SIR વિવાદમાં ચૂંટણી પંચ સામે ભાજપના 3 મુખ્ય સાથી પક્ષો મેદાનમાં: ચિરાગ, નાયડુ અને કુશવાહાએ કહ્યું- ‘પંચ મૌન તોડી સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરે, લોકવિશ્વાસ જરૂરી’
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર અને મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) પ્રક્રિયાને લઈને ચાલી રહેલા દેશવ્યાપી રાજકીય ઘમસાણમાં હવે એક મોટો અને અનપેક્ષિત વળાંક આવ્યો છે. અત્યાર સુધી વિપક્ષના આકરા પ્રહારોનો સામનો કરી રહેલા ચૂંટણી પંચ સામે હવે કેન્દ્રની સત્તાધારી નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA) ના જ મહત્વપૂર્ણ સાથી પક્ષોએ અવાજ ઉઠાવ્યો છે. ચિરાગ પાસવાનની LJP (રામવિલાસ), આંધ્રપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુની TDP અને બિહારના નેતા ઉપેન્દ્ર કુશવાહાની RLM એ એકસૂરે ચૂંટણી પંચને લોકો સમક્ષ આવીને સમગ્ર વિવાદ પર પોતાની સ્થિતિ સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ કરવા ભારપૂર્વક અનુરોધ કર્યો છે. સહયોગી પક્ષોનું માનવું છે કે બંધારણીય સંસ્થા પરથી જનતાનો ભરોસો ડગવો એ લોકશાહી માટે ખતરનાક સંકેત છે.
ચિરાગ પાસવાનનું બેબાક વલણ: ‘વિપક્ષના આરોપો નહીં, પણ લોકોની શંકા દૂર કરો’
કેન્દ્રીય ખાદ્ય પ્રક્રિયા ઉદ્યોગ મંત્રી અને LJP(RV) ના વડા ચિરાગ પાસવાને પટના ખાતે પત્રકારો સાથે વાતચીતમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ સરકારમાં સામેલ હોવા છતાં કોઈ બંધારણીય સંસ્થાના બચાવ માટે ઊભા નથી. પાસવાને મક્કમતાથી જણાવ્યું કે, “જો ચૂંટણી પંચની કાર્યપદ્ધતિ પર પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવી રહ્યા હોય, તો ખુદ પંચની અને વિશેષ કરીને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારની બંધારણીય જવાબદારી બને છે કે તેઓ સામે આવીને દેશ સમક્ષ સાચો પક્ષ રજૂ કરે.” તેમણે ઉમેર્યું કે વિપક્ષનું કામ આક્ષેપો અને રાજકારણ કરવાનું છે તેનાથી તેમને મતલબ નથી, પરંતુ જો દેશના સામાન્ય નાગરિકો ચૂંટણી પ્રણાલી પરથી વિશ્વાસ ગુમાવશે તો તે લોકતંત્ર માટે ઘાતક નીવડશે. તેથી પંચે પોતાની ગરિમા સાચવવા માટે તાત્કાલિક ખુલાસો કરવો જ જોઈએ.
ઉપેન્દ્ર કુશવાહાની માંગ: જનતામાં પ્રવર્તતી મૂંઝવણનો તાત્કાલિક ઉકેલ લાવો
રાષ્ટ્રીય લોક મોરચા (RLM) ના પ્રમુખ ઉપેન્દ્ર કુશવાહાએ પણ ચિરાગ પાસવાનના વલણને સંપૂર્ણ સમર્થન આપ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતાં કુશવાહાએ જણાવ્યું હતું કે SIR પ્રક્રિયા અને ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોને લઈને સામાન્ય લોકોમાં ભારે અસમંજસ અને ભ્રમની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. તેમણે તાકીદ કરી હતી કે આ ગંભીર મુદ્દા પર લાંબો સમય મૌન જાળવવું યોગ્ય નથી. દેશમાં કોઈ ખોટો સંદેશ ન જાય તે માટે ચૂંટણી પંચે વિલંબ કર્યા વિના સત્તાવાર પ્રેસ કોન્ફરન્સ કે નિવેદન દ્વારા જનતાની તમામ શંકાઓનું સમાધાન કરવું જોઈએ.
ટીડીપી (TDP) ની પારદર્શિતાની હિમાયત: આંધ્ર મોડેલનો આપ્યો હવાલો
કેન્દ્ર સરકારના સૌથી મોટા આધારસ્તંભ સમાન તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) એ પણ આ વિવાદમાં પારદર્શિતાની માંગ કરી છે. TDP સંસદીય પક્ષના નેતા લાવુ શ્રી કૃષ્ણ દેવરાયલુએ જણાવ્યું કે ચૂંટણી પંચ એ લોકશાહીનું સર્વોચ્ચ રક્ષક છે, તેથી જ્યારે પણ તેના પર કોઈ પણ તરફથી સવાલ ઉઠે ત્યારે યોગ્ય ખુલાસો કરવો અને પૂર્ણ પારદર્શિતા રાખવી એ સંસ્થામાં લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનાવે છે. તેમણે આંધ્રપ્રદેશનું ઉદાહરણ આપતાં કહ્યું કે તેમના રાજ્યમાં SIR પ્રક્રિયા ખૂબ જ સફળ અને પારદર્શક રીતે પૂર્ણ થઈ હતી, કારણ કે મતદારોને પોતાની રજૂઆત કરવાનો પૂરતો સમય અને તક અપાઈ હતી. તેથી કેન્દ્રીય પંચે પણ આ સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે સંશય દૂર કરવો જોઈએ.
NDA સાથી પક્ષોનું વલણ અને પૃષ્ઠભૂમિ
| ક્રમ | રાજકીય પક્ષ | નેતા | NDA માં દરજ્જો | મુખ્ય માંગણી / વલણ |
| 1 | LJP (રામવિલાસ) | ચિરાગ પાસવાન | કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી | CEC જ્ઞાનેશ કુમારે જાતે સામે આવીને લોકોની શંકાઓ દૂર કરવી જોઈએ. |
| 2 | RLM | ઉપેન્દ્ર કુશવાહા | બિહાર ગઠબંધન સહયોગી | જનતા વચ્ચે સર્જાયેલી ભારે મૂંઝવણ અંગે પંચ તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરે. |
| 3 | TDP | લાવુ શ્રી કૃષ્ણ દેવરાયલુ | મુખ્ય ગઠબંધન ભાગીદાર | બંધારણીય સંસ્થામાં વિશ્વાસ ટકાવી રાખવા વધુ પારદર્શિતા જરૂરી. |
વિવાદના મૂળમાં શું છે? પંચના 2 કમિશનરોની આંતરિક અસંમતિ
આ સમગ્ર રાજકીય વિવાદ ‘ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ના અહેવાલ બાદ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. અહેવાલમાં ઘટસ્ફોટ થયો હતો કે ત્રણ સભ્યોના ચૂંટણી પંચમાં રહેલા અન્ય બે કમિશનરો – સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં સંપૂર્ણ પંચના નામે લેવાયેલા નિર્ણયો સામે ઓછામાં ઓછી 14 વખત લેખિત અસંમતિ દર્શાવી હતી. આ અહેવાલ બહાર આવ્યા બાદ કોંગ્રેસ સહિત સમગ્ર વિપક્ષે સીઈસી જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામા અને મહાભિયોગની માંગ કરી છે. ચૂંટણી પંચે બચાવ કર્યો હતો કે બહુ-સદસ્યીય સંસ્થામાં મતભેદો સ્વાભાવિક છે અને અંતિમ નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હતા, પરંતુ વિપક્ષ બાદ હવે NDA ના સાથી પક્ષોએ પણ ખુલાસાની માંગ કરતાં પંચ પર દબાણ વધી ગયું છે.
ભાજપની પ્રતિક્રિયા: સહયોગીઓને પોતાનો મત રજૂ કરવાનો અધિકાર
સાથી પક્ષોના આ આક્રમક વલણ સામે બિહાર ભાજપના પ્રવક્તા મનોજ શર્માએ પ્રતિક્રિયા આપતાં જણાવ્યું હતું કે ચિરાગ પાસવાન અને ઉપેન્દ્ર કુશવાહા પોતપોતાના સ્વતંત્ર પક્ષોનું નેતૃત્વ કરે છે, તેથી કોઈપણ રાષ્ટ્રીય કે લોકશાહી મુદ્દા પર પોતાનો પક્ષ મૂકવાનો તેમને સંપૂર્ણ અધિકાર છે. જોકે, ભાજપના એક વરિષ્ઠ પદાધિકારીએ ખાનગીમાં ટિપ્પણી કરી હતી કે આ પક્ષો સાથેનું ગઠબંધન મુખ્યત્વે બિહાર પૂરતું મર્યાદિત છે અને સમગ્ર રાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં ચૂંટણી પંચ પોતાના નિયમો મુજબ જ કામ કરી રહ્યું છે.
ચૂંટણી પંચની વિશ્વસનીયતા પર ઉઠેલા સવાલોમાં અત્યાર સુધી શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે સીધો મુકાબલો હતો, પરંતુ NDA ના જ ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ઘટક પક્ષો દ્વારા ચૂંટણી પંચ પાસેથી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા માંગવામાં આવતાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની છે. ચિરાગ પાસવાન અને ચંદ્રબાબુ નાયડુ જેવા દિગ્ગજોનું આ વલણ સ્પષ્ટ કરે છે કે મતદાર યાદી સુધારણા અને પંચની આંતરિક કામગીરી અંગે જનતામાં ઊભી થયેલી શંકાઓ હવે અવગણી શકાય તેમ નથી. લોકશાહી પ્રણાલીમાં નાગરિકોનો અતૂટ વિશ્વાસ જાળવી રાખવા માટે ચૂંટણી પંચે હવે આગળ આવીને તમામ તથ્યો પારદર્શક રીતે જાહેર કરવા પડશે.
