સોશિયલ મીડિયા રીલ્સની ઘેલછામાં ગીરના સિંહોની પજવણી: 4 મહિનામાં 75 કેસ નોંધી ₹13.30 લાખનો દંડ વસૂલાયો

એશિયાટિક સિંહોના એકમાત્ર કુદરતી આવાસ ગણાતા ગીરના જંગલોમાં વન્યજીવ પ્રેમીઓના સ્વાંગમાં સોશિયલ મીડિયા ઈન્ફ્લુએન્સર્સ અને રીલબાજોનો ઉપદ્રવ ચિંતાજનક સ્તરે વધી રહ્યો છે. જંગલ કે તેની આસપાસ સિંહ દેખાતાં જ લોકોમાં મોબાઈલ કેમેરા ઓન કરીને વીડિયો અને રીલ્સ બનાવવાની હોડ જામે છે, જેના કારણે જંગલના રાજા ગણાતા સાવજની શાંતિ જોખમાઈ રહી છે. માનવમેદનીના ઘોંઘાટ, રાત્રિના સમયે વાહનોની લાઈટો ફેંકવી અને પીછો કરવા જેવી પજવણી સામે વન વિભાગે લાલ આંખ કરી છે. વર્ષ 2026 ના માત્ર પ્રથમ ચાર મહિનામાં જ ગીર પૂર્વ વન વિભાગે સપાટો બોલાવી 75 વન્યજીવ ગુના નોંધીને ₹13.30 લાખથી વધુનો દંડ ફટકાર્યો છે.

રીલ સંસ્કૃતિ અને સિંહોની પજવણીના મુખ્ય પ્રકારો

ગીર પ્રદેશમાં પ્રવાસીઓ દ્વારા વાયરલ થવા માટે વન્યજીવોના કુદરતી જીવનમાં ખલેલ પહોંચાડવાની અસંખ્ય ગેરકાયદે પ્રવૃત્તિઓ સામે આવી રહી છે:

અતિશય નજીક જઈ શૂટિંગ: સારા કેમેરા એંગલ મેળવવા સિંહની અત્યંત નજીક જઈને જોખમી વીડિયો બનાવવા.

વાહનો પાછળ દોડાવવા: સિંહ ચાલતો હોય ત્યારે તેની પાછળ બાઈક કે કાર દોડાવી તેને દોડવા મજબૂર કરવો.

હાઈ-બીમ લાઈટ અને હોર્ન: રાત્રિ દરમિયાન સિંહની આંખો પર વાહનોની તીવ્ર લાઈટો મારવી અને રસ્તા પરથી હટાવવા સતત કર્કશ હોર્ન વગાડવા.

વિડિયોની ભરમાર: એક જ સિંહ આસપાસ 10 થી 20 લોકો એકત્ર થઈ વીડિયો શૂટ કરતાં પ્રાણીઓ ભારે તણાવ અને ત્રાસ અનુભવે છે.

વન્યજીવ ગુનાઓ અને દંડની આંકડાકીય વિગત

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં નોંધાયેલા કેસો અને વર્ષ 2026 ની તાજેતરની દંડાત્મક કાર્યવાહીની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: ભારતીય ટેક્ટોનિક પ્લેટ દર વર્ષે 5 સેમી તિબેટ તરફ ધસી રહી છે: દિલ્હી સહિત સમગ્ર ઉત્તર ભારતમાં ભૂકંપનું જોખમ વધ્યું

વાયરલ વીડિયોના આધારે ફોરેસ્ટ વિભાગની કડક કાર્યવાહી

હવે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતી રીલ્સ જ ગુનેગારોને પકડવા માટે વન વિભાગનું મુખ્ય હથિયાર બની રહી છે. વર્ષ 2026 માં સામે આવેલા વીડિયો પુરાવાઓના આધારે વનતંત્રે તાત્કાલિક પગલાં ભરી આરોપીઓની ઓળખ કરીને ધરપકડ કરી છે.

ખાસ કરીને અમરેલી જિલ્લાના ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં સિંહની પાછળ બાઈક દોડાવીને રીલ બનાવનારા તત્વો સામે કડક કાનૂની જોગવાઈઓ હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોના મતે આવી હરકતો માત્ર પ્રાણીઓને હેરાન નથી કરતી, પરંતુ સાવજ છંછેડાઈને મનુષ્યો પર વળતો જીવલેણ હુમલો કરે તેનું જોખમ પણ અનેકગણું વધારી દે છે.

સિંહોની વધતી વસ્તી અને નાગરિકોની જવાબદારી

વર્ષ 2025 ની સત્તાવાર વસ્તી ગણતરી અનુસાર, ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા 2020 ના 674 થી 32.2% વધીને 891 પર પહોંચી ગઈ છે. સિંહોનું કુનબો વધતાં હવે તેઓ ગીરના કોર જંગલ વિસ્તારની બહાર રેવન્યુ અને માનવ વસાહતો નજીકના વિસ્તારોમાં પણ મુક્તપણે વિચરી રહ્યા છે.

આ સંજોગોમાં માનવ અને વન્યજીવ વચ્ચેનો સીધો સંપર્ક વધી રહ્યો છે. પ્રવાસીઓ અને સ્થાનિકો માટે સિંહનું દર્શન એ રોમાંચનો વિષય હોઈ શકે, પરંતુ સસ્તી પ્રસિદ્ધિ અને લાઇક્સ ખાતર તેની નજીક જઈ રીલ બનાવવી એ ગંભીર કાયદાકીય અપરાધ અને જીવનું મોટું જોખમ છે.

ગીરનું ગૌરવ એવા સાવજોનું સંરક્ષણ એ માત્ર વન વિભાગની જ નહીં પરંતુ પ્રત્યેક નાગરિકની નૈતિક ફરજ છે. સોશિયલ મીડિયા પર થોડી ક્ષણોની લોકપ્રિયતા મેળવવા માટે અબોલ વન્યજીવોના અધિકારો પર તરાપ મારવી અક્ષમ્ય છે. વન વિભાગ દ્વારા લેવાયેલા કડક દંડાત્મક પગલાં આવકાર્ય છે, પરંતુ જ્યાં સુધી પ્રવાસીઓમાં પ્રાણીઓ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા અને સ્વયંશિસ્ત નહીં આવે ત્યાં સુધી આ માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ અટકવો મુશ્કેલ છે.