પેપર લીક વિરોધી આંદોલનકારી વિદ્યાર્થીઓ સામે કડક કાર્યવાહી પર સ્ટે, સગીરોને મુક્ત કરવા આદેશ

“લોકશાહીનો પાયો જ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને શાંતિપૂર્ણ વિરોધ પર ટકેલો છે.”: સુપ્રીમ કોર્ટ

પેપર લીક જેવા સંવેદનશીલ મુદ્દે દેશભરમાં ફાટી નીકળેલા વિદ્યાર્થી આંદોલન અને ત્યારબાદ પોલીસ દ્વારા થયેલી કડક કાર્યવાહીના મામલામાં સર્વોચ્ચ અદાલતે (Supreme Court) એક અત્યંત રાહતરૂપ અને મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. ચીફ જસ્ટિસની ખંડપીઠે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે લોકશાહીમાં વિરોધ પ્રદર્શનો અનિવાર્ય છે, પરંતુ તેની આડમાં નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓ પર અત્યાચાર ન થવો જોઈએ.

સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય આદેશો અને નિર્ણયો

સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન નીચે મુજબના મહત્વના નિર્દેશો આપ્યા છે:

કાર્યવાહી પર સ્ટે: દેશભરના તમામ રાજ્યોમાં પેપર લીક વિરોધી પ્રદર્શનકારીઓ સામે કોઈપણ પ્રકારની કડક પોલીસ કાર્યવાહી કરવા પર રોક લગાવી દેવામાં આવી છે.

સગીરોની મુક્તિ: પોલીસ કસ્ટડીમાં અથવા જેલમાં બંધ તમામ સગીર વિદ્યાર્થીઓને તાત્કાલિક મુક્ત કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

ગુનાહિત ઇતિહાસવાળાઓને રાહત નહીં: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સ્ટે માત્ર શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ માટે છે; અગાઉથી ગંભીર ગુનાહિત ભૂતકાળ (Criminal Background) ધરાવતા અસામાજિક તત્વોને આ રાહતનો લાભ મળશે નહીં.

ડિજિટલ પુરાવા સુરક્ષિત રાખવા: તમામ રાજ્યોની પોલીસને આદેશ અપાયો છે કે પ્રદર્શન સંબંધિત તમામ CCTV ફૂટેજ, ડ્રોન રેકોર્ડિંગ, વાયરલેસ મેસેજ અને ડિજિટલ પુરાવાઓ સુરક્ષિત રાખવામાં આવે.

બાયોમેટ્રિક ડેટા જાહેર કરવા પર પ્રતિબંધ: ફેસિયલ-રેકગ્નિશન ટેકનોલોજીથી એકત્ર કરાયેલો પ્રદર્શનકારીઓનો વ્યક્તિગત કે બાયોમેટ્રિક ડેટા જાહેરમાં મૂકવા પર સખત મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે.

રાજ્યોના મુખ્ય સચિવોને નોટિસ: પોલીસ કાર્યવાહીમાં થયેલા અતિરેકની નિષ્પક્ષ તપાસ માટે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, બિહાર, કેરળ, મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્ય સચિવોને નોટિસ ફટકારવામાં આવી છે.

આ પણ વાંચો: 5 દિવસમાં 3 મોટા આંદોલનનું એલાન, દિલ્હીથી સંસદ સુધી ઘેરાવ

અદાલતમાં પક્ષોની દલીલો

1. સરકાર અને સોલિસિટર જનરલનો દક્ષપક્ષ:

સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે વિદ્યાર્થીઓના શાંતિપૂર્ણ આંદોલનમાં ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા તત્વો (જેમના પર NDPS કે દુષ્કર્મ જેવા ગંભીર આરોપો છે) ઘૂસી આવ્યા હતા. આ તત્વોએ જ પોલીસકર્મીઓ પર હુમલો કરીને સમગ્ર વાતાવરણ ડહોળ્યું હતું.

2. અરજદારો અને વરિષ્ઠ વકીલોના ગંભીર આક્ષેપો:

અરજદારો તરફે વકીલોએ દિલ્હી અને બિહાર પોલીસની હિંસક કામગીરીના પુરાવા રજૂ કર્યા હતા:

પ્રદર્શનકારીઓને ખદેડવા માટે પેલેટ ગન, રબર બુલેટ, ઇલેક્ટ્રિક બેટન અને નખ જડેલી લાઠીઓનો બેફામ ઉપયોગ કરાયો, જેના કારણે એક સગીર બાળકે પોતાની આંખોની રોશની ગુમાવી દીધી છે.

બિહારમાં એક પોલીસકર્મી દ્વારા આંદોલનકારીઓ સામે AK-47 રાઇફલ બતાવવામાં આવી હોવાનો વીડિયો સામે આવ્યો છે.

મહારાષ્ટ્રમાં એક પોલીસ અધિકારી દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને નકલી ડ્રગ્સ કેસમાં ફસાવી દેવાની ધમકી અપાઈ હોવાનું પણ ધ્યાને આવ્યું છે.

વરિષ્ઠ વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે જણાવ્યું કે જંતર-મંતર પ્રદર્શનના એક વોલન્ટિયર જુનૈદ મલિકને આંખે પાટા બાંધીને મસુરી સુધી લઈ જવામાં આવ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે હિંસા અને પક્ષપાતની તપાસ માટે હાઇ-પાવર્ડ કમિટીની રચનાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અદાલતે સરકાર અને પોલીસ તંત્રને ટકોર કરી છે કે આંદોલનમાં વાસ્તવિક વિદ્યાર્થીઓ કોણ હતા અને અસામાજિક તત્વો કોણ હતા તેની પારદર્શક તપાસ થવી અનિવાર્ય છે.