યુપીમાં સરકારી નોકરી માટે કેરેક્ટર વેરિફિકેશનના કડક નિયમો: હિંસક આંદોલનમાં સામેલ ઉમેદવારો સામે લાલઆંખ
ઉત્તર પ્રદેશમાં સરકારી સેવામાં જોડાવા માંગતા લાખો યુવા ઉમેદવારો માટે રાજ્ય સરકારે ભરતી પ્રક્રિયાના નિયમોમાં મોટો અને મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. રાજ્યમાં સરકારી નોકરી મેળવવા માટે ચારિત્ર્ય ચકાસણી (કેરેક્ટર વેરિફિકેશન) ના નિયમોને અત્યંત ચુસ્ત અને કડક બનાવી દેવાયા છે. ઉત્તર પ્રદેશના નિમણૂક વિભાગના અગ્ર સચિવ એમ. દેવરાજ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નવા પરિપત્ર અનુસાર, હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનો, તોડફોડ કે વ્યવસ્થા વિરોધી આંદોલનોમાં સક્રિય ભાગ લેનારા ઉમેદવારોની ભરતી સમયે ઝીણવટભરી તપાસ હાથ ધરાશે. વિવિધ સરકારી વિભાગો, નિગમો અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં થતી ભરતીમાં જો ઉમેદવાર હિંસક ગતિવિધિઓમાં સંડોવાયેલો જણાશે તો તેને સરકારી નોકરી મળવામાં મોટો અવરોધ ઊભો થશે.
કેરેક્ટર વેરિફિકેશનના નવા નિયમોની મુખ્ય જોગવાઈઓ
| નિયમ / પાસું | ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની નવી માર્ગદર્શિકા |
| અમલ કરનાર સત્તામંડળ | નિમણૂક વિભાગ, ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર (અગ્ર સચિવ એમ. દેવરાજ) |
| લાગુ થવાનું કાર્યક્ષેત્ર | તમામ સરકારી વિભાગો, બોર્ડ-નિગમો અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ |
| પોલીસ ચકાસણીની સમયમર્યાદા | વધુમાં વધુ 30 દિવસની અંદર રિપોર્ટ રજૂ કરવો ફરજિયાત |
| માત્ર FIR નોંધાવા પર સ્થિતિ | સીધા ગેરલાયક નહીં, પૃષ્ઠભૂમિ અને કેસના તથ્યોની ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી |
| રાજકીય વિચારધારા અંગે છૂટ | માત્ર રાજકીય વિચારધારા ધરાવવા બદલ ઉમેદવારી રદ નહીં થાય |
| ચકાસણીનો વય માપદંડ | 21 વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ અને તપાસની તારીખથી અગાઉનાં 3 વર્ષની પ્રવૃત્તિઓ |
| ગેરલાયક ઠરવાનું મુખ્ય કારણ | હિંસક પ્રદર્શનો અને લોકતાંત્રિક વ્યવસ્થા વિરુદ્ધ ષડયંત્ર રચતા સંગઠનો સાથે જોડાણ |
માત્ર FIR થી સીધા ગેરલાયક નહીં: પોલીસને 30 દિવસની મુદત
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈપણ ઉમેદવાર સામે માત્ર સામાન્ય FIR દાખલ હોવી કે પોલીસ તપાસ ચાલુ હોવાના કારણે તેને સીધો જ સરકારી નોકરી માટે અયોગ્ય જાહેર કરવામાં નહીં આવે. આવા મામલાઓમાં ઉમેદવારની વાસ્તવિક ભૂમિકા, આરોપોની ગંભીરતા અને તેની ભૂતકાળની પૃષ્ઠભૂમિની સઘન સમીક્ષા કરાશે. ભરતી પ્રક્રિયા વિલંબિત ન થાય તે માટે સ્થાનિક પોલીસ તંત્રને પણ નિર્દેશ અપાયો છે કે ચારિત્ર્ય ચકાસણીનો સંપૂર્ણ અહેવાલ 30 દિવસની અંદર સુપરત કરવાનો રહેશે. આ ઉપરાંત લોકતાંત્રિક અધિકાર હેઠળ કોઈ ચોક્કસ રાજકીય પક્ષ કે વિચારધારા તરફ ઝુકાવ હોવાના આધારે પણ ઉમેદવારને નોકરીથી વંચિત રાખી શકાશે નહીં, પરંતુ જો પ્રદર્શન દરમિયાન હિંસા આચરાઈ હોય અને તેમાં સક્રિય ભાગીદારી સાબિત થાય તો ઉમેદવારી રદ થઈ શકે છે.
સિસ્ટમ બદલવા હિંસક માર્ગ અપનાવતા સંગઠનો સામે લાલઆંખ
રાજ્યની કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ સુદ્રઢ રાખવાના હેતુથી સરકારે એવા સંગઠનો સામે કડક વલણ અખત્યાર કર્યું છે જે લોકશાહી ઢાંચાને હિંસા દ્વારા બદલવા કે તખ્તાપલટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આવા સંગઠનો સાથે સીધા કે આડકતરા સંકળાયેલા ઉમેદવારોને સરકારી નોકરી માટે સંપૂર્ણપણે અયોગ્ય ઠેરવવામાં આવશે. આદેશ મુજબ, ઉમેદવારની ઉંમર 21 વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ અને વેરિફિકેશનની તારીખથી અગાઉના છેલ્લાં 3 વર્ષના ગાળામાં જો તે આવી હિંસક ગતિવિધિઓમાં સક્રિય રહ્યો હોય, તો તેને ગંભીર ગુનો ગણી પગલાં લેવાશે. જોકે, જો ઉમેદવારે ભૂતકાળ ભૂલીને પોતાના વલણમાં સુધારો કર્યો હોવાના સકારાત્મક અને પ્રમાણિત પુરાવા હોય તો તેની માનવીય ધોરણે વિચારણા પણ થઈ શકશે.
ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા લાગુ કરાયેલા આ નવા નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જાહેર વહીવટમાં યોગ્ય, શિસ્તબદ્ધ અને કાયદાનું પાલન કરતા યુવાનોનો પ્રવેશ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. શાંતિપૂર્ણ વિરોધ લોકશાહીનો અધિકાર હોવા છતાં, હિંસક પ્રવૃત્તિઓ અને સરકારી સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડનારા તત્ત્વો સામે આ નિયમ મોટો સબક સાબિત થશે. હવે સરકારી નોકરીનું સ્વપ્ન જોતા દરેક યુવાને શૈક્ષણિક લાયકાતની સાથોસાથ પોતાની કાયદાકીય અને સામાજિક છબિ સ્વચ્છ રાખવી પણ એટલી જ અનિવાર્ય બની રહેશે.
