સરકારની પૂર્વ મંજૂરી વિના કોઈ ઉદ્યોગ નહીં ચલાવી શકે ૧૨ કલાકની શિફ્ટ; કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિ ફરજિયાત
ગુજરાત સરકારે ‘ઈઝ ઓફ ડૂઈંગ બિઝનેસ’ (Ease of Doing Business) ને પ્રોત્સાહન આપવા સાથે શ્રમિકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવે રાજ્યમાં કોઈપણ ઉદ્યોગ કે કંપની પોતાની રીતે મનસ્વીપણે ૧૨ કલાકની કામકાજની શિફ્ટ શરૂ કરી શકશે નહીં. આ માટે રાજ્ય સરકારની પૂર્વ મંજૂરી લેવી અનિવાર્ય બનાવવામાં આવી છે, સાથે જ કામદારોના હિતોને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપતા કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિની શરત પણ ફરજિયાત કરવામાં આવી છે.
૧૨ કલાકની શિફ્ટ માટે સરકારી મંજૂરી અનિવાર્ય
નવા નિયમો અનુસાર, ગુજરાતમાં હવે કોઈપણ ઔદ્યોગિક એકમ કે ફેક્ટરી ૧૨ કલાકની શિફ્ટ લાગુ કરતા પહેલા સરકાર પાસેથી પરવાનગી લેવા માટે બંધાયેલા રહેશે. કંપનીઓ પોતાની મરજીથી આ લાંબી શિફ્ટ ચલાવી શકશે નહીં. સરકાર દ્વારા સત્તાવાર મંજૂરી મળ્યા બાદ જ ઉદ્યોગોને આ સુવિધા મળશે. આ જોગવાઈનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગોમાં નિયમિત પ્રક્રિયા જાળવવાની સાથે શ્રમ કાયદાઓનું ચુસ્તપણે પાલન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
સાણંદમાં માઈક્રોનના સેમિકંડક્ટર પ્લાન્ટને મળી પ્રથમ મંજૂરી
રાજ્યમાં સેમિકંડક્ટર ક્ષેત્રના વિકાસ અને રોકાણને વેગ આપવાના પ્રયાસો વચ્ચે સરકારે મહત્વનું કદમ ઉઠાવ્યું છે. સાણંદમાં આવેલા અતિ-મહત્વપૂર્ણ એવા ‘માઈક્રોન સેમિકંડક્ટર ટેક્નોલોજી ઈન્ડિયા પ્રાઈવેટ લિમિટેડ’ના પ્લાન્ટને ૧૨ કલાકની શિફ્ટ ચલાવવા માટેની સત્તાવાર મંજૂરી આપવામાં આવી છે. નોંધનીય છે કે ગુજરાતમાં સેમિકંડક્ટર ઉદ્યોગ માટે ૧૨ કલાકની શિફ્ટની આ પ્રથમ મંજૂરી છે, જે રાજ્યના ઔદ્યોગિકીકરણમાં એક સીમાચિહ્ન સમાન છે.
કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિ વિના લાંબી શિફ્ટ નહીં ચાલે
સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ૧૨ કલાકની શિફ્ટમાં કામ કરવા માટે સંબંધિત કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિ (Written Consent) હોવી અત્યંત આવશ્યક છે. જે કર્મચારી પોતાની સ્વેચ્છાએ લેખિતમાં સંમતિ આપશે, માત્ર તેને જ આ શિફ્ટમાં રોકવામાં આવશે. આ નિયમથી કંપનીઓ કર્મચારીઓ પર બળજબરીપૂર્વક લાંબી શિફ્ટ માટે દબાણ કરી શકશે નહીં, જે શ્રમિકોના માનવ અધિકારો અને કલ્યાણની દૃષ્ટિએ મોટું પગલું છે.
ઉદ્યોગ વિકાસ અને શ્રમિક હિતો વચ્ચે સંતુલનનો પ્રયાસ
સરકારના આ સંતુલિત અભિગમથી ખાસ કરીને મોટા ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ્સ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રે અવિરત કામકાજની જરૂરિયાત ધરાવતા એકમોને કાયદેસરની પ્રક્રિયા હેઠળ કામ કરવાની સુવિધા મળશે. સરકાર મંજૂરી આપતી વખતે ઉદ્યોગની ટેકનિકલ જરૂરિયાતોની સાથે-સાથે કામકાજની સ્થિતિ અને કામદારોના સ્વાસ્થ્ય-હિતોનું પણ મૂલ્યાંકન કરશે.
ગુજરાત સરકારનો આ નિર્ણય ઉદ્યોગ જગત અને શ્રમિક વર્ગ બંને માટે સમતોલન સાધનાર સાબિત થશે. જ્યાં એક તરફ સેમિકંડક્ટર જેવા આધુનિક ઉદ્યોગોને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા માટે જરૂરી સુગમતા મળશે, તો બીજી તરફ કર્મચારીઓની લેખિત સંમતિ અને સરકારી દેખરેખના કડક નિયમો દ્વારા શોષણ સામે સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવામાં આવ્યું છે.
