ગુજરાતમાં ઓવરસ્પીડિંગ બન્યું જીવલેણ: રોજના સરેરાશ 21 લોકોના મોત, સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાના ખુલ્લેઆમ ઉડતા લીરેલીરા

રાજ્યભરના માર્ગો પર વાહનોની અનિયંત્રિત ગતિ સામાન્ય નાગરિકો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટની રોડ સેફ્ટી કમિટી તેમજ હાઈકોર્ટ દ્વારા વારંવાર કડક નિર્દેશો અને તાકીદ કરવામાં આવી હોવા છતાં, જમીની સ્તરે નિયમોનું પાલન કરાવવામાં વહીવટી તંત્ર સદંતર નિષ્ફળ નીવડ્યું છે. શહેરી માર્ગોથી માંડીને સ્ટેટ અને નેશનલ હાઈવે સુધી વાહનચાલકો બેફામ સ્પીડે વાહનો દોડાવી રહ્યા છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર મોટાભાગના ગંભીર અકસ્માતો પાછળ માત્ર ને માત્ર અતિશય ગતિ જવાબદાર હોવાનું સામે આવતા ગુજરાતના માર્ગો હવે જોખમી કોરિડોરમાં ફેરવાઈ રહ્યા છે.

ગુજરાતમાં અકસ્માત અને મોતના ચોંકાવનારા આંકડા

ગુજરાત રોડ સેફ્ટી ઓથોરિટીના અહેવાલ મુજબ, રાજ્યમાં દરરોજ સરેરાશ 48 થી વધુ માર્ગ અકસ્માતો સર્જાય છે, જેમાં રોજના 21 થી વધુ નિર્દોષ નાગરિકો અકાળે જીવ ગુમાવી રહ્યા છે. આ પૈકી 95% જીવલેણ દુર્ઘટનાઓ પાછળ ઓવરસ્પીડિંગ મુખ્ય કારણ છે. પાછલા પાંચ વર્ષના વલણ મુજબ રાજ્યમાં દર કલાકે 1 વ્યક્તિનું મોત અને 2 ગંભીર અકસ્માતો નોંધાય છે, જેમાં 73% થી વધુ ભોગ બનનાર 18 થી 45 વર્ષની વયજૂથના યુવાનો છે:

વર્ષ 2026 માં 27 જુલાઈ સુધીમાં જ અકસ્માતોનો ગ્રાફ ચિંતાજનક સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ઇજા પામનારાઓની સંખ્યામાં 28.3% નો નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

આ પણ વાંચો: ઓમાનના દરિયાકાંઠે ઓઈલ ટેન્કર પર ડ્રોન એટેક થતાં 9 ભારતીય ક્રૂ મેમ્બર્સનો બચાવ, 2 ગુમ થતાં રેસ્ક્યુ ઓપરેશન તેજ

અમદાવાદ શહેરમાં બેફામ સ્પીડ અને ચિંતાજનક પરિસ્થિતિ

સ્માર્ટ સિટી અમદાવાદમાં ટ્રાફિક વિભાગ દ્વારા ફોર-વ્હીલર માટે 70 km/h અને ટૂ-વ્હીલર માટે 60 km/h ની ઝડપ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. તેમ છતાં, એસ.જી. હાઈવે, સિંધુ ભવન રોડ અને એસ.પી. રિંગ રોડ જેવા હાઈ-સ્પીડ વિસ્તારોમાં વાહનો 80 થી 100 km/h કે તેથી વધુની ઝડપે દોડતાં નજરે પડે છે:

વર્ષ 2021 થી જુલાઈ 2026 સુધી: શહેરમાં 5,145 થી વધુ માર્ગ અકસ્માતો નોંધાયા, જેમાં 1,226 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા.

વાર્ષિક સરેરાશ: અમદાવાદમાં સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન 454 લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે, એટલે કે રોજેરોજ સરેરાશ 1 નાગરિકનું અકસ્માતમાં મોત થાય છે.

ભોગ બનનાર વર્ગ: મૃત્યુ પામનારાઓમાં 73.3% લોકો 18 થી 45 વર્ષના યુવાનો છે, જેમાં મોટો હિસ્સો ટુ-વ્હીલર ચાલકો અને પગપાળા ચાલતા રાહદારીઓનો છે.

પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટની બેદરકારી: માત્ર ખાનગી વાહનો જ નહીં, પરંતુ સરકારી પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ બસો દ્વારા પણ શહેરમાં 362 અકસ્માતો સર્જાયા છે, જેમાં 138 લોકોના મોત થયા છે.

ગતિ મર્યાદા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટની મુખ્ય ગાઈડલાઈન્સ

સર્વોચ્ચ અદાલતની માર્ગ સલામતી સમિતિએ સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ હેઠળ માર્ગોને સુરક્ષિત બનાવવા નીચે મુજબના આદેશો આપેલા છે:

હાઈ-રિસ્ક ઝોનમાં નિયંત્રણ: શાળાઓ, હોસ્પિટલો અને વધુ ગીચતા ધરાવતા વિસ્તારોમાં સ્પીડ લિમિટ ઘટાડીને તેનો ચુસ્ત અમલ કરવો.

સ્પીડ ગવર્નરની અનિવાર્યતા: તમામ ટ્રાન્સપોર્ટ અને કોમર્શિયલ વાહનોમાં મહત્તમ 80 km/h અને સ્કૂલ બસોમાં મહત્તમ 40 km/h ની ગતિ લિમિટિંગ ડિવાઇસ દ્વારા ફરજિયાત લોક કરવી.

ડિજિટલ સર્વેલન્સ નેટવર્ક: હાઈવે તથા શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર આધુનિક સ્પીડ ગન, સીસીટીવી કેમેરા અને ઈલેક્ટ્રોનિક સર્વેલન્સ દ્વારા ઓવરસ્પીડિંગનું મોનિટરિંગ કરવું.

બ્લેક સ્પોટ્સ સુધારણા: વારંવાર અકસ્માત સર્જાતા ઝોનની ઓળખ કરી ત્યાં માળખાકીય સુધારા કરવા.

પેડેસ્ટ્રિયન સુરક્ષા: રાહદારીઓ માટે અલગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવું અને અતિ ગીચ વિસ્તારોમાં સ્પીડ 30 km/h સુધી મર્યાદિત રાખવી.

ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કાયદાના અમલીકરણમાં રહેલી ખામીઓ

ન્યાયતંત્ર અને પોલિસીના નિર્દેશો છતાં વાસ્તવિક પરિસ્થિતિમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે. હાઈવે પર ઓટોમેટેડ ચલાન સિસ્ટમ અને સ્પીડ ગનનું અપૂરતું નેટવર્ક નિયમોના ભંગને છાવરે છે. ગીચ વિસ્તારોમાં નિર્ધારિત 30 km/h ની ગતિ મર્યાદા માત્ર કાગળ પર રહી ગઈ છે. વધુમાં, હેલ્મેટ ન પહેરવાના કારણે 76% કેસોમાં મૃત્યુ નીપજે છે, તેમજ સીટ બેલ્ટનો અભાવ પણ અકસ્માતની તીવ્રતા વધારે છે. ગુજરાત હાઈકોર્ટે પણ તાજેતરમાં ટ્રાફિક સત્તાધીશોની આવી ઢીલી કામગીરી અને શિથિલતા સામે આકરી નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

માર્ગ અકસ્માતોમાં ગુમાવાતા નિર્દોષ નાગરિકો અને ખાસ કરીને યુવાધનના જીવ એ સાબિત કરે છે કે સ્પીડ લિમિટના નિયમો માત્ર કાગળ પર રાખવાથી પરિસ્થિતિ સુધરશે નહીં. જ્યાં સુધી ટ્રાફિક વિભાગ અને સ્થાનિક વહીવટી તંત્ર દ્વારા 24 કલાક સીસીટીવી મોનિટરિંગ, સ્પીડ ગન દ્વારા કડક ઈ-ચલાન અને સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનું ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કડકાઈથી પાલન નહીં કરાવે, ત્યાં સુધી રસ્તાઓ પર થતો આ રક્તપાત રોકવો અશક્ય બની રહેશે.