જામીન આપવામાં વિલંબ એટલે ટ્રાયલ વિનાની સજા : સુપ્રિમ કોર્ટ

કોઈ આરોપીને આરોપો ઘડ્યા વિના પાંચ વર્ષ સુધી જેલમાં રાખવામાં આવે તો ઝડપી ટ્રાયલનો અધિકાર તો ગુમાવે જ છે પણ સજા પણ ભોગવે છે

અદાલતોમાં જામીન કે પછી ચુકાદા આપવામાં થઇ રહેલા વિલંબ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરતા સુપ્રિમ કોર્ટે કહ્યું છે કે, આરોપીને જામીન આપવામાં થઈ રહેલો વિલંબ એ ટ્રાયલ વગર ભોગવેલી સજા સમાન જ છે. કોર્ટે આવી સ્થિતિને દુઃખદ અને ખેદજનક ગણાવી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે બોમ્બે હાઈકોર્ટ અને મહારાષ્ટ્ર સરકારને એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક મિકેનિઝમ વિકસાવવા કહ્યું છે કે આરોપીઓને દરેક તારીખે ટ્રાયલ જજ સમક્ષ હાજર કરવામાં આવે, જેથી ટ્રાયલ આગળ ન વધે. હકીકતમાં, મકોકા હેઠળ ધરપકડ કરાયેલા આરોપીની જામીન અરજી બોમ્બે હાઈકોર્ટે ફગાવી દીધી હતી. આ પછી આરોપીએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી. જેની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે ઉપરોક્ત ટિપ્પણી કરી હતી.

જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ અને જસ્ટિસ કે.વી. વિશ્વનાથનની બનેલી સર્વોચ્ચ અદાલતની બેન્ચે કહ્યું કે, અપીલકર્તાને ટ્રાયલ જજ સમક્ષ શારીરિક કે વર્ચ્યુઅલ રીતે હાજર ન થવાને કારણે કેસની સુનાવણીમાં વધુ સમય લાગી રહ્યો છે. ખંડપીઠે કહ્યું કે આ એક અલગ મામલો નથી પરંતુ આવી સમસ્યા ઘણા કિસ્સાઓમાં જોવા મળે છે અને તે દુઃખદ અને ખેદજનક સ્થિતિ છે.

ખંડપીઠે પોતાના આદેશમાં કહ્યું હતું કે, ‘અમે બોમ્બે હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ, મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના ગૃહ સચિવ અને મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના કાયદા અને ન્યાય સચિવને સાથે બેસીને એક મિકેનિઝમ વિકસાવવા માટે નિર્દેશ આપીએ છીએ જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે આરોપીને શારીરિક અથવા વર્ચ્યુઅલ રીતે દરેક તારીખે ટ્રાયલ જજ સમક્ષ હાજર થવો જોઈએ. આરોપીના હાજર ન થવાના આધારે સુનાવણી લંબાવવી જોઈએ નહીં. 18 ડિસેમ્બરના રોજ આપેલા તેના આદેશમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે છેલ્લા છ વર્ષમાં, આરોપીને 102 તારીખોમાંથી મોટાભાગની તારીખો પર શારીરિક અથવા વર્ચ્યુઅલ રીતે કોર્ટમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો ન હતો.

બેન્ચે કહ્યું, ‘જો કોઈ આરોપીને આરોપો ઘડ્યા વિના લગભગ પાંચ વર્ષ સુધી જેલમાં રાખવામાં આવે છે, તો ઝડપી ટ્રાયલના અધિકારની વાત તો છોડી દો, તે ટ્રાયલ વિના સજા સમાન હશે.’ બેન્ચે કહ્યું કે આટલો વિલંબ પીડિતાના અધિકારોના હિતમાં પણ નથી. બેન્ચે તેના આદેશની નકલ હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ અને મહારાષ્ટ્ર સરકારના ગૃહ અને કાયદા અને ન્યાય સચિવોને મોકલવા અને તેના પર તાત્કાલિક પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો. આ પછી ખંડપીઠે અપીલકર્તાને જામીન આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.