વારંવાર પેઇનકિલર્સ લેવાની ટેવ કિડની માટે જીવલેણ: CDSCO ની ગંભીર ચેતવણી, સેલ્ફ-મેડિકેશન ટાળવા અપીલ
રોજિંદા જીવનમાં નાની-મોટી શારીરિક તકલીફો સામે તુરંત રાહત મેળવવાની લ્હાયમાં લોકો ઘણીવાર ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમોને નજરઅંદાજ કરી બેસે છે. માથાનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો કે સામાન્ય શરદી-ખાંસી વખતે તબીબી સલાહ વિના મેડિકલ સ્ટોરમાંથી જાતે જ દર્દ નિવારક કે એન્ટિબાયોટિક્સ દવાઓ ખરીદીને ગળી જવાની પ્રવૃત્તિ હવે એક સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. આ પ્રકારનું સેલ્ફ-મેડિકેશન શરીરના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અંગ કિડનીને કાયમ માટે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે તે અંગે દેશની સર્વોચ્ચ નિયમનકારી સંસ્થા સેન્ટ્રલ ડ્રગ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (CDSCO) દ્વારા લાલબત્તી ધરવામાં આવી છે.
તબીબી સલાહ વગર પેઇનકિલર્સનું સેવન કિડની માટે ખતરનાક
CDSCO દ્વારા જારી કરાયેલી માર્ગદર્શિકા મુજબ, ડૉક્ટરના સત્તાવાર પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર લાંબા સમય સુધી અને વારંવાર દર્દ નિવારક દવાઓ (Painkillers) લેવાથી કિડનીની કાર્યક્ષમતા ધીમે-ધીમે ક્ષીણ થવા લાગે છે. નિષ્ણાત તબીબોના મતે પેઇનકિલર્સનું મનસ્વી અને અતિશય સેવન ‘ક્રોનિક કિડની ડિસિઝ’ (CKD) થવાનું સૌથી મોટું જોખમી પરિબળ બને છે.
યુવા પેઢીમાં કિડની ડેમેજ અને ડાયાલિસિસના કેસોમાં ચિંતાજનક ઉછાળો
તબીબી સંશોધનો અને હોસ્પિટલોના આંકડા મુજબ, હવે માત્ર વયસ્કો જ નહીં પરંતુ યુવાનોમાં પણ કિડની ખરાબ થવાના કિસ્સાઓમાં ચિંતાજનક વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. યુવાનોમાં આ સ્થિતિ પાછળનું મુખ્ય કારણ કોઈ પણ શારીરિક દર્દમાં તુરંત પેઇનકિલર ગળી જવાની બિનઆરોગ્યપ્રદ આદત છે. ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં યુવા દર્દીઓએ કિડની ફેલ્યોરના કારણે આજીવન ડાયાલિસિસ કે કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટના સહારે રહેવું પડે છે.
| પરિબળ | વર્તમાન જોખમી આદત | આરોગ્ય પર થતી ગંભીર અસર | નિષ્ણાત તબીબોની સલાહ |
| પેઇનકિલર્સ (દર્દ નિવારક) | માથા, કમર કે સાંધાના દુખાવામાં જાતે ખરીદીને સતત સેવન | ક્રોનિક કિડની ડિસિઝ, કિડની ફેલ્યોર, ડાયાલિસિસની સ્થિતિ | સામાન્ય દર્દમાં મહિને 1-2 દિવસથી વધુ નહીં; સતત દુખાવામાં નિષ્ણાતની સલાહ અનિવાર્ય |
| એન્ટિબાયોટિક્સ | સામાન્ય વાયરલ, શરદી કે ખાંસીમાં સીધો ઉપયોગ | દવા સામે પ્રતિકારકતા (Resistance) અને અંગો પર આડઅસર | દરેક ઇન્ફેક્શનમાં જરૂરી નથી; માત્ર ડૉક્ટર નક્કી કરે તેટલા દિવસ જ લેવી |
| સેલ્ફ-મેડિકેશન | પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર સીધી ઓવર-ધ-કાઉન્ટર ખરીદી | રોગનું ખોટું નિદાન અને શરીરના મહત્વના અંગોને નુકસાન | કોઈ પણ દવા લેતાં પહેલાં હંમેશા લાયકાત ધરાવતા ડૉક્ટરની તપાસ જરૂરી |
એન્ટિબાયોટિક્સનો બેફામ ઉપયોગ પણ નુકસાનકારક
દર્દ નિવારક દવાઓની સાથોસાથ સામાન્ય મોસમી શરદી, ગળામાં ખરાશ કે હળવા વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં લોકો જાતે જ એન્ટિબાયોટિક્સ ખરીદીને ખાવા લાગે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત હાનિકારક સાબિત થાય છે. CDSCO એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે દરેક શારીરિક સંક્રમણમાં એન્ટિબાયોટિક્સની આવશ્યકતા હોતી નથી. કયા પ્રકારના રોગમાં કઈ દવા, કેટલા ડોઝમાં અને કેટલા દિવસ સુધી લેવી તે માત્ર દર્દીની સ્થિતિ અને લોહીના રિપોર્ટ જોઈને તબીબ જ નક્કી કરી શકે છે.
ક્ષણિક દર્દમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે જાતે લેવાતી એક સામાન્ય પેઇનકિલર કે એન્ટિબાયોટિક ગોળી સમય જતાં કાયમી વિકલાંગતા કે કિડની ફેલ્યોર જેવી જીવલેણ આફત નોતરી શકે છે. CDSCO ની આ ચેતવણી બાદ નાગરિકો માટે સેલ્ફ-મેડિકેશનની જોખમી આદત છોડીને કોઈ પણ શારીરિક તકલીફમાં માત્ર અધિકૃત તબીબી સલાહ મુજબ જ સારવાર લેવી હિતાવહ છે.
