પાકિસ્તાન સાથે મક્કા કરાર છતાં હુથી બળવાખોરો બેખૌફ: સાઉદી અરેબિયાના 3 એરપોર્ટ પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલા
મધ્યપૂર્વના ભૌગોલિક-રાજકીય ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે વધુ જોખમી અને વ્યાપક તબક્કામાં પ્રવેશી ચૂક્યો છે. સાઉદી અરેબિયાની સુરક્ષા માટે પાકિસ્તાન સાથે થયેલા ઐતિહાસિક ‘મક્કા કરાર’ને સક્રિય કરવાની સત્તાવાર જાહેરાત બાદ પણ યમનના ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોના તેવર નરમ પડ્યા નથી. પાકિસ્તાની સેના અને સંરક્ષણ સહયોગની ઉપસ્થિતિને અવગણીને હુથીઓએ સાઉદી અરેબિયાના નાગરિક અને લશ્કરી મથકો પર બેલિસ્ટિક મિસાઇલો તેમજ આત્મઘાતી ડ્રોન વડે ભીષણ હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા છે. એક પછી એક ત્રણ મોટા સાઉદી એરપોર્ટને નિશાન બનાવીને હુથીઓએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ આ સૈન્ય સંઘર્ષમાંથી પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી.
સોમવાર અને મંગળવારે 3 સાઉદી એરપોર્ટ પર હુમલા
યમન સરહદ નજીક આવેલા સાઉદી અરેબિયાના દક્ષિણી પ્રાંતોમાં હુથીઓએ હવાઈ હુમલાઓની નવી શ્રેણી શરૂ કરી છે. સોમવાર અને મંગળવાર દરમિયાન ત્રણ મહત્વપૂર્ણ હવાઈ મથકોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા:
નજરાન અને જીઝાન એરપોર્ટ: સોમવારે રાત્રે થયેલા મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલામાં આ બંને એરપોર્ટના પાયાના માળખા (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) ને નુકસાન પહોંચ્યું હતું અને 3 લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા હોવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ સાઉદી તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવી છે.
આભા આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ: મંગળવારે હુથી બળવાખોરોએ આસિર પ્રાંતમાં આવેલા આભા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર સચોટ બેલિસ્ટિક મિસાઇલ છોડવાનો દાવો કર્યો હતો, જેના કારણે વિમાની સેવાઓ અને એર ટ્રાફિક ખોરવાઈ ગયા હતા.
હુથી લશ્કરી પ્રવક્તા યાહ્યા સરીએ જણાવ્યું હતું કે તેમનો હુમલો અત્યંત સચોટ હતો. સાથોસાથ તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઇન્સ કંપનીઓને કડક ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું હતું કે સાઉદી હવાઈ ક્ષેત્ર હવે તેમની લશ્કરી કામગીરીનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું હોવાથી ત્યાં ફ્લાઇટ્સ ચાલુ રાખવી જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
તાજેતરના હુમલા અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિની રૂપરેખા
સાઉદી અરેબિયા પર થયેલા હુમલા અને તેના વ્યૂહાત્મક પ્રભાવની વિગતો નીચે મુજબ છે:
| પરિમાણ / વિગત | ચોક્કસ માહિતી અને વર્તમાન સ્થિતિ |
| હુમલાખોર સંગઠન | યમનના ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરો |
| નિશાન બનેલા એરપોર્ટ | નજરાન, જીઝાન અને આભા આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ (કુલ 3) |
| ઉપયોગમાં લેવાયેલા હથિયારો | બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને સશસ્ત્ર ડ્રોન |
| નોંધાયેલી જાનહાનિ | 3 લોકો ઈજાગ્રસ્ત, એરપોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન |
| દ્વિપક્ષીય સુરક્ષા જોડાણ | પાકિસ્તાન-સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે ‘મક્કા કરાર’ સક્રિય |
| હુથીઓની ચેતવણી | તમામ વૈશ્વિક એરલાઇન્સને સાઉદી એરસ્પેસ ટાળવા સૂચના |
પાકિસ્તાનના પ્રવેશ છતાં હુથીઓ કેમ અટકતા નથી?
પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે વધતા લશ્કરી સહયોગ અને મક્કા કરાર છતાં હુથીઓની આક્રમકતા ઘટવા પાછળ કેટલાક મુખ્ય વ્યૂહાત્મક કારણો જવાબદાર છે:
સ્વતંત્ર કમાન્ડ અને ક્ષમતા: હુથીઓ યમનની અંદરથી પોતાની સ્વતંત્ર લશ્કરી કમાન્ડ સિસ્ટમ દ્વારા મિસાઇલ અને ડ્રોન ઓપરેટ કરે છે, જેના પર બાહ્ય કરારોની સીધી અસર થતી નથી.
પાકિસ્તાની સેનાની મર્યાદિત ભૂમિકા: કરાર હેઠળ પાકિસ્તાન સાઉદી સરહદ અને આંતરિક સુરક્ષામાં સહયોગ કરી રહ્યું છે, પરંતુ તેની સેના યમનની ભૂમિ પર જઈને હુથીઓ સામે સીધા યુદ્ધમાં ઉતરી નથી. તેથી હુથીઓની લોન્ચિંગ ક્ષમતા અકબંધ રહી છે.
લાંબા સમયનો સંઘર્ષ: હુથીઓ આ લડાઈને સાઉદી અરેબિયા સામેના તેમના પરંપરાગત યુદ્ધના વિસ્તરણ તરીકે જુએ છે અને તેઓ સાબિત કરવા માંગે છે કે કોઈપણ નવું આંતરરાષ્ટ્રીય જોડાણ તેમના મનોબળને તોડી શકશે નહીં.
લાલ સમુદ્ર અને ગ્લોબલ ઓઇલ સપ્લાય પર તોળાતું જોખમ
યમનનું ભૌગોલિક સ્થાન વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ વેપાર માર્ગ લાલ સમુદ્ર (Red Sea) ના પ્રવેશદ્વાર પર આવેલું છે. હુથીઓ માત્ર એરપોર્ટ જ નહીં પરંતુ સાઉદી અરેબિયાના મુખ્ય તેલ મથકો (ઓઇલ ફેસિલિટીઝ) ને પણ અગાઉ નિશાન બનાવી ચૂક્યા છે. જો આ સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બનશે તો ક્રૂડ ઓઇલના વૈશ્વિક સપ્લાય અને દરિયાઈ પરિવહન પર તેની ગંભીર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે. એરપોર્ટ જેવા નાગરિક માળખા પર સીધા પ્રહારો થવાથી આખા ખાડી પ્રદેશમાં અસુરક્ષાનું વાતાવરણ ચરમસીમાએ પહોંચ્યું છે.
સાઉદી અરેબિયાની રક્ષા માટે પાકિસ્તાને મક્કા કરાર સક્રિય કર્યો હોવા છતાં, હુથી બળવાખોરો દ્વારા એકસાથે 3 એરપોર્ટ પર કરાયેલા હુમલા દર્શાવે છે કે આ સૈન્ય સંકટ માત્ર કાગળ પરના કરારોથી ઉકેલાય તેમ નથી. નાગરિક ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર અને તેલ સપ્લાય રૂટ પર મંડરાતા જોખમે સમગ્ર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે ચિંતા ઊભી કરી છે. હવે સાઉદી અરેબિયા અને તેના સાથી દેશો આ સતત વધી રહેલા મિસાઇલ ખતરા સામે કઈ નવી લશ્કરી વ્યૂહરચના અપનાવે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
