દેશના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગસાહસિકો તથા સ્વરોજગારી શરૂ કરવા ઇચ્છુક નાગરિકો માટે કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ નિર્ણય લીધો છે. પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના (PMMY) અંતર્ગત ‘ક્રેડિટ ગેરંટી ફંડ ફોર માઇક્રો યુનિટ્સ’ (CGFMU) યોજનાની મુદ્દત હવે 31 માર્ચ, 2031 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. આ વિસ્તરણ હેઠળ આગામી પાંચ વર્ષ દરમિયાન દેશભરમાં આશરે ₹12.6 લાખ કરોડની લોન સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવાનો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત કરાયો છે. ઓછી ગેરંટીએ ₹20 લાખ સુધીની લોન મળવાપાત્ર હોવાથી સૂક્ષ્મ અને લઘુ ઉદ્યોગોના વિસ્તરણને નવો વેગ મળશે.
વ્યવસાયના તબક્કા મુજબ ચાર શ્રેણીઓ અને ‘તરુણ પ્લસ’ નો લાભ
નાના વ્યવસાયોની મૂડી જરૂરિયાત અને વિકાસના તબક્કાને ધ્યાનમાં રાખીને મુદ્રા લોનને ચાર મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે:
શિશુ (Shishu): જે લોકો એકદમ નવો વ્યવસાય શરૂ કરવા માંગે છે તેમના માટે ₹50,000 સુધીની લોન ઉપલબ્ધ છે.
કિશોર (Kishore): જેમના વ્યવસાયની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે અને સંચાલન કે વિસ્તાર માટે વધુ મૂડીની જરૂર છે, તેમને ₹50,001 થી ₹5 લાખ સુધીની લોન મળે છે.
તરુણ (Tarun): પહેલેથી જ સારી રીતે સ્થાપિત થયેલા વ્યવસાયોને વધુ મોટા સ્તરે લઈ જવા માટે ₹5 લાખથી ₹10 લાખ સુધીની લોનની સુવિધા અપાય છે.
તરુણ પ્લસ (Tarun Plus): જે સાહસિકોએ અગાઉ ‘તરુણ’ શ્રેણી હેઠળ લીધેલી લોન સફળતાપૂર્વક અને સમયસર ચૂકવી દીધી હોય, તેમને વ્યવસાયના વધુ વિસ્તરણ માટે ₹10 લાખથી ₹20 લાખ સુધીની લોન આપવામાં આવે છે.
અત્યાર સુધીની સિદ્ધિ: ₹43.34 લાખ કરોડથી વધુની લોન મંજૂર
સત્તાવાર આંકડાકીય વિગતો મુજબ, સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં સમગ્ર દેશમાં પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના હેઠળ 60.36 કરોડથી વધુ લોન ખાતાઓને મંજૂરી આપવામાં આવી ચૂકી છે. આ અંતર્ગત કુલ ₹43.34 લાખ કરોડ કરતાં પણ વધુની રકમનું ધિરાણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું છે, જે નાના વેપારીઓ અને સ્વરોજગારી મેળવતા નાગરિકો માટે આર્થિક કરોડરજ્જુ સમાન સાબિત થઈ રહ્યું છે.
પાત્રતા, અરજી પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજો
કોણ અરજી કરી શકે?: ભારતનો કોઈપણ નાગરિક જે બિન-કૃષિ આવક-સર્જન પ્રવૃત્તિઓ (Non-farm income generating activities) જેવી કે ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ), વેપાર કે સેવા (સર્વિસ) ક્ષેત્રમાં નવો ધંધો શરૂ કરવા માંગતો હોય અથવા હયાત વેપાર વધારવા માંગતો હોય, તે આ યોજના માટે પાત્ર છે.
ક્યાં અરજી કરવી?: રસ ધરાવતા અરજદારો કોઈપણ અધિકૃત વાણિજ્યિક બેંક, સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક, પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંક (RRB), એનબીએફસી (NBFC) અથવા માઇક્રોફાઇનાન્સ સંસ્થાઓનો સંપર્ક કરી શકે છે. ઉપરાંત સરકારના સત્તાવાર ડિજિટલ પોર્ટલ ‘જનસમર્થ’ (JanSamarth) મારફતે ઘરે બેઠાં ઓનલાઈન અરજી પણ કરી શકાય છે.
અરજી પ્રક્રિયા માટે અરજદારનું ઓળખ પત્ર, રહેઠાણ અને વ્યવસાયના સરનામાનો પુરાવો, વ્યવસાયની નોંધણી/પુરાવો તેમજ પાછલા બેંક સ્ટેટમેન્ટ જેવા પ્રાથમિક દસ્તાવેજો રજૂ કરવાના રહે છે.
પ્રધાનમંત્રી મુદ્રા યોજના (PMMY) ની મુખ્ય વિગતો અને શ્રેણીઓ
| શ્રેણી / પરિમાણ | લોનની મર્યાદા / વિગત | લક્ષિત લાભાર્થી |
| શિશુ (Shishu) | ₹50,000 સુધી | એકદમ નવો વ્યવસાય શરૂ કરનાર સાહસિકો |
| કિશોર (Kishore) | ₹50,001 થી ₹5,00,000 સુધી | શરૂ થઈ ચૂકેલા વ્યવસાયના સંચાલન અને વૃદ્ધિ માટે |
| તરુણ (Tarun) | ₹5,00,001 થી ₹10,00,000 સુધી | સ્થાપિત વ્યવસાયોના મોટા પાયે વિસ્તરણ માટે |
| તરુણ પ્લસ (Tarun Plus) | ₹10,00,001 થી ₹20,00,000 સુધી | અગાઉની ‘તરુણ’ લોન સફળતાપૂર્વક ચૂકવનાર ઉદ્યોગસાહસિકો |
| યોજનાની નવી મુદ્દત | 31 માર્ચ, 2031 સુધી | આગામી 5 વર્ષમાં ₹12.6 લાખ કરોડની લોનનો લક્ષ્યાંક |
| કુલ પ્રગતિ (સપ્ટે. 2026 સુધી) | 60.36 કરોડ+ લોન મંજૂર | કુલ ₹43.34 લાખ કરોડથી વધુનું ધિરાણ વિતરણ |
| ઓનલાઈન પોર્ટલ | જનસમર્થ (JanSamarth) | બેંક, NBFC અને માઇક્રોફાઇનાન્સ સંસ્થાઓ મારફતે ઉપલબ્ધ |
ક્રેડિટ ગેરંટી ફંડ યોજનાને વર્ષ 2031 સુધી લંબાવવાનો અને લોન મર્યાદા ₹20 લાખ સુધી વિસ્તારવાનો કેન્દ્ર સરકારનો નિર્ણય સૂક્ષ્મ અને લઘુ ઉદ્યોગ ક્ષેત્ર (MSME) માટે મોટું પ્રોત્સાહન પૂરું પાડશે. ખાસ કરીને જે ઉદ્યોગસાહસિકો નિયમિત લોન ભરપાઈ કરીને આગળ વધવા માંગે છે, તેમને ‘તરુણ પ્લસ’ શ્રેણી હેઠળ મોટી મૂડી મળવાથી નવી રોજગારીનું સર્જન થશે અને આત્મનિર્ભર ભારતના સંકલ્પને મજબૂતી મળશે.
