અવાજ કરતાં અનેક ગણી ઝડપ અને રડારથી અદ્રશ્ય: DRDOની લોંગ રેન્જ હાઈપરસોનિક મિસાઈલનું મોટા પાયે નિર્માણ શરૂ, 2027 થી 2029 વચ્ચે સેનામાં થશે સામેલ
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સ્વનિર્ભરતા તરફ આગેકૂચ કરી રહેલા ભારતે સૈન્ય તાકાતમાં ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન સર કર્યું છે. ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવેલી સ્વદેશી લોંગ રેન્જ હાઈપરસોનિક મિસાઈલ હવે સંરક્ષણ દળોના કાફલામાં સામેલ થવા માટે સજ્જ થઈ રહી છે. સુપરસોનિક બ્રહ્મોસ મિસાઈલ કરતાં પણ અનેક ગણી ઘાતક અને અતિશય ગતિ ધરાવતી આ નવી હાઈપરસોનિક સિસ્ટમ સમુદ્ર અને જમીન પર સેંકડો કિલોમીટર દૂર રહેલા દુશ્મનના વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓ તેમજ વિશાળ યુદ્ધજહાજોને પળવારમાં નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સફળ પરીક્ષણો પૂર્ણ થયા બાદ હવે આ મિસાઈલ સિરિયલ પ્રોડક્શન એટલે કે મોટા પાયે નિર્માણના નિર્ણાયક તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂકી છે.
માત્ર 15 મિનિટમાં 1,500 કિમીનું અંતર કાપશે
આ હાઈપરસોનિક મિસાઈલ 2 તબક્કા ધરાવતી અત્યાધુનિક સોલિડ રોકેટ મોટર વડે લોન્ચ કરવામાં આવે છે. લોન્ચ થયા બાદ તે હાઈપરસોનિક ગ્લાઈડ વ્હીકલ (HGV) તરીકે લક્ષ્યાંક તરફ પ્રચંડ વેગથી ધસી જાય છે. આ મિસાઈલની મહત્તમ ઝડપ 12,348 km/h સુધી પહોંચી શકે છે, જેનો અર્થ એ થાય કે 1,500 km નું વિશાળ અંતર કાપવામાં તે માત્ર 15 મિનિટ જેટલો જ સમય લેશે. સમુદ્રમાં સ્થિર ઊભેલા કે ઝડપથી આગળ વધી રહેલા વિરોધીઓના એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ અને મોટા જહાજો પર સચોટ પ્રહાર કરવા માટે તે સંપૂર્ણ સક્ષમ છે.
દુશ્મનના રડાર અને એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે અદ્રશ્ય
આ મિસાઈલનો સૌથી મોટો પ્લસ પોઇન્ટ તેનો અતિજટિલ અને અનિશ્ચિત ઉડાન માર્ગ (Flight Trajectory) છે. સામાન્ય બેલિસ્ટિક મિસાઈલોની જેમ તેનો માર્ગ પૂર્વનિર્ધારિત હોતો નથી, જેથી દુશ્મનના અતિ આધુનિક રડાર કે એર ડિફેન્સ નેટવર્ક માટે તેને ટ્રેક કરવું કે અધવચ્ચે અટકાવવું લગભગ અશક્ય બની જાય છે. સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી સેન્સર્સ અને એડવાન્સ્ડ એવિઓનિક્સ સિસ્ટમથી સજ્જ આ હથિયાર શરૂઆતમાં ભારતીય નૌકાદળની કોસ્ટલ ડિફેન્સ બેટરી માટે તૈયાર થઈ રહ્યું છે, જ્યારે ભવિષ્યમાં તેને યુદ્ધજહાજો તેમજ ફાઈટર એરક્રાફ્ટ પરથી પણ દાગી શકાશે.
હાઈપરસોનિક મિસાઈલની મુખ્ય વિશિષ્ટતાઓ
| પરિમાણ (Parameters) | તકનીકી ક્ષમતા અને વિગતો |
| ડેવલપર સંસ્થા | DRDO (સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થા) |
| મિસાઈલનો પ્રકાર | Long Range Hypersonic Missile / LR-AShM |
| વર્તમાન મારક ક્ષમતા | 1,500 km (ભવિષ્યમાં 3,000 km સુધી લંબાવવાનું આયોજન) |
| મહત્તમ ગતિ | 12,348 km/h સુધી |
| પ્રહાર સમયગાળો | 1,500 km માત્ર 15 મિનિટમાં પૂર્ણ |
| પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ | 2 તબક્કાની Solid Rocket Motor + Hypersonic Glide Vehicle |
| ઉત્પાદન લક્ષ્યાંક | શરૂઆતમાં વાર્ષિક 10 થી 15 યુનિટ, બાદમાં 25 થી 40 યુનિટ |
| સેનામાં સમાવેશનો સમય | વર્ષ 2027 થી 2029 દરમિયાન |
ઓડિશાના દરિયાકાંઠે સફળ પરીક્ષણો બાદ મોટા પાયે ઉત્પાદન
DRDO દ્વારા ઓડિશા તટે શ્રેણીબદ્ધ પરિક્ષણો હાથ ધરીને મિસાઈલની 1,500 km ની રેન્જ અને લક્ષ્ય પર સચોટ વાર કરવાની ક્ષમતાની સફળ ચકાસણી કરવામાં આવી છે. પ્રજાસત્તાક પર્વ પર પણ દર્શાવવામાં આવેલી આ મિસાઈલ હાલ મોટા પાયે નિર્માણના ફેઝમાં છે. શરૂઆતના તબક્કે દર વર્ષે 10 થી 15 મિસાઈલો તૈયાર કરાશે, જે ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારીને વાર્ષિક 25 થી 40 યુનિટ સુધી પહોંચાડવામાં આવશે. વપરાશકર્તા મૂલ્યાંકન (User Trials) ની આખરી પ્રક્રિયા આટોપીને 2027 થી 2029 વચ્ચે તેને ત્રણેય સૈન્ય પાંખોને સોંપવામાં આવશે.
વિશ્વના સુપરપાવર દેશોની એલિટ ક્લબમાં ભારતનો પ્રવેશ
હાઈપરસોનિક ટેક્નોલોજી વિકસાવવી અત્યંત પડકારજનક અને ખર્ચાળ માનવામાં આવે છે, કારણ કે હવામાં અતિશય ગતિ વખતે ઉત્પન્ન થતા પ્રચંડ તાપમાન સામે ટકી શકે તેવી ખાસ સામગ્રી અને ચોક્કસ ગાઈડન્સ સિસ્ટમની જરૂર પડે છે. ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ આ અદ્યતન ટેક્નોલોજી સિદ્ધ કરીને ભારતને અમેરિકા, રશિયા અને ચીન જેવા વૈશ્વિક દેશોની એલિટ ક્લબમાં મોખરે લાવી દીધું છે. એટલું જ નહીં, ભારતીય એજન્સીઓ હવે તેની મારક ક્ષમતા વધારીને 3,000 km સુધી લઈ જવાની દિશામાં પણ કામ કરી રહી છે.
હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભૌગોલિક અને વ્યૂહાત્મક તણાવ વધી રહ્યો છે ત્યારે DRDOની આ લોંગ રેન્જ હાઈપરસોનિક મિસાઈલ ભારત માટે એક નિર્ણાયક શક્તિ બનીને ઊભરી આવશે. નૌકાદળ, થલસેના અને વાયુસેના એમ ત્રણેય પાંખો માટે ઉપલબ્ધ બનનારી આ સિસ્ટમ દેશની સુરક્ષાને અભેદ્ય કવચ પૂરું પાડશે અને દુશ્મન દળો સામે ભારતની સંરક્ષણ સજ્જતાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે.
