અમેરિકામાં ભવિષ્યમાં ઈઝરાયલ વિરોધી શાસનની ભીતિ વચ્ચે નેતન્યાહૂની નવી સુરક્ષા નીતિ: ભારત અને લેટિન અમેરિકા સાથે ગઠબંધન મજબૂત કરવા આહ્વાન

પશ્ચિમ એશિયામાં સતત બદલાતા ભૂરાજકીય સમીકરણો વચ્ચે ઈઝરાયલના રાજકારણમાં એક નવો અને ચોંકાવનારો વળાંક આવ્યો છે. ઈઝરાયલ અને અમેરિકા વચ્ચે દાયકાઓ જૂની મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી રહી હોવા છતાં, હવે ઈઝરાયલના નેતૃત્વને વોશિંગ્ટનના બદલાતા રાજકીય વલણની ચિંતા સતાવી રહી છે. દેશમાં તોળાતી સંસદીય ચૂંટણીઓ પહેલાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નીતિ જાહેર કરતાં નેતૃત્વએ સંકેત આપ્યા છે કે ઈઝરાયલ હંમેશાં માટે માત્ર અમેરિકન સમર્થન પર નિર્ભર રહી શકે નહીં. ભવિષ્યમાં વ્હાઇટ હાઉસમાં ઈઝરાયલ પ્રત્યે અણગમો ધરાવતી સત્તા આવવાની સંભાવનાઓને ધ્યાને રાખીને, હવે વૈશ્વિક સ્તરે ભારત જેવા પ્રભાવશાળી દેશો તરફ સંબંધોનો વ્યાપ વધારવાની તાતી જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.

વ્હાઇટ હાઉસમાં સત્તા પરિવર્તનની આશંકા અને ટ્રમ્પના કાર્યકાળનો ઉપયોગ

ઈઝરાયલના વડા બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે આગામી 2 વર્ષના ગાળામાં અમેરિકાની ગાદી પર કોઈ એવા પ્રમુખ બેસી શકે છે જે ઈઝરાયલ પ્રત્યે વિરોધી કે કડક વલણ ધરાવતા હોય. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે વર્તમાન અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બાકી રહેલા સમયગાળાનો પૂરેપૂરો લાભ ઉઠાવીને ઈઝરાયલે પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિને અભેદ્ય બનાવી લેવી જોઈએ. વોશિંગ્ટન સાથે કાર્યરત રહેવાની સાથે-સાથે ઈઝરાયલે હવે દુનિયાના અન્ય અગ્રણી દેશો સાથે નવા વ્યૂહાત્મક સમીકરણો રચવા પડશે જેથી ભવિષ્યની કોઈ પણ કટોકટી વખતે દેશ એકલો ન પડી જાય.

નવી સુરક્ષા નીતિ અને વૈશ્વિક ભાગીદારીની રૂપરેખા

આ પણ વાંચો: રશિયન તેલ મુદ્દે ભારત-ચીન પર 100% ટેરિફ કેમ ન લાગ્યો? યુરોપના ઇનકાર બાદ ટ્રમ્પ પ્રશાસને લીધો યુ-ટર્ન, નાણામંત્રીનો મોટો ઘટસ્ફોટ

‘ભારત કોઈ નાનો દેશ નથી’: નવી દિલ્હી સાથે સંબંધોનું વધતું કદ

પોતાના વૈશ્વિક વિકલ્પોની ચર્ચા કરતી વખતે નેતન્યાહૂએ ભારતનો વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત વિશ્વ મંચ પર કોઈ નાનો દેશ નથી, પરંતુ એક વિશાળ વૈશ્વિક શક્તિ છે. અગાઉ મે મહિનામાં પણ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની મિત્રતા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોની તેમણે પ્રશંસા કરી હતી. આ ઉપરાંત, લેટિન અમેરિકામાં પણ આવી રહેલા રાજકીય ફેરફારોને ધ્યાને રાખીને ઈઝરાયલે આ ક્ષેત્રોમાં પોતાના કૂટનીતિક મૂળિયાં મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે.

વોશિંગ્ટન સાથેનો ભૂતકાળ અને ડેમોક્રેટિક શાસન સાથેના ઘર્ષણ

નેતન્યાહૂની આ આશંકા પાછળ અમેરિકાનો અગાઉનો રાજકીય ઇતિહાસ પણ રહેલો છે. જોકે અમેરિકા પરંપરાગત રીતે ઈઝરાયલનું સૌથી મોટું સાથી રહ્યું છે, પરંતુ બરાક ઓબામા અને જો બાઇડેન જેવા ડેમોક્રેટિક પ્રમુખોના કાર્યકાળ દરમિયાન તેલ અવીવ અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે અનેક નીતિગત મુદ્દાઓ પર ઉગ્ર મતભેદો સપાટી પર આવ્યા હતા. રાજકીય વિશ્લેષકો એ બાબત તરફ પણ અંગુલિનિર્દેશ કરે છે કે નેતન્યાહૂના કટ્ટર વલણને લીધે અમેરિકાની ડેમોક્રેટિક પાર્ટીમાં ઈઝરાયલ તરફી લોબિંગ નબળું પડ્યું છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં ડેમોક્રેટિક વહીવટ આવવાના સંજોગોમાં રાજદ્વારી અંતર વધવાની શક્યતા નકારી શકાતી નથી.

વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝનકોટના નીતિ પર તીખા પ્રહારો

બીજી તરફ, ઈઝરાયલના આંતરિક રાજકારણમાં આ સુરક્ષા નીતિ સામે તીવ્ર વિરોધ શરૂ થયો છે. પૂર્વ આર્મી ચીફ અને વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝનકોટે આ દસ્તાવેજને આડે હાથ લેતા તેને માત્ર 2 પાનાનો કાગળ ગણાવ્યો હતો. તેમણે આરોપ મૂક્યો કે 07th October 2023 ના હુમલા અને તેના પછી ખેંચાયેલા સંઘર્ષના આશરે 3 વર્ષ બાદ, ચૂંટણીના માત્ર 9 દિવસ પહેલાં આવી નીતિ રજૂ કરવી એ જનતામાં ભય ફેલાવીને મતોનું ધ્રુવીકરણ કરવાનો સસ્તો પ્રયાસ છે. આઇઝનકોટના મતે, આ પગલું સરકારની દિશાહીનતા અને વ્યૂહાત્મક નિષ્ફળતા છુપાવવાની કોશિશ સમાન છે.

ટ્રમ્પનું જાહેર સમર્થન અને સંસદીય ચૂંટણીના સમીકરણો

આ તમામ વિવાદો વચ્ચે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરમાં નેતન્યાહૂની પીઠ થાબડી છે. ટ્રમ્પે તેમને બહાદુર અને મક્કમ નેતા ગણાવીને ઈરાન વિરુદ્ધના મોરચે મહત્વના સહયોગી ગણાવ્યા હતા. જોકે, ઈઝરાયલની લોકશાહી પ્રણાલીમાં પ્રમુખની વરણી સીધી જનતા દ્વારા થતી નથી પરંતુ સંસદ (નેસેટ) ના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ દ્વારા થાય છે. આથી, ટ્રમ્પના આ સમર્થનથી મતદારો અને સંસદસભ્યો પર કેટલો પ્રભાવ પડશે તે આગામી પરિણામો જ નક્કી કરશે.

અમેરિકામાં સંભવિત સત્તા પરિવર્તનની ચિંતા વ્યક્ત કરીને નેતન્યાહૂએ ઈઝરાયલની વિદેશ નીતિને એક નવા વળાંક પર લાવીને મૂકી દીધી છે. માત્ર એક જ મહાસત્તાના સહારે બેસી રહેવાને બદલે ભારત અને લેટિન અમેરિકા જેવા ક્ષેત્રો તરફ નજર દોડાવવી એ ભવિષ્યની દ્રષ્ટિએ વ્યવહારુ પગલું હોઈ શકે છે. તેમ છતાં, ચૂંટણીના ટાણે જ આ પ્રકારની રણનીતિ સામે લાવવા પાછળ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો સાચો દ્રષ્ટિકોણ છે કે પછી સત્તા જાળવી રાખવાની ચૂંટણીલક્ષી ચાલ, તે અંગે ઈઝરાયલના રાજકીય વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જાગી છે.