દિલ્હી-મુંબઈ રેલવે રૂટનો નકશો બદલાશે: દિલ્હી-જયપુર વચ્ચે 191 કિમીની નવી લાઈન, મુસાફરીનો સમય અડધો થશે

ભારતીય રેલવેના ઈતિહાસમાં બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન લેવાયેલા એક અણઘડ નિર્ણયની કિંમત દેશના મુસાફરો અને માલવાહક વ્યવસ્થાએ દોઢ સદી સુધી ચૂકવવી પડી છે. દિલ્હીથી મુંબઈ વચ્ચે સીધો ટૂંકો માર્ગ ઉપલબ્ધ હોવા છતાં ટ્રેનોને મથુરા, કોટા અને રતલામ થઈને સેંકડો કિલોમીટર લાંબા ચકરાવે દોડાવવામાં આવતી હતી. 150 વર્ષ જૂની આ ઐતિહાસિક વિસંગતતાને દૂર કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે હવે દિલ્હી-જયપુર વચ્ચે 191 કિલોમીટર લાંબી તદ્દન નવી રેલવે લાઈન નાખવાની કવાયત હાથ ધરી છે. આ સીધા ટ્રેકથી બંને પાટનગરો વચ્ચેનું અંતર 100 કિલોમીટર જેટલું ઘટશે અને મુસાફરીનો સમય 4 કલાકથી ઘટીને માત્ર 2 થી 2.5 કલાક થઈ જશે, જેનાથી ઉત્તર ભારત અને પશ્ચિમ ભારતના ઔદ્યોગિક વિકાસને જબરદસ્ત વેગ મળશે.

દિલ્હી-જયપુર નવો પ્રોજેક્ટ અને વર્તમાન સ્થિતિની સરખામણી

ગેજ વિવાદ: અંગ્રેજોની ભૂલને કારણે બન્યો લાંબો રૂટ

વર્ષ 1853 માં જ્યારે ભારતમાં રેલવેની શરૂઆત થઈ ત્યારે સમગ્ર દેશમાં 1.67 મીટર પહોળાઈ ધરાવતા બ્રોડગેજ પાટા નાખવામાં આવ્યા હતા. જોકે, વર્ષ 1873 માં તત્કાલીન બ્રિટિશ વાઇસરોય લોર્ડ મેયોએ ખર્ચ બચાવવાના નામે 1 મીટર પહોળા મીટરગેજ પાટા નાખવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તે સમયે રાજસ્થાનના રજવાડાઓએ દિલ્હીથી અમદાવાદ સુધી મીટરગેજ પાટા બિછાવ્યા, જ્યારે બ્રિટિશ સરકારે પાછળથી મુખ્ય રૂટો પર ફરીથી બ્રોડગેજ અપનાવ્યું.

આ પણ વાંચો: જામનગર AAP માં મોટું ભંગાણ: પ્રદેશ નેતૃત્વની દખલગીરી સામે 3 સંગઠન મંત્રી સહિત 4 અગ્રણી હોદ્દેદારોના રાજીનામાં

બ્રોડગેજ ટ્રેનો મીટરગેજ પાટા પર દોડી શકતી ન હોવાથી દિલ્હીથી મુંબઈ જતી ટ્રેનોના મુસાફરો અને માલસામાનને વારંવાર ટ્રેન બદલવી ન પડે તે માટે અંગ્રેજોએ રાજસ્થાનનો 1150 કિમીનો ટૂંકો રસ્તો પડતો મૂકી મથુરા, કોટા, રતલામ, વડોદરા અને સુરત થઈને 1384 કિમી લાંબો સળંગ બ્રોડગેજ રૂટ પસંદ કર્યો હતો.

સાંભર સરોવરના મીઠા માટે જયપુરનો ટ્રેક વળાંકવાળો રખાયો

વર્ષ 1990 ના દાયકામાં દેશભરમાં યુનિગેજ પ્રોજેક્ટ હેઠળ તમામ લાઈનો બ્રોડગેજમાં ફેરવાઈ ગઈ છતાં દિલ્હી-જયપુર સેક્શન ક્યારેય દિલ્હી-મુંબઈની મુખ્ય લાઈન બની શક્યો નહીં. ભૌગોલિક રીતે દિલ્હી અને જયપુર વચ્ચેનું હવાઈ અંતર 200 કિલોમીટરથી પણ ઓછું હોવા છતાં ટ્રેન રૂટ 305 કિલોમીટર લાંબો હતો. તે જમાનામાં મીઠું કિંમતી હોવાથી જયપુર નજીકના સાંભર સરોવરમાંથી મીઠાની હેરફેરી કરવા માટે અંગ્રેજોએ રજવાડાઓની સુવિધા ખાતર ટ્રેકને અલવર અને બાંદિકુઈ તરફ વાળીને લાંબો કર્યો હતો.

191 કિમીનો નવો ટ્રેક: રેલવે બોર્ડ તરફથી લીલી ઝંડી

રેલવે પ્રશાસને હવે આ ઐતિહાસિક ભૂલ સુધારીને રેવાડી, શાહજહાંપુર, નીમરાણા, બહેરોડ, કોટપૂતલી, પાવાટા-પ્રાગપુરા અને શાહપુરા થઈને જયપુર સુધી સીધો 191 કિલોમીટરનો નવો રેલવે ટ્રેક બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. રેલવે બોર્ડ દ્વારા આ પ્રોજેક્ટના ડિટેઈલ્ડ પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) અને ફાઇનલ લોકેશન સર્વેને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. આ નવો રૂટ સંપૂર્ણપણે ડબલ ટ્રેક અને હાઈ-સ્પીડ ટ્રેનો અનુકૂળ ઈલેક્ટ્રિફાઈડ બનાવવામાં આવશે.

દિલ્હી-મુંબઈ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર અને સેમી-હાઈસ્પીડ ટ્રેનોને મોટો લાભ

આ નવા રૂટથી દિલ્હી અને જયપુર વચ્ચે દરરોજ અવરજવર કરતા નોકરિયાતો માટે દૈનિક અપ-ડાઉન શક્ય બનશે. વધુમાં, દિલ્હી-મુંબઈ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ કોરિડોર (DMIC) માં આવતા નીમરાણા મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ અને કોટપૂતલીના સિમેન્ટ ઉદ્યોગોને માલસામાનની હેરફેરી માટે સીધો, ઝડપી અને સસ્તો લોજિસ્ટિક્સ વિકલ્પ મળશે. નવા ટ્રેક પર ભવિષ્યમાં વંદે ભારત સ્લીપર, રાજધાની અને તેજસ જેવી પ્રીમિયમ ટ્રેનો દોડાવી શકાશે, જે આગળ જતાં ગુજરાતના અમદાવાદ, સાણંદ, ધોલેરા અને મુંબઈ સુધીની રેલ કનેક્ટિવિટીને અતિઝડપી બનાવશે.

અંગ્રેજોના સમયની ખર્ચ બચાવવાની અને સંસાધન દોહનની સંકુચિત નીતિને કારણે દોઢ સદી સુધી દિલ્હી-મુંબઈ રેલવે લાઈન ચકરાવાવાળા રૂટ પર ચાલતી રહી. નવી 191 કિલોમીટરની ડબલ લાઈન આકાર લેતાં જ માત્ર દિલ્હી અને જયપુર વચ્ચેનો પ્રવાસ જ સુગમ નહીં બને, પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમ ભારતનો ઔદ્યોગિક નકશો પણ બદલાઈ જશે. માળખાગત સુવિધાઓના આધુનિકીકરણ તરફનું આ પગલું ભારતીય રેલવેની ગતિશીલતા અને આર્થિક વિકાસ બંનેને નવી ઊંચાઈ આપશે.