ગુજરાતમાં ભ્રષ્ટાચાર બેફામ: 152 લાંચિયા સરકારી બાબુઓ ઝડપાયા, ગૃહ વિભાગના કર્મચારીઓ સૌથી આગળ
રાજ્યમાં સુશાસન અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત વહીવટના સત્તાવાર દાવાઓ વચ્ચે સરકારી કચેરીઓમાં પ્રજાના કામો માટે લાંચની વ્યાપક માગણી થતી હોવાની વરવી વાસ્તવિકતા છતી થઈ છે. એન્ટી કરપ્શન બ્યુરો (ACB) દ્વારા જારી કરાયેલા વાર્ષિક આંકડાઓ દર્શાવે છે કે સામાન્ય નાગરિકો પાસેથી કામ કઢાવવાના બદલામાં કરોડો રૂપિયાનું ‘નૈવેદ્ય’ ધરવાની ફરજ પાડવામાં આવી રહી છે. છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન ઉચ્ચ હોદ્દેદારોથી માંડીને વર્ગ-4 ના કર્મચારીઓ અને વચેટિયાઓ સુધીની લાંબી સાંકળ ACB ના છટકામાં રંગેહાથ સપડાઈ છે, જેમાં સુરક્ષા અને કાયદો-વ્યવસ્થાની જવાબદારી સંભાળતો ગૃહ વિભાગ ભ્રષ્ટાચારના મામલે સૌથી ટોચ પર રહ્યો છે.
152 સરકારી કર્મચારીઓ અને વચેટિયાઓ ₹13 કરોડની લાંચ સાથે ઝડપાયા
એસીબીની સત્તાવાર આંકડાકીય વિગતો મુજબ, રાજ્યભરમાં ગોઠવાયેલા છટકાઓમાં એક વર્ષના ગાળામાં કુલ 152 સરકારી અધિકારી-કર્મચારીઓ અને 21 ખાનગી વચેટિયાઓ મળીને કુલ 173 શખ્સો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આ તમામ પાસેથી કુલ ₹13 કરોડ જેટલી જંગી લાંચની રકમ પકડાઈ છે. આ ઉપરાંત કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને સંબંધિત ખાનગી વ્યક્તિઓ સહિત 21 લોકો પાસેથી અલગથી ₹4 કરોડની લાંચ પકડાઈ હોવાનું પણ નોંધાયું છે.
ગૃહ અને શહેરી વિકાસ વિભાગમાં ભ્રષ્ટાચારનો સૌથી મોટો આંકડો
ભ્રષ્ટાચારની રકમ અને કર્મચારીઓની સંડોવણીમાં ગૃહ વિભાગે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓથી લઈને કોન્સ્ટેબલ સુધીના 49 કર્મચારીઓ અને 29 ખાનગી વ્યક્તિઓ મળી કુલ 78 લોકો ₹2.64 કરોડની લાંચ લેતાં પકડાયા હતા, જેમાં ગૃહ વિભાગના 29 કર્મચારીઓ સીધા સંડોવાયેલા જોવા મળ્યા છે. બીજા ક્રમે શહેરી વિકાસ અને શહેરી ગૃહ નિર્માણ વિભાગ રહ્યો છે, જ્યાંના 16 કર્મચારીઓ અને વચેટિયાઓ મળી કુલ 33 લોકો પાસેથી ₹2 કરોડની લાંચ ઝડપાઈ હતી.
મહેસૂલ, પંચાયત અને અન્ય સરકારી ખાતાઓમાં સકંજો
જમીન-મકાનની કામગીરી સાથે સીધા સંકળાયેલા મહેસૂલ વિભાગમાં 23 સરકારી કર્મચારીઓ અને 18 ખાનગી વચેટિયાઓ સહિત કુલ 41 શખ્સો ₹1 કરોડની લાંચ લેતા ઝડપાયા હતા. આ ઉપરાંત પંચાયત વિભાગમાં 21 કર્મચારીઓ અને ખાનગી લોકો સહિત 50 શખ્સો, આરોગ્ય વિભાગમાં 4 કર્મચારી અને 4 ખાનગી વ્યક્તિઓ મળી 8 લોકો, શિક્ષણ વિભાગમાં 4, ઉર્જા વિભાગમાં 6, ઉદ્યોગ વિભાગમાં 5, નર્મદા વિભાગમાં 7 અને નાણાં વિભાગના 4 કર્મચારીઓ લાંચ લેતા રંગેહાથ પકડાયા છે.
ACB કાર્યવાહી અને વિભાગવાર ભ્રષ્ટાચારના આંકડા
| વિભાગ / શ્રેણી | પકડાયેલા કર્મચારીઓ / વચેટિયાઓ | પકડાયેલી અંદાજિત લાંચની રકમ | મુખ્ય વિગત |
| કુલ સરકારી કર્મચારીઓ (ગુજરાત) | 152 કર્મચારીઓ (+ 21 ખાનગી) | ₹13 કરોડ | ઉચ્ચ અધિકારીઓથી વર્ગ-4 સુધી |
| ગૃહ વિભાગ (પોલીસ તંત્ર) | 49 કર્મચારીઓ + 29 વચેટિયા (કુલ 78) | ₹2.64 કરોડ | સૌથી વધુ ભ્રષ્ટ વિભાગ તરીકે સામે આવ્યો |
| શહેરી વિકાસ અને ગૃહ નિર્માણ | 16 કર્મચારીઓ સહિત કુલ 33 લોકો | ₹2.00 કરોડ | બાંધકામ અને મંજૂરી સંબંધિત લાંચ |
| મહેસૂલ વિભાગ | 23 કર્મચારીઓ + 18 ખાનગી (કુલ 41) | ₹1.00 કરોડ | જમીન માપણી, દસ્તાવેજ અને નોંધણી |
| પંચાયત વિભાગ | 21 કર્મચારીઓ સહિત કુલ 50 લોકો | – | ગ્રામીણ અને તાલુકા કક્ષાની કામગીરી |
| અન્ય રાજ્ય વિભાગો | આરોગ્ય (8), શિક્ષણ (4), ઉર્જા (6), નર્મદા (7), નાણાં (4) | – | વિવિધ સરકારી સેવાઓમાં લાંચ |
| કેન્દ્ર સરકારના કેસો | 21 કર્મચારીઓ અને વચેટિયાઓ | ₹4.00 કરોડ | કેન્દ્રીય કચેરીઓ સામે ACB ના છટકાં |
એસીબી દ્વારા જાહેર કરાયેલા આ આંકડા સરકારી તંત્રમાં વ્યાપેલા ભ્રષ્ટાચારનું માત્ર હિમશીલા જેવું ઉપલું સ્તર દર્શાવે છે. ફરિયાદ નોંધાયા બાદ ગોઠવાયેલા ટ્રેપમાં 152 થી વધુ લાંચિયા બાબુઓ પકડાયા હોવા છતાં, જે કિસ્સાઓમાં ભય કે મજબૂરીવશ નાગરિકો ફરિયાદ કરી શકતા નથી તેનો આંકડો ઘણો મોટો હોવાની શક્યતા નકારી શકાય નહીં. નિયમિત અને સંતોષકારક સરકારી પગાર મેળવતા કર્મચારીઓ દ્વારા પ્રજાના હક્કના કામો અટકાવીને આચરવામાં આવતો ભ્રષ્ટાચાર અટકાવવા માટે વહીવટી સ્તરે માત્ર છટકાં જ નહીં પરંતુ સખત કાયદાકીય સજા અને કડક મોનિટરિંગ અત્યંત અનિવાર્ય છે.
