વૈશ્વિક શેરબજારોમાં ઓક્ટોબરમાં ₹675 લાખ કરોડનું ધોવાણ: ભારત-જાપાનની સંયુક્ત GDP જેટલી સંપત્તિ સાફ

વર્ષ 2026 નો ઓક્ટોબર મહિનો વૈશ્વિક નાણાકીય બજારો માટે અત્યાર સુધીનો સૌથી વિનાશક અને રક્તરંજિત મહિનો સાબિત થયો છે. વિશ્વભરના શેરબજારોમાંથી અચાનક લિક્વિડિટી ખેંચાઈ જતાં રોકાણકારોની આશરે $7.12 ટ્રિલિયન (આશરે ₹675 લાખ કરોડ) જેટલી જંગી મૂડી પલકવારમાં સાફ થઈ ગઈ છે. આ નુકસાનનું કદ એટલું વિશાળ છે કે તે ભારત ($3.7 ટ્રિલિયન) અને જાપાન ($4.2 ટ્રિલિયન) જેવા બે મહાસત્તા અર્થતંત્રોની સંયુક્ત જીડીપી કરતાં પણ મોટું છે. સિલિકોન વેલીમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સેક્ટરના ઓવરવેલ્યુએશન અને કેપેક્સ સામે સર્જાયેલા કરેક્શનનું આ મોજું જોતજોતામાં અમેરિકાથી લઈને એશિયા, યુરોપ અને તમામ ઉભરતા બજારોમાં દાવાનળની જેમ ફેલાઈ ગયું છે.

વૈશ્વિક બજારોમાં થયેલા ધોવાણની સત્તાવાર સ્થિતિ

વોલ સ્ટ્રીટમાં ટેક મેલ્ટડાઉન: $2.15 ટ્રિલિયન સાફ

આ વૈશ્વિક કડાકાનું એપીસેન્ટર ન્યૂયોર્કનું વોલ સ્ટ્રીટ બન્યું હતું. ટેકનોલોજી સેક્ટરની આગેવાની ધરાવતો નાસ્ડેક કમ્પોઝિટ ઇન્ડેક્સ ગગડીને 25,592.48 ના સ્તરે પટકાતાં એક જ મહિનામાં ટેક લિસ્ટિંગ્સમાંથી $2.15 ટ્રિલિયનનું ધોવાણ થયું હતું. ટેક કંપનીઓ દ્વારા AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ કરવામાં આવી રહેલા જંગી મૂડીખર્ચ સામે કંપનીઓના ત્રિમાસિક પરિણામોમાં ધાર્યા મુજબની આવક ન દેખાતાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગી ગયો હતો. ખાસ કરીને ગૂગલની પેરેન્ટ કંપની આલ્ફાબેટના શેરમાં કડાકો બોલાતાં તેની માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશનમાંથી $500 બિલિયનથી વધુ રકમ એકઝટકે સ્વાહા થઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ એમેઝોન, મેટા અને ઇન્ટેલમાં વ્યાપક વેચવાલી નીકળતાં એક જ સત્રમાં અમેરિકન બજારમાંથી $1 ટ્રિલિયન સાફ થઈ ગયા હતા.

આ પણ વાંચો: કપાસની આયાત પર 0% કસ્ટમ ડ્યૂટીની મુદત વધુ 2 મહિના લંબાવાઈ: 31 ડિસેમ્બર સુધી ટેક્સ-ફ્રી આયાતની મંજૂરી

ચીન અને હોંગકોંગના બજારોમાં $3.10 ટ્રિલિયનનું રક્તરંજિત પતન

અમેરિકા પછી સૌથી મોટો ફટકો ચીની અર્થતંત્રને લાગ્યો છે. શાંઘાઈ, શેનઝેન અને હોંગકોંગના હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સમાંથી સંયુક્ત રીતે $3.10 ટ્રિલિયનનું ધોવાણ થયું છે. ચીનના સ્થાનિક બજારમાં વિવિધ સેક્ટરો વચ્ચે ચાલતી આક્રમક પ્રાઇસ વૉર અને કન્ઝ્યુમર ડિફ્લેશન (ભાવ ઘટાડા) ના કારણે લિસ્ટેડ કંપનીઓના P/E રેશિયો વર્ષોના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. ભારે ઉદ્યોગો, સોલાર, કન્ઝ્યુમર ટેક અને ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ બેટરી ઉત્પાદકોને અપેક્ષા કરતાં નબળી માંગનો સામનો કરવો પડતાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ ચીની બજારોમાંથી મોટા પાયે મૂડી પાછી ખેંચી લીધી હતી.

ભારતમાં ₹43.2 લાખ કરોડ સ્વાહા, દક્ષિણ કોરિયા ‘બેર માર્કેટ’માં પ્રવેશ્યું

એશિયન બજારોમાં ભારત અને દક્ષિણ કોરિયા પણ આ વૈશ્વિક સુનામીમાંથી બચી શક્યા નથી. ભારતીય શેરબજારમાં ફોરેન ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (FIIs) દ્વારા કરવામાં આવેલી ઐતિહાસિક વેચવાલીના પરિણામે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) ની લિસ્ટેડ કંપનીઓની કુલ માર્કેટ કેપમાંથી ₹43.2 લાખ કરોડ (લગભગ $520 બિલિયન) ગાયબ થઈ ગયા હતા. ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવો, યુએસ બોન્ડ યીલ્ડમાં તેજી અને અગ્રણી બ્લુચિપ કંપનીઓના નબળા પરિણામોએ ભારતીય રોકાણકારોની મુશ્કેલી વધારી હતી.

બીજી તરફ, સેમિકન્ડક્ટર હબ ગણાતા દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી (Kospi) ઇન્ડેક્સ પોતાના જૂન મહિનાના ઓલ-ટાઇમ હાઈ સ્તરથી 31% જેટલો તૂટીને સત્તાવાર રીતે મંદીના વમળ એટલે કે ‘બેર માર્કેટ’માં ધકેલાઈ ગયો છે. માત્ર એક જ દિવસમાં 3.2% ના ઘટાડા સાથે $108 બિલિયન સાફ થયા હતા, જેના કારણે સમગ્ર મહિનાનું કુલ નુકસાન $380 બિલિયનને આંબી ગયું હતું. આ નુકસાનમાં 60% થી વધુ હિસ્સો સેમસંગ અને એસકે હાયનિક્સ જેવી ચિપ નિર્માતા કંપનીઓનો રહ્યો હતો.

જકાર્તામાં લોઅર સર્કિટ લાગી, યુરોપિયન બજારોમાંથી $860 બિલિયન ઓગળ્યા

દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયામાં ઇન્ડોનેશિયન શેરબજાર માત્ર એક સપ્તાહમાં 14.91% તૂટીને 5,185.10 ના સ્તરે આવી ગયું હતું. ઇન્ડોનેશિયન રૂપિયાના અવમૂલ્યન અને વૈશ્વિક ફંડ્સ દ્વારા આડેધડ ડમ્પિંગના લીધે જકાર્તા સ્ટોક એક્સચેન્જમાં માર્કેટ-વાઇડ લોઅર સર્કિટ બ્રેકર ટ્રિગર થયું હતું અને 800 થી વધુ શેરો લાલ નિશાનમાં બંધ રહ્યા હતા. આ દરમિયાન સુરક્ષિત રોકાણ ગણાતા યુએસ ટ્રેઝરી બોન્ડ્સના યીલ્ડ વધતાં યુરોપિયન યુનિયન અને અન્ય સેકન્ડરી માર્કેટ્સમાંથી વધુ $860 બિલિયનનું આઉટફ્લો નોંધાયું હતું.

ઓક્ટોબર મહિનામાં વૈશ્વિક બજારોમાં જોવા મળેલો આ અભૂતપૂર્વ કડાકો દર્શાવે છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને સેમિકન્ડક્ટર આધારિત સ્ટોક્સમાં સર્જાયેલું ઊંચું વેલ્યુએશન હવે વાસ્તવિક આવક અને ગ્રાઉન્ડ રિયાલિટી સાથે મેળ ખાતું નથી. ભારત અને જાપાન જેવા વિશાળ દેશોની સમગ્ર જીડીપી જેટલું મૂલ્ય એક જ મહિનામાં નાશ પામવું એ વૈશ્વિક નાણાકીય પ્રણાલી માટે અત્યંત ચિંતાજનક ચેતવણી છે. આગામી સમયમાં કેન્દ્રીય બેંકોના વ્યાજદરના નિર્ણયો, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ટેક કંપનીઓના નાણાકીય પરિણામો બજારોમાં સ્થિરતા પાછી લાવવામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે.