75% અગ્નિવીરોનો સેવાકાળ હવે 4 નહીં પરંતુ 6 વર્ષ થશે: CDS જનરલની જાહેરાત, પ્રથમ બેચના રિલિઝ પૂર્વે નિર્ણય
ભારતીય સશસ્ત્ર દળો (આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ) માં ફરજ બજાવતા હજારો અગ્નિવીરો માટે કેન્દ્ર સરકાર અને સૈન્ય નેતૃત્વ તરફથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જનરલ એન. એસ. રાજા સુબ્રમણિએ સત્તાવાર જાહેરાત કરતાં જણાવ્યું છે કે નિયમિત કેડરમાં તાત્કાલિક સામેલ ન થનારા 75% અગ્નિવીરોની સેવા મર્યાદામાં વધુ 2 વર્ષનો વધારો કરવામાં આવશે. નવેમ્બરના મધ્યથી પ્રથમ બેચના આશરે 18,300 અગ્નિવીરો 4 વર્ષનો કાર્યકાળ પૂર્ણ કરીને મુક્ત થવાના હતા, તેના ગણતરીના દિવસો પૂર્વે જ આ ઐતિહાસિક નીતિગત નિર્ણય લેવાયો છે.
અગ્નિપથ યોજના: સુધારેલા નિયમો અને સેવા વિસ્તરણનું માળખું
| પરિમાણ / પાસું | અગાઉની મૂળ જોગવાઈ (જૂન 2022) | તાજો સુધારો / નવી જાહેરાત |
| સામાન્ય સેવા મર્યાદા | 4 વર્ષ | 6 વર્ષ (4 વર્ષ + 2 વર્ષનું વિસ્તરણ) |
| કાયમી કેડર રેશિયો | 25% અગ્નિવીરોને 15 વર્ષ માટે કાયમી | 25% કાયમી કેડરમાં યથાવત રહેશે |
| બાકીના 75% અગ્નિવીરો | 4 વર્ષ પૂર્ણ થતાં સેવામાંથી મુક્ત | વધારાના 2 વર્ષ સુધી સેવાનો વિકલ્પ મળશે |
| વિસ્તરણનો નિર્ણય | નિયમ મુજબ મુક્તિ ફરજિયાત હતી | સંપૂર્ણપણે અગ્નિવીરની પોતાની મરજી પર નિર્ભર |
| પ્રથમ બેચની અસર | 31 ડિસેમ્બર સુધીમાં 18,300 જવાનો મુક્ત થવાના હતા | હવે તેઓ વધુ 2 વર્ષ દેશસેવા ચાલુ રાખી શકશે |
પ્રથમ બેચ મુક્ત થવાના ટાણે જ નિર્ણય: કોને મળશે સીધો લાભ?
આ નિર્ણય એવા નાજુક તબક્કે લેવાયો છે જ્યારે ભારતીય સેના ત્રણેય પાંખોમાંથી પ્રથમ બેચના સૈનિકોને તબક્કાવાર રીતે રિલિઝ કરવાની તૈયારી કરી રહી હતી. પ્રથમ તબક્કામાં કુલ 24,400 અગ્નિવીરોની ભરતી કરવામાં આવી હતી (આર્મી: 19,000, એરફોર્સ: 2,850 અને નેવી: 2,550). નિયમ અનુસાર તેમાંથી 25% કાયમી થવાના હતા અને 31 ડિસેમ્બર સુધીમાં આશરે 18,300 અગ્નિવીરો સેવાનિવૃત્ત થવાના હતા. નવી જાહેરાતથી આ તમામ 75% અગ્નિવીરોને તાત્કાલિક બહાર જવાને બદલે વધારાના 2 વર્ષ સેનામાં સેવા આપવાની તક મળશે. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે સેવામાં રહેવું કે નહીં તેનો આખરી નિર્ણય સંબંધિત જવાનની સ્વેચ્છા પર આધારિત રહેશે.
ત્રણેય સૈન્ય દળોનો અગ્નિવીરોના પર્ફોર્મન્સ પર સંતોષ
જૂન 2022 માં કેન્દ્રની એનડીએ (NDA) સરકાર દ્વારા સૈન્ય દળોને વધુ યુવા, ટેક-સેવી અને યુદ્ધ-સજ્જ રાખવાના ઉદ્દેશ સાથે ‘અગ્નિપથ યોજના’ લાગુ કરવામાં આવી હતી. દાયકાઓ જૂની પરંપરાગત ભરતી પ્રક્રિયાના સ્થાને લાવવામાં આવેલા આ મોટા સૈન્ય સુધારા દરમિયાન અગ્નિવીરોએ વિવિધ મોરચે અને જટિલ ઓપરેશન્સમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું છે. આર્મી, નેવી અને એરફોર્સના વરિષ્ઠ કમાન્ડરોએ અગ્નિવીરોની કાર્યક્ષમતા અને ક્ષમતા પર સંપૂર્ણ સંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે, જેના પગલે સેનામાં તેમની અનિવાર્યતા સ્વીકારીને આ 2 વર્ષનું એક્સટેન્શન મંજૂર કરાયું છે.
સૈન્યમાં અગ્નિવીરોની વર્તમાન સ્થિતિ (આંકડાકીય માહિતી)
હાલમાં ભારતીય સૈન્યની ત્રણેય પાંખોમાં લાખો યુવાનો અગ્નિવીર તરીકે ફરજ બજાવી રહ્યા છે:
ભારતીય આર્મી (Indian Army): આશરે 2,70,000 અગ્નિવીરો
ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force): આશરે 27,000 અગ્નિવીરો
ભારતીય નૌકાદળ (Indian Navy): આશરે 21,000 અગ્નિવીરો
સંરક્ષણ અધિકારીઓએ અગાઉ પણ સંકેત આપ્યા હતા કે વિશેષ ટેકનિકલ અને ઓપરેશનલ કૌશલ્ય ધરાવતા યુવાનોને લાંબા સમય સુધી સેનામાં જાળવી રાખવા માટે અગ્નિપથ સ્કીમમાં સમયાનુસાર જરૂરી બદલાવ કરવામાં આવશે.
ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ દ્વારા લેવાયેલો આ નિર્ણય અગ્નિવીરોની આર્થિક સ્થિરતા અને સૈન્યમાં તેમની વ્યાવસાયિક કુશળતા બંને માટે વિન-વિન સાબિત થશે. 4 ને બદલે 6 વર્ષની સેવા મળવાથી જવાનોને વધુ પરિપક્વ અનુભવ પ્રાપ્ત થશે, જ્યારે બીજી તરફ સૈન્ય દળોને તાલીમબદ્ધ યુવા સૈનિકોની સેવાઓ વધુ લાંબા સમય સુધી મળતી રહેશે.
