વોશિંગ્ટનમાં ટ્રમ્પ-જિનપિંગ મંત્રણા બાદ યુએસ-ચીન વેપાર યુદ્ધમાં નરમાઈ: 60 અબજ ડોલરના માલ પર ટેરિફ ઘટશે, ભારત માટે નવી સ્પર્ધાનો પડકાર
લાંબા સમયથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દબાણ ઊભું કરી રહેલા અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના વેપાર સંઘર્ષમાં આખરે હળવાશના સંકેતો મળ્યા છે. વોશિંગ્ટન ખાતે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે યોજાયેલી મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક બાદ બંને દેશોએ આર્થિક મોરચે એકબીજાને મોટી છૂટછાટો આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે. જોકે, આ ટેરિફ સમજૂતીથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનમાં સ્થિરતા વધશે, પરંતુ બીજી તરફ ચીન પરથી દબાણ ઘટતાં ભારત જેવા વિકાસશીલ ઉત્પાદન કેન્દ્રો માટે નવી સ્પર્ધાત્મક પડકારો ઊભા થવાની સંભાવના વ્યક્ત થઈ રહી છે.
60 અબજ ડોલરના માલ પર ટેરિફ ઘટાડવા સંમતિ
બેઠક બાદ થયેલા કરાર મુજબ, અમેરિકા અને ચીન બંને દેશો બિન-સંવેદનશીલ ચીજવસ્તુઓ પર આશરે 30-30 અબજ ડોલર મળીને કુલ 60 અબજ ડોલરના આયાતી માલ પર ટેરિફ ઘટાડવા સંમત થયા છે. આ પગલાંથી બંને દેશોના સામાન્ય બજારોમાં વસ્તુઓના ભાવ નિયંત્રણમાં રહેવાની આશા છે.
કયા માલ પર રાહત મળશે અને કઈ ચીજો બાકાત રહી?
અમેરિકાએ ચીન તરફથી આવતા 77 પ્રકારના ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટાડવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જેમાં મુખ્યત્વે રમકડાં, નાના ઘરગથ્થુ ઉપકરણો, વાસણો, ડેકોરેશન આઇટમ્સ અને બાળકો માટેની ચીજોનો સમાવેશ થાય છે. સામા પક્ષે, ચીને અમેરિકાથી આયાત થતા 1619 પ્રકારના ઉત્પાદનોને રાહત આપવાની જાહેરાત કરી છે, જેમાં ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, કૃષિ ઉપજ, માંસ, સી-ફૂડ, સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને તબીબી સાધનો સામેલ છે. વધુમાં ચીન 2027 અને 2028 દરમિયાન વાર્ષિક ઓછામાં ઓછો 1 કરોડ મેટ્રિક ટન અમેરિકન કોલસો ખરીદશે. જોકે, સોયાબીન તેમજ સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ, ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV) અને બેટરી જેવા હાઇ-ટેક અને વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોને આ રાહતમાંથી બાકાત રખાયા છે.
| વિગત / દેશ | અમેરિકાનું વલણ અને પગલાં | ચીનનું વલણ અને પ્રતિબદ્ધતા |
| ટેરિફ રાહતનો વ્યાપ | આશરે 30 અબજ ડોલરનો માલ | આશરે 30 અબજ ડોલરનો માલ |
| રાહત હેઠળના ઉત્પાદનો | 77 પ્રકારની ચીજો (રમકડાં, ઉપકરણો, વાસણો) | 1619 પ્રકારની ચીજો (કૃષિ, ડેરી, માંસ, મેડિકલ સાધનો) |
| ઊર્જા / કોલસા ખરીદી | કોલસા નિકાસને મળશે મોટો અવકાશ | 2027-2028 માં દર વર્ષે 1 કરોડ મેટ્રિક ટન કોલસો ખરીદશે |
| બાકાત રાખેલા ક્ષેત્રો | ચિપ્સ, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ, બેટરી, સોયાબીન | વ્યૂહાત્મક અને ટેકનોલોજીકલ બાબતોમાં સ્પર્ધા યથાવત્ |
| વાટાઘાટોની મુદત | ટ્રેડ ટ્રુસ 10 જાન્યુઆરી સુધી લંબાવવામાં આવ્યો | AI ક્રાઈસિસ કમ્યુનિકેશન અને ડાયરેક્ટ ફ્લાઇટ્સ વધારવા સંમતિ |
ટ્રેડ ટ્રુસ 10 જાન્યુઆરી સુધી લંબાયો
બંને સુપરપાવર્સ વચ્ચે હાલ ચાલી રહેલા ટ્રેડ ટ્રુસ (વેપાર યુદ્ધવિરામ) ની મુદત વધારીને 10 જાન્યુઆરી સુધી કરવામાં આવી છે, જેથી બંને પક્ષો વધુ વિગતવાર વાટાઘાટો કરી શકે. આ દરમિયાન AI ટેકનોલોજી સાથે સંકળાયેલી કટોકટીમાં સંચાર વ્યવસ્થા જાળવવા, નાણાકીય સેવાઓમાં પરસ્પર પહોંચ વધારવા અને બંને દેશો વચ્ચે સીધી ફ્લાઇટ્સની સંખ્યા વધારવા પર પણ સંમતિ સધાઈ છે.
ભારત પર સંભવિત અસરો: એલર્ટ રહેવાની જરૂર કેમ?
આ ટેરિફ રાહત વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં સ્થિરતા લાવશે, પરંતુ ભારત માટે તે મિશ્ર પરિણામો લાવી શકે છે. કોરોના બાદ શરૂ થયેલી ‘ચીન પ્લસ વન’ નીતિ હેઠળ ઘણી વૈશ્વિક મલ્ટિનેશનલ કંપનીઓ ચીન બહાર ભારત જેવા દેશોમાં ઉત્પાદન મથકો સ્થાપી રહી હતી. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો સુધરતાં કંપનીઓ પર ચીનમાંથી બહાર નીકળવાનું દબાણ ઘટી શકે છે, જેથી ભારતના મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને નિકાસ ક્ષેત્ર સામે વૈશ્વિક બજારમાં ફરી આકરી સ્પર્ધા ઊભી થશે.
ટ્રમ્પ અને જિનપિંગ વચ્ચેની આ સમજૂતી સંપૂર્ણ વેપાર શાંતિ નથી પરંતુ ચોક્કસ ક્ષેત્રો પૂરતો વ્યૂહાત્મક યુદ્ધવિરામ છે. ટેરિફમાં મળેલી છૂટછાટથી અમેરિકા અને ચીનને તાત્કાલિક રાહત મળશે, પરંતુ આ વૈશ્વિક બદલાવ વચ્ચે ભારતે પોતાના ઔદ્યોગિક રોકાણો અને નિકાસ હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે ખાસ સતર્ક રહેવું પડશે.
