સાયબિરીયાની રિસર્ચ લેબમાં યુવા મહિલા સંશોધકના મોતના પગલે તબીબી કટોકટી: સેંકડો લોકો ક્વોરેન્ટાઇન

સાયબિરીયાના અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતા સંશોધન કેન્દ્રમાં અચાનક ઉદભવેલી એક અણધારી આરોગ્ય આપત્તિએ સમગ્ર વહીવટીતંત્રમાં દોડધામ મચાવી દીધી છે. ઇર્કુત્સ્ક વિસ્તારમાં સ્થિત અગ્રણી લેબોરેટરીમાં કાર્યરત એક વૈજ્ઞાનિક કર્મચારીનું અતિ ગંભીર શ્વાસ સંબંધી તકલીફને કારણે ટૂંકી સારવાર બાદ અવસાન થતાં ભયનો માહોલ સર્જાયો છે. સંશોધન કેન્દ્રમાંથી સંભવિત જીવલેણ પેથોજેન લીક થવાની શંકા વચ્ચે તકેદારીના ભાગરૂપે મોટા પાયે આઇસોલેશન અને તબીબી દેખરેખના પગલાં લાગુ કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે સ્થાનિક સ્તરેથી માંડીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર સુધી નજર રાખવામાં આવી રહી છે.

રહસ્યમય બીમારી અને સંશોધકનું આકસ્મિક મૃત્યુ

આ ચકચારી કિસ્સો ઇર્કુત્સ્ક નજીકના શેલેખોવ વિસ્તારમાં કાર્યરત ‘ઇર્કુત્સ્ક એન્ટી-પ્લેગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ’ સાથે સંકળાયેલો છે. અહેવાલો મુજબ, 27 થી 28 વર્ષની વયની એક લેબોરેટરી કર્મચારીને મંગળવારે ફેફસાંમાં તીવ્ર સંક્રમણની તકલીફ થતાં હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. સ્થિતિ ગંભીર બનતાં દર્દીને વેન્ટિલેટર સપોર્ટ પર રાખવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ ગુરુવારે તેમનું નિધન થયું હતું. તપાસ સંબંધી માહિતી અનુસાર, લેબમાં પરીક્ષણ પ્રક્રિયા દરમિયાન જીવંત બેક્ટેરિયા ધરાવતી ટેસ્ટ ટ્યુબ અકસ્માતે તૂટી ગઈ હોવાની શક્યતા વ્યક્ત થઈ રહી છે, જોકે આ ઘટનાની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ બાકી છે.

સત્તાવાર વલણ: પ્લેગનો ઇનકાર કે અસ્પષ્ટ સંક્રમણ?

રશિયન આરોગ્ય નિયમનકારી તંત્ર ‘રોસ્પોટ્રેબનાડઝોર’ (Rospotrebnadzor) એ આ મામલાને “અજ્ઞાત કારણોસર થયેલ ગંભીર ન્યુમોનિયા” અને “અત્યંત જોખમી શંકાસ્પદ ચેપ” તરીકે વર્ગીકૃત કર્યો છે. તંત્રનું કહેવું છે કે પ્રદેશમાં સામાન્ય રોગચાળાની સ્થિતિ હાલ સંપૂર્ણ કાબૂમાં છે. બીજી તરફ, પડોશી પ્રદેશ બુર્યાતિયાના વડા એલેક્સી ત્સિડેનોવે આ મૃત્યુ પાછળ પ્લેગના અસ્પષ્ટ પ્રકારની શક્યતા દર્શાવી હતી, છતાં તેમણે એ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે મંગોલિયા સરહદ સહિતના વિસ્તારોમાં કોઈ વ્યાપક રોગચાળો ફેલાયો નથી. ઇર્કુત્સ્કના ગવર્નર ઇગોર કોબઝેવે ઈમરજન્સી બેઠક બોલાવી નાગરિકોને અફવાઓથી દૂર રહી શાંતિ જાળવવા અપીલ કરી છે.

આ પણ વાંચો: પંજાબ CMO ભ્રષ્ટાચાર વિવાદ મામલે હાઈકોર્ટે તપાસની કમાન સીબીઆઈને સોંપી, 2 મહિનામાં રિપોર્ટ માંગ્યો

મોટા પાયે તબીબી દેખરેખ અને ક્વોરેન્ટાઇન પગલાં

અધિકારીઓએ કોઈપણ સંભવિત જોખમને પહોંચી વળવા માટે શેલેખોવ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં કડક નિયંત્રણો લાદ્યા છે. મહિલાના સીધા કે પરોક્ષ સંપર્કમાં આવેલા તમામ લોકોને શોધીને નિરીક્ષણ હેઠળ મુકવામાં આવ્યા છે. સ્થાનિક હોસ્પિટલના ચોક્કસ વોર્ડ ઉપરાંત પ્રસૂતિ કેન્દ્ર અને નજીકના ઔદ્યોગિક એકમોમાં પણ માસ્ક પહેરવા સહિતના પ્રોટોકોલ અમલી બનાવાયા છે. કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓએ સલામતીના નિયમોના ભંગ મામલે ફોજદારી તપાસ પણ હાથ ધરી છે.

ન્યુમોનિક પ્લેગનું જોખમ અને તેના લક્ષણો

નિષ્ણાતોના મતે પ્લેગ મુખ્યત્વે ત્રણ સ્વરૂપે જોવા મળે છે, જેમાં ન્યુમોનિક પ્લેગ સૌથી ઘાતક અને ચેપી માનવામાં આવે છે. તે યર્સિનિયા પેસ્ટિસ (Yersinia pestis) નામના બેક્ટેરિયાથી ફેલાય છે. સામાન્ય બ્યુબોનિક પ્લેગ ચાંચડ કે જીવજંતુ મારફતે ફેલાય છે, જ્યારે ન્યુમોનિક પ્લેગ સીધો ફેફસાંને અસર કરે છે અને દર્દીના ખાંસી કે છીંકના ટીપાં (રેસ્પિરેટરી ડ્રોપલેટ્સ) દ્વારા માણસથી માણસમાં ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે.

પ્રારંભિક લક્ષણો: અચાનક સખત તાવ આવવો, તીવ્ર માથાનો દુખાવો અને શરીરમાં અતિશય નબળાઈ.

ગંભીર ચિહ્નો: શ્વાસ લેવામાં અતિશય તકલીફ, છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો, ઝડપથી વધતો ન્યુમોનિયા અને થૂંકમાં લોહી પડવું.

જોકે ભૂતપૂર્વ આરોગ્ય અધિકારીઓના મતે આ કેસ સામાન્ય પ્લેગ ન હોવાની સંભાવના વધુ છે, અને યોગ્ય સમયે એન્ટિબાયોટિક્સ શરૂ કરવામાં આવે તો તેનો સફળતાપૂર્વક ઇલાજ શક્ય છે.

ઘટના પર વૈશ્વિક સમુદાય અને અમેરિકાની વોચ

રશિયાની આ ઘટના પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ગંભીરતાથી ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે. યુએસ સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે પુષ્ટિ આપી છે કે તેઓ પોતાના સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC) અને ફેડરલ એજન્સીઓ સાથે મળીને ઇર્કુત્સ્કની સ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યા છે. ગુપ્તચર અને રાજદ્વારી વર્તુળો પણ સ્થાનિક પરિસ્થિતિમાંથી મળતી વિગતોનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યા છે જેથી વૈશ્વિક આરોગ્ય સુરક્ષા સામે કોઈ જોખમ ન સર્જાય.

સાયબિરીયાની રિસર્ચ લેબમાં બનેલી આ ઘટના અત્યંત જોખમી પેથોજેન્સ પર કામ કરતી સંસ્થાઓમાં સુરક્ષા ધોરણોની અનિવાર્યતા દર્શાવે છે. જોકે તંત્ર દ્વારા લેવાયેલા તાત્કાલિક ક્વોરેન્ટાઇન પગલાં અને સંપર્કમાં આવેલા તમામ 197 જેટલા લોકોના નેગેટિવ રિપોર્ટ હાલ પૂરતી મોટી રાહત સમાન છે. સત્તાવાર રીતે જ્યાં સુધી રોગના મૂળ કારણની સંપૂર્ણ પુષ્ટિ ન થાય ત્યાં સુધી સતર્કતા અને પારદર્શક માહિતી જ ભયના વાતાવરણને કાબૂમાં રાખી શકશે.