજી બંધુઓના બાપ-દાદાઓ વર્ષોથી આ જ સ્થળે અગરબત્તી અને પાન-મસાલાનું અસલી મટીરીયલ બનાવતા હતા, પરંતુ સમયની સાથે નફાખોરીના ચક્કરમાં તેમણે આ વારસાગત વ્યવસાયને નકલી તમાકુના ઉત્પાદનમાં ફેરવી નાખ્યો. ખાસ કરીને કોરોના કાળમાં લોકડાઉન વખતે જ્યારે બજારમાં તમાકુની તીવ્ર અછત સર્જાઈ હતી, ત્યારે આ બે ભાઈઓએ તકનો લાભ લઈને ધીરે ધીરે આ ધંધો શરૂ કર્યો હતો અને માંગ વધતાં મોટા પાયે સપ્લાય શરૂ કરી દીધી હતી.

આ પણ વાંચો: નેપાળની આફત માત્ર કુદરતનો પ્રકોપ છે કે ચીનનો આતંકવાદ?

નકલી તમાકુ બનાવવા માટે વપરાતી હાનિકારક સામગ્રી અને મોડસ ઓપરેન્ડી

સોનેજી બંધુઓ ગ્રાહકોની માંગણી મુજબ કોઈપણ જાણીતી બ્રાન્ડની તમાકુનું ડુપ્લીકેશન કરી આપતા હતા. આ નકલી તમાકુ તૈયાર કરવા માટે તેઓ વિવિધ પ્રકારના હાનિકારક પરફ્યુમ, મેન્થોલ, સિલ્વર વરખ, પેરાફીન લિક્વિડ અને કથ્થઈ કલરના પાવડરનો ઉપયોગ કરતા હતા. અસલી બ્રાન્ડની એક ૧૦૦ ગ્રામની તમાકુની કિંમત બજારમાં આશરે રૂા. ૩૫૦ આસપાસ હોય છે, જ્યારે સોનેજી બંધુઓ તેનાથી અડધી કિંમતે તે વેચતા હતા. સસ્તા ભાવે મળતી હોવાના કારણે કેટલાક લાલચુ વેપારીઓ પણ અસલી બ્રાન્ડના ડબ્બા કે પાઉચમાં આ નકલી તમાકુ ભરીને સીધા બંધાણીઓને ધાબડતા હતા, જેના કારણે સૌરાષ્ટ્રભરના અસંખ્ય બંધાણીઓના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં થઈ રહ્યા હતા.

SOG દ્વારા જપ્ત કરાયેલ મુદ્દામાલ અને સરકારી તંત્રો વચ્ચે સંકલનનો અભાવ

કારખાનામાંથી ગ્રાઇન્ડર મશીન, મિક્સર મશીન, ઇલેક્ટ્રિક પેકિંગ મશીન, તમાકુ ભરેલા બેરલ, કેમિકલના કેરબા, સિલ્વર વરખ, બિલ બુક્સ અને મોબાઇલ ફોન સહિત કુલ રૂા. ૧.૭૨ લાખનો મુદ્દામાલ કબજે કરવામાં આવ્યો છે. તમામ ચીજવસ્તુઓના નમૂના લઈને લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર ઘટનામાં એક આશ્ચર્યજનક પાસું એ પણ સામે આવ્યું છે કે રાજ્યમાં નકલી તમાકુ પકડવાની જવાબદારી આખરે કયા સરકારી તંત્રની છે તે જ નક્કી નથી. ફૂડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગે તમાકુ પકડવાની જવાબદારી પોતાની હોવાનો ઇનકાર કર્યો છે, જેના કારણે સરકારી તંત્રોની નિષ્ક્રિયતા સામે ગંભીર સવાલો ઉઠયા છે.

રાજકોટના લાતી પ્લોટમાં ઝડપાયેલું આ નકલી તમાકુ અને મુખવાસનું કારખાનું માત્ર એક ગુનો નથી, પરંતુ સમગ્ર સિસ્ટમ અને જાહેર આરોગ્ય સામે એક ગંભીર ચેતવણી છે. પાંચ વર્ષ સુધી કાયદાની નજરથી બચીને ચાલતો આ ધંધો એ સાબિત કરે છે કે નિયમનકારી સંસ્થાઓ વચ્ચેના સંકલનના અભાવે કેવી રીતે નાગરિકોના જીવ સાથે રમત રમાય છે. લેબોરેટરી રિપોર્ટ આવ્યા બાદ આ મામલે કાયદાકીય કડક પગલાં લેવાશે, પરંતુ આવા કાળા કારોબારો સામે કાયમી અને સઘન ચેકિંગ સિસ્ટમ ઊભી કરવી અત્યંત અનિવાર્ય છે.