SIR વિવાદમાં રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળ સંસદથી કૂચ: બેરિકેડ્સ પર ચઢાણ, આકાશવાણી ભવન સુધી નાટ્યાત્મક વળાંક અને અટકાયતનો દોર

દેશની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં વિપક્ષી મોરચા INDIA બ્લોક દ્વારા ચૂંટણી પંચ સામે છેડાયેલું આંદોલન મંગળવારે ચરમસીમાએ પહોંચ્યું હતું. મતદાર યાદીઓના ‘સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન’ (SIR) માં કથિત ગેરરીતિઓ અને મોટા પાયે નામો કમી કરવાના આરોપ સાથે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ સાથે વિપક્ષી સાંસદો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. સંસદ ભવનથી નિર્વાચન સદન તરફ કૂચ કરી રહેલા સાંસદોને પોલીસે અધવચ્ચે રોકતાં વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી બેરિકેડ્સ પર ચઢી જતાં સમગ્ર વિસ્તારમાં ભારે નાટ્યાત્મક દ્રશ્યો સર્જાયા હતા. બસમાંથી ઉતરી આકાશવાણી ભવનમાં પ્રવેશવા સુધીના આ ઘટનાક્રમે રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં જબરદસ્ત ગરમાવો લાવી દીધો છે.

સંસદથી નિર્વાચન સદન સુધીની કૂચ અને નીતિ આયોગ પાસે નાકાબંધી

સંસદ ભવનથી શરૂ થયેલી આ સંયુક્ત વિરોધ કૂચમાં લોકસભાના વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, એનસીપી-એસપી સાંસદ સુપ્રિયા સુલે, ટીએમસી સાંસદ અભિષેક બેનર્જી સહિત વિપક્ષી ગઠબંધનના અગ્રણી નેતાઓ અને સાંસદો જોડાયા હતા. સાંસદોના હાથમાં જ્ઞાનેશ કુમારના કટઆઉટ્સ, પ્લેકાર્ડ્સ અને “વોટ ચોર, ગદ્દી છોડ” ના નારાવાળા બેનરો હતા. નિર્વાચન સદન પહોંચે તે પહેલાં જ નીતિ આયોગ અને ટ્રાન્સપોર્ટ ભવન પાસે દિલ્હી પોલીસ અને રેપિડ એક્શન ફોર્સ (RAF) ના જવાનોએ ભારે લોખંડી બેરિકેડિંગ કરીને સાંસદોનો માર્ગ રોકી લીધો હતો, જેના વિરોધમાં નેતાઓ રસ્તા પર જ ધરણા પર બેસી ગયા હતા.

રાહુલ ગાંધીનું બેરિકેડ્સ પર ચઢાણ અને આકાશવાણી ભવન સુધીનો ઘટનાક્રમ

પોલીસ દ્વારા રોકવામાં આવતાં માહોલ તંગ બન્યો હતો. વિરોધ દર્શાવવા માટે રાહુલ ગાંધી સ્વયં ભારે લોખંડી બેરિકેડ્સ પર ચઢી ગયા હતા અને હાથમાં ત્રિરંગો લહેરાવીને આગળ વધવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમની સાથે ટીએમસી સાંસદ અભિષેક બેનર્જી પણ બેરિકેડ્સ પર ચઢ્યા હતા. આ દરમિયાન દિલ્હી પોલીસે પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, કે.સી. વેણુગોપાલ સહિતના નેતાઓની અટકાયત કરી બસમાં બેસાડી દીધા હતા. જોકે, પ્રિયંકા ગાંધી તુરંત બસમાંથી નીચે ઉતરી આવ્યા હતા અને આકાશવાણી ભવનના ગેટ પાસે રાહુલ ગાંધી સાથે જોડાઈ ગયા હતા. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી અને દીપેન્દ્ર હુડ્ડા પોલીસ સુરક્ષા વચ્ચેથી રિસેપ્શન ગેટ મારફતે આકાશવાણી ભવનના પરિસરમાં પ્રવેશ્યા હતા અને ત્યાં એક વૃક્ષ નીચે બેસીને વિરોધ જારી રાખ્યો હતો.

આ પણ વાંચો: SIR અને ચૂંટણી પંચ સામે INDIA બ્લોકનું શક્તિપ્રદર્શન: સંસદથી નિર્વાચન સદન સુધી 140 થી વધુ સાંસદોની કૂચ, દિલ્હીમાં 3,000 જવાનો ખડકાયા

વિરોધ પ્રદર્શન અને કટોકટીના મુખ્ય તથ્યો

આ હાઈવોલ્ટેજ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન નોંધાયેલા મુખ્ય રાજકીય અને વહીવટી પાસાં નીચે મુજબ છે:

ખડગે, અખિલેશ અને સાથી પક્ષોના આકરા પ્રહાર

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કેન્દ્ર સરકાર અને ચૂંટણી પંચ સામે મોરચો ખોલતાં આરોપ લગાવ્યો હતો કે દેશમાં સ્વતંત્રતા બાદ નાગરિકોને મળેલા મતાધિકારને ખતમ કરવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે. તેમણે જ્ઞાનેશ કુમારને સરકારની કઠપૂતળી ગણાવતા કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ શાસક પક્ષના ઈશારે કામ કરી રહ્યું છે, જેનાથી બંધારણ અને લોકશાહી સામે જોખમ ઊભું થયું છે.

સમાજવાદી પાર્ટીના અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવ અને શિવસેના (UBT) ના સાંસદ અરવિંદ સાવંતે પણ આક્ષેપ કર્યો હતો કે સત્તાધારી પક્ષનો ચૂંટણી પંચ સાથે સીધો સંબંધ છે અને SIR હેઠળ મતદાર યાદીમાંથી કમી કરાયેલા તમામ નામો તાત્કાલિક પુનઃસ્થાપિત થવા જોઈએ. શિવસેના નેતા સંજય રાઉતે કહ્યું કે CEC પાસે પદ પર રહેવાનો કોઈ નૈતિક અધિકાર નથી, જ્યારે CPI સાંસદ પી. સંતોષ કુમારે તેમને છેતરપિંડી કરનાર ગણાવ્યા હતા.

SIR હેઠળ 13 કરોડ મતદારોના નામ કમી થયાનો દાવો

કોંગ્રેસ સાંસદ ધરમવીર ગાંધીએ આરોપ મૂક્યો હતો કે SIR કવાયત દરમિયાન લગભગ 13 કરોડ મતદારોના નામ ગેરકાયદે રીતે યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, જેને તેમણે દેશના રાજકીય ઇતિહાસની સૌથી મોટી છેતરપિંડી ગણાવી હતી. સાંસદ સૈયદ નસીર હુસૈને સ્પષ્ટ માંગણી કરી હતી કે જ્ઞાનેશ કુમારે તાત્કાલિક રાજીનામું આપવું જોઈએ, SIR પ્રક્રિયા રદ થવી જોઈએ અને સમગ્ર ચૂંટણી તંત્રમાં કથિત રાજકીય દખલગીરીની ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસ થવી જોઈએ.

ફોર્મ-6 વિવાદ અને સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીનો સંદર્ભ

આ આંદોલનને ફોર્મ-6 વિવાદથી વધુ વેગ મળ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેણે ફોર્મ-6 ના કોઈ પણ સુધારેલા સંસ્કરણને અધિકૃત મંજૂરી આપી નથી અને રેકોર્ડ્સની તપાસ બાદ જ સત્ય સામે આવશે. વરિષ્ઠ નેતા પી. ચિદમ્બરમે આ બાબત ટાંકીને કહ્યું કે જ્યારે દેશના મુખ્ય ન્યાયાધીશે ફેરફારોને માન્ય ન રાખ્યા હોવાનું જણાવ્યું છે, ત્યારે ચૂંટણી પંચ દ્વારા અગાઉ કરાયેલા દાવાઓ પોકળ સાબિત થાય છે.

સંસદ માર્ગ પર બેરિકેડ્સ પર ચઢવાથી લઈને આકાશવાણી ભવન સુધી પહોંચેલા આ વિરોધ પ્રદર્શને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે વિપક્ષ હવે ચૂંટણી પંચ અને મતદાર યાદીની પારદર્શિતા મુદ્દે પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી. એક તરફ આમ આદમી પાર્ટી જેવા સાથી પક્ષોનું અંતર વિપક્ષી ગઠબંધનની એકતા સામે પ્રશ્નો ઊભા કરે છે, તો બીજી તરફ રસ્તા પર ઉતરેલા 140 થી વધુ સાંસદોનો આક્રોશ બંધારણીય સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતા પર મોટી ચર્ચા છેડી રહ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી કાનૂની લડાઈ અને રસ્તા પરના આ આંદોલન વચ્ચે ચૂંટણી પંચ આગામી સમયમાં કેવો ખુલાસો કરે છે તેના પર સૌની મીટ મંડાયેલી છે.