H-1B વિઝા વિવાદમાં જેડી વેન્સની ‘બંધુઆ મજૂર’ ટિપ્પણી સામે ભારતનો સણસણતો જવાબ
અમેરિકામાં H-1B વિઝા અને વિદેશી કુશળ કામદારોને લઈને શરૂ થયેલા વિવાદ વચ્ચે ભારતે યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સના નિવેદન સામે આકરો રાજદ્વારી વિરોધ નોંધાવ્યો છે. જેડી વેન્સે H-1B વિઝા ધારકોને “બંધુઆ મજૂર” (indentured servants) તરીકે સંબોધતા વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) આ ટિપ્પણીઓને સંપૂર્ણપણે “અયોગ્ય” અને “અત્યંત અપમાનજનક” ગણાવીને ફગાવી દીધી છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતીય ટેક પ્રોફેશનલ્સ ઉચ્ચ શિક્ષિત અને અતિ-કુશળ છે, જેઓ અમેરિકન ઇકોનોમી, ઇનોવેશન અને રોજગાર સર્જનમાં કરોડરજ્જુ સમાન ભૂમિકા ભજવે છે. સંસ્થાનવાદી અને પીડાદાયક ઐતિહાસિક ગુલામીના સંદર્ભો ધરાવતા શબ્દોનો ઉપયોગ કોઈપણ સંજોગોમાં સ્વીકાર્ય નથી.
જેડી વેન્સનો વિવાદાસ્પદ આરોપ અને ગણતરી
યુએસ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વેન્સે વિઝા ફ્રોડ અંગેની એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં દાવો કર્યો હતો કે મોટી કંપનીઓ અમેરિકન નાગરિકોના ભોગે વિદેશી કામદારોને ઓછા વેતને લાવી રહી છે:
વેતન તફાવતનો દાવો: વેન્સે આરોપ મૂક્યો કે H-1B વિઝા પર કામ કરતી વ્યક્તિ સમાન હોદ્દા પરના અમેરિકન કર્મચારી કરતાં વાર્ષિક $20,000 ઓછી કમાણી કરે છે.
આઉટસોર્સિંગ કંપનીઓ પર નિશાન: આઉટસોર્સિંગ ફર્મ્સ દ્વારા લાવવામાં આવેલા કર્મચારીઓ અમેરિકન નાગરિકો કરતાં $48,000 ઓછું વેતન મેળવતા હોવાનો દાવો કરી તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે કોર્પોરેશનો અમેરિકનોને કાઢી મૂકીને “બંધુઆ મજૂરો” લાવી અઢળક નફો કમાઈ રહ્યા છે.
વિદેશ મંત્રાલય (MEA) નો વળતો પ્રહાર: મુખ્ય મુદ્દાઓની રૂપરેખા
ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા સત્તાવાર જવાબ અને વિઝા વિવાદની વિગતો નીચે મુજબ છે:
| પરિમાણ / પાસું | ચોક્કસ માહિતી અને રાજદ્વારી પ્રતિક્રિયા |
| વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર | જેડી વેન્સ દ્વારા H-1B કામદારો માટે “બંધુઆ મજૂર” શબ્દપ્રયોગ |
| ભારતનું વલણ | અયોગ્ય, અત્યંત અપમાનજનક અને સંસ્થાનવાદી માનસિકતા સમાન |
| ટેલેન્ટનું યોગદાન | ઉચ્ચ શિક્ષિત વર્ગ; યુએસ ઇનોવેશન અને પ્રોડક્ટિવિટીમાં મોટો ફાળો |
| ઐતિહાસિક સંદર્ભ | “અમેરિકાનો ઇતિહાસ જ ઇમિગ્રન્ટ્સના શ્રમ અને સાહસથી ઘડાયો છે” |
| પરસ્પર હિત | ટેલેન્ટ મોબિલિટી બંને દેશો માટે જીત-જીત (Win-Win) ની સ્થિતિ |
| PERM પ્રોગ્રામ સસ્પેન્શન | TCS, ઇન્ફોસિસ, વિપ્રો, HCLTech, કોગ્નિઝન્ટ, કેપજેમિની, માઇક્રોસોફ્ટ, એડોબ |
| H-1B પર અસર | હાલના H-1B વિઝા માન્ય રહેશે; માત્ર ગ્રીન કાર્ડ પ્રોસેસ પર અસર પડી શકે |
‘ટેલેન્ટ મોબિલિટી બંને દેશો માટે લાભદાયી’
વિદેશ મંત્રાલયે યુએસ તંત્રને યાદ અપાવ્યું કે પ્રતિભાની મુક્ત અવરજવર (Talent Mobility) બંને દેશોના આર્થિક હિતમાં છે:
અમેરિકન કંપનીઓને ફાયદો: ભારતીય ટેલેન્ટથી યુએસ કંપનીઓને અત્યાધુનિક સંશોધન, સ્પર્ધાત્મકતા, ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા અને શેરધારકોની સંપત્તિ વધારવામાં સીધી મદદ મળે છે.
સહિયારી મહત્વાકાંક્ષાને ફટકો: અમેરિકા દ્વારા લેવામાં આવી રહેલા સંકુચિત પગલાં ભારત અને યુએસ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક તેમજ આર્થિક ભાગીદારીને નબળી પાડે છે.
આઠ દિગ્ગજ આઈટી કંપનીઓ પર PERM પ્રતિબંધ અને ગ્રીન કાર્ડ અસર
ટ્રમ્પ પ્રશાસન દ્વારા તાજેતરમાં જ ભારત અને વૈશ્વિક સ્તરની 8 અગ્રણી ટેક જાયન્ટ્સ (TCS, Infosys, Wipro, HCLTech, Cognizant, Capgemini, Microsoft અને Adobe) ને ‘પરમનન્ટ લેબર સર્ટિફિકેશન’ (PERM) પ્રોગ્રામમાંથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.
આ અંગે MEA એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે:
વિઝા સ્ટેટસ સુરક્ષિત: PERM એ H-1B થી અલગ પ્રક્રિયા છે. આ સસ્પેન્શનથી હાલ અમેરિકામાં કાર્યરત ભારતીયોના H-1B વિઝા કે તેમના આશ્રિતો (Dependents) ના કાનૂની દરજ્જા પર કોઈ તાત્કાલિક અસર થશે નહીં.
ગ્રીન કાર્ડમાં વિલંબ: આ પ્રતિબંધના કારણે સંબંધિત કંપનીઓના કર્મચારીઓની ભવિષ્યની કાયમી નાગરિકતા (Green Card) ની પ્રક્રિયા ધીમી પડી શકે છે. ભારત સરકાર આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર ચાંપતી નજર રાખી રહી છે.
અમેરિકન ચૂંટણીઓ અને સ્થાનિક રાજકારણમાં ડોમેસ્ટિક વોટબેંકને સાચવવા માટે ભારતીય ટેક પ્રોફેશનલ્સને નિશાન બનાવવાની વૃત્તિ સામે ભારતે આ વખતે અત્યંત કડક રાજદ્વારી ભાષામાં પ્રતિક્રિયા આપી છે. અમેરિકાની ટેક સુપિરિયોરિટીમાં ભારતીય એન્જિનિયરોનું યોગદાન નિર્વિવાદ છે ત્યારે તેમને ગુલામીના પ્રતીક સમાન ‘બંધુઆ મજૂર’ ગણાવવા એ વૈશ્વિક મંચ પર અનૈતિક છે. ભારત-અમેરિકા દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં ટેકનોલોજી સહયોગ ખૂબ મહત્વનો રહ્યો છે ત્યારે વહીવટી સ્તરે બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ સાધીને આ ગતિરોધ ઉકેલાય તે જરૂરી છે.
