યુપી રાજ્યસભા ચૂંટણી: અખિલેશ યાદવે કેમ ન ઉતાર્યો ત્રીજો ઉમેદવાર? જાદુઈ આંકડાની અછત અને ક્રોસ વોટિંગના ડરે 10 બેઠકો બિનહરીફ

ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજ્યસભાની 10 બેઠકો માટે યોજાનારી ચૂંટણીમાં સમાજવાદી પાર્ટીએ (સપા) ત્રીજો ઉમેદવાર મેદાનમાં ન ઉતારવાનો ચોંકાવનારો નિર્ણય લઈને તમામ રાજકીય અટકળો પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધું છે. ભારતીય જનતા પાર્ટીએ (ભાજપ) પોતાના 8 ઉમેદવારો જાહેર કર્યા બાદ એવી જોરદાર ચર્ચા ચાલી રહી હતી કે સપા 10મી બેઠક માટે સ્પર્ધા રસપ્રદ બનાવશે. પરંતુ નામાંકનની અંતિમ ઘડીએ સપાએ માત્ર 2 બેઠકો પૂરતી જ પોતાની ઉમેદવારી મર્યાદિત રાખી હતી. 111 ધારાસભ્યોના જરૂરી જાદુઈ આંકડાનો અભાવ, સંભવિત ક્રોસ વોટિંગનું જોખમ અને આગામી 2027 ની વિધાનસભા ચૂંટણીની રણનીતિને કારણે અખિલેશ યાદવે સાવચેતીપૂર્વક પીછેહઠ કરવાનું મુનાસિબ માન્યું છે.

ઉમેદવારી ફોર્મ ખરીદાયા છતાં માત્ર 2 ઉમેદવારો જ મેદાનમાં

ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ત્યારે સપા તરફથી 4 ઉમેદવારી પત્રો ખરીદવામાં આવ્યા હતા અને પક્ષના નેતાઓ દાવો કરી રહ્યા હતા કે અખિલેશ યાદવ કોઈ ‘સરપ્રાઈઝ કેન્ડિડેટ’ ઉતારશે. જોકે, આખરે માત્ર પ્રો. રામગોપાલ યાદવ અને ધનરાજ નથવાણીએ જ ઉમેદવારી નોંધાવી હતી. સામે પક્ષે ભાજપે 8 ઉમેદવારો મેદાનમાં ઉતાર્યા છે. 10 બેઠકો સામે કુલ 10 જ ઉમેદવારો હોવાથી હવે મતદાનની કોઈ જરૂર રહેશે નહીં અને તમામ ઉમેદવારો બિનહરીફ ચૂંટાઈ આવવાનું નિશ્ચિત બની ગયું છે.

આંકડાકીય સમીકરણ: 111 ના જાદુઈ આંકડાની અછત

ઉત્તર પ્રદેશ વિધાનસભામાં એક રાજ્યસભા બેઠક જીતવા માટે પ્રથમ પસંદગીના આધારે ઓછામાં ઓછા 37 ધારાસભ્યોના મતોની જરૂર પડે છે. ધારાસભ્યોના સંખ્યાબળ અને મતોની ગણતરી નીચે મુજબ છે:

બળવાખોર ધારાસભ્યોનો ઇનકાર અને ભાજપની મજબૂત ઘેરાબંધી

સમાજવાદી પાર્ટીને આશા હતી કે સુભાસ્પાના પૂર્વ સપા પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા ધારાસભ્યો તેમજ 2024 ની રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં બળવો કરનારા પોતાના જૂના ધારાસભ્યો પાછા આવી શકે છે. અખિલેશ યાદવે જૂની વાતો ભૂલીને એક થવાની અપીલ પણ કરી હતી. પરંતુ ગણતરી ઊંધી પડી:

સીએમ યોગી સાથે બેઠક: અગાઉ ક્રોસ વોટિંગ કરનારા રાકેશ પ્રતાપ સિંહ, અભય સિંહ અને વિનોદ ચતુર્વેદીએ મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ સાથે મુલાકાત કરીને સ્પષ્ટ કરી દીધું કે તેઓ સપામાં પાછા ફરશે નહીં.

સાથી પક્ષો અડીખમ: સુભાસ્પામાંથી માત્ર અબ્બાસ અંસારી જ સપાના સંપર્કમાં આવ્યા, જ્યારે આરએલડી અને અન્ય પક્ષોમાં કોઈ તિરાડ પડી નહીં.

મહિલા કાર્ડ: ભાજપે સંતોષ ગંગવારની પુત્રી શ્રુતિ ગંગવારને ટિકિટ આપીને એવો સોશિયલ માસ્ટરસ્ટ્રોક લગાવ્યો હતો કે સપાને તેમની સામે લડવા સક્ષમ ઉમેદવાર શોધવો મુશ્કેલ બન્યો હતો.

ક્રોસ વોટિંગનો ડર અને 2027 મિશન પર ફોકસ

જો સપાએ ત્રીજો ઉમેદવાર ઉતાર્યો હોત, તો ભાજપને અપક્ષો, નાના પક્ષો અને નારાજ સપા ધારાસભ્યોમાં તોડફોડ કરવાની સુવર્ણ તક મળી જાત. અગાઉના કડવા અનુભવોમાંથી બોધપાઠ લઈને અખિલેશ યાદવે પક્ષમાં નવો બળવો કે વિભાજન રોકવાનું નક્કી કર્યું.

અખિલેશ યાદવે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે તેમનું મુખ્ય લક્ષ્ય રાજ્યસભાની એક વધારાની બેઠક પાછળ હોર્સ-ટ્રેડિંગમાં શક્તિ વેડફવાનું નથી, પરંતુ વર્ષ 2027 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ઉત્તર પ્રદેશની તમામ 403 બેઠકો જીતવાનું છે.

તમામ 10 બેઠકો બિનહરીફ: ચૂંટણી પ્રક્રિયાની સમયરેખા

ઉત્તર પ્રદેશની 10 રાજ્યસભા બેઠકો માટેની ચૂંટણી સમયરેખા અને ઉમેદવારોની વિગતો નીચે મુજબ છે:

નામાંકન પ્રક્રિયા: 29 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈને 6 ઓક્ટોબર બપોરે 3 વાગ્યા સુધી.

ચકાસણી અને નામ વાપસી: નામાંકન પત્રોની ચકાસણી 7 ઓક્ટોબરે થશે અને 9 ઓક્ટોબર સુધી ઉમેદવારી પાછી ખેંચી શકાશે.

બિનહરીફ વિજેતાઓ: જો તમામ ફોર્મ માન્ય રહેશે, તો 9 ઓક્ટોબરે ભાજપના 8 અને સપાના 2 ઉમેદવારો સત્તાવાર રીતે બિનહરીફ વિજેતા જાહેર થશે.

ચૂંટાઈ આવનારા સંભવિત 10 ઉમેદવારો:

પ્રો. રામગોપાલ યાદવ (સપા)

ધનરાજ નથવાણી (સપા)

ધર્મપાલ સિંહ (ભાજપ)

રાધાકાંત ઓઝા (ભાજપ)

પ્રકાશ પાલ (ભાજપ)

વિદ્યાસાગર સોનકર (ભાજપ)

ગોપી કૃષ્ણ પાંડે (ભાજપ)

પ્રિયંકા સિંહ રાવત (ભાજપ)

રામપ્રતાપ સિંહ ચૌહાણ (ભાજપ)

શ્રુતિ ગંગવાર (ભાજપ)

સમાજવાદી પાર્ટી દ્વારા ત્રીજો ઉમેદવાર ન ઉતારવાનો નિર્ણય પ્રથમ નજરે આંકડાકીય અસમર્થતા દર્શાવે છે, પરંતુ રાજકીય દ્રષ્ટિએ તે જોખમ વ્યવસ્થાપન (રિસ્ક મેનેજમેન્ટ) નું એક વ્યવહારુ પગલું છે. અખિલેશ યાદવે રાજ્યસભાની અનિશ્ચિત બેઠક માટે ધારાસભ્યોમાં ફૂટ પડવા દેવાને બદલે સંગઠનને અકબંધ રાખવાનું પસંદ કર્યું છે. હવે બંને પક્ષો વચ્ચેની વાસ્તવિક અને સીધી રાજકીય ટક્કર 2027 ની વિધાનસભા ચૂંટણીના મેદાનમાં જ જોવા મળશે.