દિવાળી પૂર્વે કેન્દ્ર સરકારનો નિર્ણય: સરકારી કર્મચારીઓ અને જવાનો માટે 30 દિવસના એડ-હોક બોનસની જાહેરાત
તહેવારોની મોસમ નજીક આવતા જ કેન્દ્ર સરકારે પોતાના લાખો કર્મચારીઓના ચહેરા પર સ્મિત રેલાવતો એક મોટો નાણાકીય નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે પાત્રતા ધરાવતા કર્મચારીઓને પ્રોત્સાહિત કરવા હેતુથી કેન્દ્રિય નાણા મંત્રાલય દ્વારા બિન-ઉત્પાદકતા આધારિત એડ-હોક બોનસને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને વર્ગ ‘સી’ અને નોન-ગેઝેટેડ વર્ગ ‘બી’ કેડરના કર્મચારીઓ તેમજ સુરક્ષા દળોના જવાનો માટે આ જાહેરાત દિવાળીના પર્વ પૂર્વે રોકડ લાભ લઈને આવી છે, જેનાથી સરકારી કર્મચારીઓમાં ઉત્સાહનો માહોલ સર્જાયો છે.
નાણા મંત્રાલય દ્વારા સત્તાવાર મેમોરેન્ડમ જારી
નાણા મંત્રાલય હેઠળ કાર્યરત ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એક્સપેન્ડિચર (Department of Expenditure) દ્વારા 15 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આ અંગેનો સત્તાવાર ઓફિસ મેમોરેન્ડમ પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યો છે. આ આદેશ અનુસાર પાત્ર કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને 30 દિવસનું નોન-પ્રોડક્ટિવિટી લિંક્ડ બોનસ ચૂકવવાની મંજૂરી અપાઈ છે. આ સ્કીમ હેઠળ લાયક ઠરતા દરેક કર્મચારીને મહત્તમ ₹6,908 સુધીની બોનસ રકમ મળશે.
બોનસ મેળવવા માટે કોણ લાયક ઠરશે?
આ આર્થિક લાભ તેવા કર્મચારીઓ સુધી પહોંચશે જેઓ અગાઉથી કોઈ પ્રોડક્ટિવિટી-લિંક્ડ બોનસ વ્યવસ્થા હેઠળ આવરી લેવાયેલા નથી. જેમાં ગ્રુપ ‘C’ના તમામ પાત્ર કર્મચારીઓ તથા ગ્રુપ ‘B’ના નોન-ગેઝેટેડ કર્મચારીઓ સામેલ છે. આ ઉપરાંત સેન્ટ્રલ આર્મ્ડ પોલીસ ફોર્સિસ (CAPF) તથા સશસ્ત્ર દળોના પાત્રતા ધરાવતા જવાનો અને કેન્દ્ર સરકારના પગાર માળખા મુજબ વેતન મેળવતા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના કર્મીઓ પણ આ લાભ મેળવી શકશે. જે કર્મચારીઓ રાજ્ય સરકારો કે જાહેર સાહસો (PSU)માં ડેપ્યુટેશન પર કાર્યરત છે, તેમને સંબંધિત સંસ્થાના નિયમ અનુસાર ચુકવણી થશે.
પાત્રતા અંગેના નિયમો અને સેવાની શરતો
કર્મચારીએ આ બોનસનો લાભ લેવા માટે વર્ષ 2025-26 દરમિયાન ઓછામાં ઓછી 6 મહિનાની અવિરત સેવા આપેલી હોવી જરૂરી છે તેમજ તેઓ 31 માર્ચ, 2026ના દિવસે ચાલુ ફરજ પર હોવા જોઈએ. જો કોઈ કર્મચારીની સેવા 6 મહિનાથી વધુ પરંતુ એક વર્ષ કરતાં ઓછી હશે, તો તેમને સેવાની મુદત મુજબ પ્રો-રાટા (પ્રમાણસર) આધારે લાભ અપાશે. ખાસ કિસ્સામાં, 31 માર્ચ, 2026 પૂર્વે નિયમિત વયનિવૃત્તિ પામેલા, તબીબી કારણોસર સેવાનિવૃત્ત થયેલા કે અવસાન પામેલા કર્મચારીઓએ જો નાણાકીય વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી 6 મહિનાની સેવા પૂરી કરી હોય, તો તેઓ પણ પ્રમાણસર બોનસ મેળવવા માટે પાત્ર ગણાશે.
બોનસની ગણતરી અને ચુકવણીનું માળખું
આ બોનસના હિસાબ માટે સરકાર દ્વારા મહત્તમ માસિક વેતન મર્યાદા (કેલ્ક્યુલેશન સીલિંગ) નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નિયમો અનુસાર કર્મચારીઓ અને કેઝ્યુઅલ લેબરર્સ માટેનું માળખું નીચે મુજબ રહેશે:
| કેટેગરી | માસિક વેતન સીલિંગ | ગણતરીની ફોર્મ્યુલા | મળવાપાત્ર બોનસ રકમ |
| પાત્ર નિયમિત કર્મીઓ | ₹7,000 | 7,000 × 30 ÷ 30.4 | ₹6,908 (મહત્તમ, રાઉન્ડ ઓફ) |
| કેઝ્યુઅલ શ્રમિકો | ₹1,200 | 1,200 × 30 ÷ 30.4 | ₹1,184 (મહત્તમ, રાઉન્ડ ઓફ) |
જો નિયમિત કર્મચારીનું સરેરાશ માસિક વેતન ₹7,000 કરતાં ઓછું હશે, તો તેની વાસ્તવિક આવકના આધારે ગણતરી કરાશે. તેવી જ રીતે જો કેઝ્યુઅલ વર્કરનું વેતન ₹1,200થી ઓછું હશે તો વાસ્તવિક રકમ ધ્યાને લેવાશે.
કેઝ્યુઅલ લેબરર્સ માટે ખાસ નિર્ધારિત માપદંડ
દૈનિક વેતનભોગી કર્મચારીઓ (કેઝ્યુઅલ લેબરર્સ) માટે બોનસ મેળવવા ખાસ હાજરી શરતો મૂકવામાં આવી છે. છેલ્લા 3 વર્ષ દરમિયાન જે ઓફિસોમાં અઠવાડિયાના 6 દિવસ કામકાજ ચાલે છે ત્યાં દર વર્ષે લઘુતમ 240 દિવસ અને 5 દિવસીય કાર્યપ્રણાલી ધરાવતી કચેરીઓમાં દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા 206 દિવસની કામગીરી ફરજિયાતપણે પૂર્ણ કરેલી હોવી જોઈએ.
બજેટની જોગવાઈ અને નાણાકીય વહીવટ
આ બોનસ ચુકવણી માટેનો તમામ આર્થિક બોજ સંબંધિત મંત્રાલયો તેમજ વિભાગોના નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના મંજૂર થયેલા બજેટ હેડમાંથી ઉઠાવવામાં આવશે. તમામ નાણાકીય ચુકવણીઓ નજીકના રૂપિયામાં રાઉન્ડ ઓફ કરીને કર્મચારીઓના ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.
દિવાળીના મુખ્ય તહેવાર પહેલાં જ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાયેલા આ સમયસર નિર્ણયથી તળિયાના સ્તરે ફરજ બજાવતા હજારો નાના કર્મચારીઓ અને સુરક્ષાકર્મીઓને સીધો આર્થિક ફાયદો થશે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે જાહેર કરાયેલું આ 30 દિવસનું બોનસ કર્મચારી પરિવારોની તહેવારોની ખરીદીમાં મદદરૂપ બનશે અને તેમનામાં નવા ઉત્સાહનો સંચાર કરશે.
