સુરત મેટ્રોની અનોખી સિદ્ધિ: દેશમાં પ્રથમવાર 110 ફૂટ ઊંડે બન્યા ‘સ્ટેક્ડ સ્ટેશન’, ડાયમંડ થીમ અને પર્યાવરણ સુરક્ષાનું ઉત્તમ મોડેલ

ડાયમંડ સિટી તરીકે વૈશ્વિક ખ્યાતિ ધરાવતા સુરત શહેરે જાહેર પરિવહનના ક્ષેત્રમાં વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. તાપી નદીના કિનારે પરંપરાગત જળમાર્ગો, બગ્ગી, રિક્ષા, સિટી બસ અને બીઆરટીએસ (BRTS) થી શરૂ થયેલી મુસાફરી હવે અતિ આધુનિક મેટ્રો રેલ સુધી પહોંચી છે. સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રે અનોખો સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કરતાં દેશના પ્રથમ ‘સ્ટેક્ડ મેટ્રો સ્ટેશન’નું સફળ નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. ઐતિહાસિક વારસાને જાળવી રાખવા સાથે ગ્રીન ટેકનોલોજી અને ડાયમંડ આર્કિટેક્ચરનો સુભગ સમન્વય સાધીને આ નવું પરિવહન માળખું આકાર લઈ રહ્યું છે.

દેશના પ્રથમ ‘સ્ટેક્ડ મેટ્રો સ્ટેશન’ની અનોખી રચના

સુરતના સેન્ટ્રલ અને ઓલ્ડ સિટી વિસ્તારોમાં જમીનની તંગી અને અત્યંત સાંકડા રસ્તાઓ વચ્ચે પરંપરાગત બાજુ-બાજુમાં (સમાંતર) પાટા પાથરવા શક્ય નહોતા. તેથી, મસ્કતી હોસ્પિટલ પાસેના ભાગળ અને લાભેશ્વર પાસેના કાપોદ્રા જેવા અતિ ગીચ વિસ્તારોમાં આજુબાજુની ઇમારતો કે ઐતિહાસિક મિલકતોને નુકસાન પહોંચાડ્યા વગર જમીનથી લગભગ 110 ફૂટની ઊંડાઈએ બે માળના અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરાયા છે.

આ રચનામાં બંને દિશાની મેટ્રો ટ્રેનો સામસામે ચાલવાને બદલે એકબીજાની ઉપર-નીચેથી પસાર થશે. આ જટિલ બાંધકામ માટે ટનલ બોરિંગ મશીન (TBM), ડાયાફ્રામ વોલ અને આધુનિક ‘ટોપ-ડાઉન’ કન્સ્ટ્રક્શન પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

સુરત મેટ્રો પ્રોજેક્ટના મુખ્ય પરિમાણો અને તકનીકી વિશેષતાઓ

આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ અદ્યતન એન્જિનિયરિંગ સુવિધાઓ અને નેટવર્કની વિગતો નીચે મુજબ છે:

આ પણ વાંચો: અમદાવાદના ન્યૂ રાણીપમાં ફૂટપાથ પરથી 37 દિવસના નવજાત બાળકની ચોરીનો કેસ ઉકેલાયો: 1300 CCTV ચકાસી 38 કલાકમાં 4 આરોપીઓ ઝડપાયા

ડાયમંડ થીમ આધારિત ઇન્ટિરિયર અને હેરિટેજ જતન

સુરતની રત્નકલાકારની વૈશ્વિક ઓળખને ધ્યાનમાં રાખીને મેટ્રો સ્ટેશનોના સીલિંગ અને બાહ્ય એલિવેશનમાં હીરાના વિવિધ આકર્ષક કટ્સ (ડાયમંડ ફેસિટ્સ) આધારિત વિશેષ ડિઝાઈન તૈયાર કરવામાં આવી છે.

આધુનિક વિકાસની સાથે પર્યાવરણ અને ઐતિહાસિક વારસાનું જતન કરતાં અડાજણ ગામ ખાતે આવેલા 7 સદી (700 વર્ષ) થી વધુ જૂના ઐતિહાસિક ‘ચોર આમલી’ વૃક્ષને કપાતું અટકાવવા માટે મેટ્રોનું સમગ્ર અલાઈનમેન્ટ બદલવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત પ્રોજેક્ટના તમામ 6 અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટેશનોને ‘ઈન્ડિયન ગ્રીન બિલ્ડીંગ કાઉન્સિલ’ (IGBC) ના ગ્રીન રેટિંગ નિયમો અનુસાર ઇકો-ફ્રેન્ડલી બનાવવામાં આવ્યા છે.

વાવાઝોડા-પ્રૂફ પાવર સિસ્ટમ અને મલ્ટી-મોડલ હબ

મેટ્રો પરિચાલનને કોઈપણ મોસમમાં સુરક્ષિત રાખવા માટે ઉપરથી લટકતા ઓવરહેડ વાયરોને બદલે પાટાના સ્તર પરથી વીજળી પૂરી પાડતી 750V DC થર્ડ રેલ સિસ્ટમ અપનાવવામાં આવી છે, જેથી દરિયાકાંઠાના વાવાઝોડા કે ભારે પવનમાં પણ સેવાઓ અટકશે નહીં.

શહેરીજનોની સુવિધા માટે સુરત રેલવે સ્ટેશન, મેટ્રો, સિટી બસ સેવા અને એસટી (GSRTC) ડેપોને એક જ છત નીચે સાંકળતું વિશાળ મલ્ટી-મોડલ ટ્રાન્સપોર્ટ હબ વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભારે ઔદ્યોગિક પરિવહનને ધ્યાને રાખીને સારોલી અને રઘુકૂલ માર્કેટ પાસે 810 ટન સ્ટીલના વજનવાળા 85 મીટરના અતિ વિશાળ ‘ઓપન વેબ ગર્ડર’ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરાયા છે.

સુરત મેટ્રો માત્ર એક સામાન્ય ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ નથી પરંતુ ગીચ શહેરી વિસ્તારો માટે દેશનું સૌથી પ્રગતિશીલ એન્જિનિયરિંગ મોડેલ છે. જમીનની મર્યાદા વચ્ચે ઊભા કરાયેલા સ્ટેક્ડ સ્ટેશનો, આધુનિક થર્ડ રેલ ટેકનોલોજી અને 700 વર્ષ જૂના વૃક્ષને બચાવીને સાધેલું પર્યાવરણીય સંતુલન સમગ્ર દેશના મેટ્રો પ્રોજેક્ટ્સ માટે પથદર્શક સાબિત થશે. આગામી સમયમાં શરૂ થનારું આ નેટવર્ક સુરતવાસીઓની મુસાફરીને ઝડપી, આરામદાયક અને અત્યંત સુરક્ષિત બનાવશે.