CBSE પોર્ટલની સુરક્ષા ખામી ઉજાગર કરનાર 19 વર્ષીય ભારતીય સાયબર સંશોધક નિસર્ગ અધિકારીને યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટિસના ‘હોલ ઓફ ફેમ’માં સ્થાન
ડિજિટલ યુગમાં સરકારી અને શૈક્ષણિક પ્રણાલીઓની સાયબર સુરક્ષા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે, ત્યારે ભારતના માત્ર ૧૯ વર્ષીય સાયબર સિક્યોરિટી સંશોધક નિસર્ગ અધિકારીએ વૈશ્વિક સ્તરે દેશનું નામ રોશન કર્યું છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE)ના ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ પોર્ટલમાં રહેલી ગંભીર સુરક્ષા ખામીઓને જવાબદારીપૂર્વક શોધી કાઢવા બદલ અમેરિકાના પ્રતિષ્ઠિત ન્યાય વિભાગ (US Department of Justice – DoJ) દ્વારા તેમને પોતાના સત્તાવાર ‘હોલ ઓફ ફેમ’માં સ્થાન આપી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
યુએસ DoJ તરફથી વૈશ્વિક માન્યતા: ‘હોલ ઓફ ફેમ’માં સમાવેશ
અમેરિકન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટિસ દ્વારા સાયબર ક્ષેત્રે ‘જવાબદાર જાહેરાત’ (Responsible Disclosure) નીતિ હેઠળ સિસ્ટમ્સમાં રહેલી ખામીઓ અને નબળાઈઓ સુરક્ષિત રીતે શોધનારા વિશ્વના અગ્રણી હેકર્સ અને સંશોધકોને માન્યતા આપવામાં આવે છે. નિસર્ગ અધિકારીએ યુએસ DoJ ના એકનોલેજમેન્ટ પેજનો સ્ક્રીનશોટ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર શેર કરીને આ વૈશ્વિક સિદ્ધિની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે ગૌરવભેર નોંધ્યું કે તેમને યુએસ ન્યાય વિભાગના પ્રતિષ્ઠિત હોલ ઓફ ફેમમાં સત્તાવાર રીતે ઉમેરવામાં આવ્યા છે.
CBSE ના ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ (OSM) પોર્ટલમાં ખામીઓ પકડી પાડી
નિસર્ગ અધિકારીને આ વૈશ્વિક ગૌરવ CBSE ની ડિજિટલ પરીક્ષા પ્રણાલીની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા બદલ મળ્યું છે. તેમણે બોર્ડ સાથે સંલગ્ન શાળાઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓના ગુણ અપલોડ કરવા અને પરિણામો તૈયાર કરવા માટે વપરાતા ‘ઓન-સ્ક્રીન માર્કિંગ’ (OSM) પોર્ટલમાં રહેલી મોટી સુરક્ષા નબળાઈઓને શોધી કાઢી હતી. આ પ્લેટફોર્મ દેશભરના લાખો વિદ્યાર્થીઓના બોર્ડ પરિણામોના સંકલન સાથે સીધું જોડાયેલું હોવાથી આ ખામીઓ સમયસર ઉજાગર થવાથી સંભવિત ડેટા લીક કે છેડછાડનો મોટો ખતરો ટળી ગયો હતો.
૧૩ વર્ષની ઉંમરે કમ્પ્યુટર પ્રત્યેનું આકર્ષણ પેશન બન્યું
સાયબર ક્ષેત્રે આ મુકામ સુધી પહોંચવાની નિસર્ગની સફર બાળપણની જિજ્ઞાસાથી શરૂ થઈ હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે નાની ઉંમરથી જ તેમને કમ્પ્યુટર્સ પ્રત્યે ઊંડું આકર્ષણ હતું. માત્ર ૧૩ વર્ષની વયે તેમણે સામાન્ય રસ અને મનોરંજન માટે સાયબર સિક્યોરિટીનું અધ્યયન શરૂ કર્યું હતું. ધીમે ધીમે આ શોખ ગંભીર સંશોધનમાં ફેરવાયો અને તેઓ એથિકલ હેકિંગ તથા સાયબર ડિફેન્સ ક્ષેત્રે સક્રિય બન્યા, જેના પરિણામે આજે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમની નોંધ લેવાઈ છે.
IIT કાનપુરના C3iHub માં એન્જિનિયર તરીકે નિમણૂક
માત્ર ૧૯ વર્ષની નાની વયે અસાધારણ પ્રતિભા ધરાવતા નિસર્ગની કુશળતાની કદર દેશના અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાને પણ થઈ છે. ગત જૂન મહિનામાં, પ્રતિષ્ઠિત IIT કાનપુર દ્વારા સંચાલિત સાયબર સુરક્ષા કેન્દ્રિત ટેકનોલોજી ઇનોવેશન હબ ‘C3iHub’ ખાતે તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. હાલમાં તેઓ ત્યાં ઓપન-સોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ (OSINT) અને થ્રેટ ઇન્ટેલિજન્સ એન્જિનિયર તરીકે મહત્વની જવાબદારી સંભાળી રહ્યા છે.
ભારતીય યુવા પ્રતિભા નિસર્ગ અધિકારી દ્વારા CBSE જેવી મહત્વપૂર્ણ શૈક્ષણિક સંસ્થાના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મને વધુ સુરક્ષિત બનાવવું અને તેના બદલામાં અમેરિકી ન્યાય વિભાગ તરફથી સન્માન મેળવવું એ દેશના સાયબર ક્ષેત્ર માટે ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ છે. સાયબર ગુનાખોરીના વધતા જોખમો વચ્ચે નૈતિક અને જવાબદાર સંશોધકો દેશની ડિજિટલ સુરક્ષા ઢાલ સમાન છે. નિસર્ગની આ વૈશ્વિક ઉપલબ્ધિ ભારતના અન્ય યુવાનોને પણ એથિકલ હેકિંગ અને સાયબર ડિફેન્સ ક્ષેત્રે કારકિર્દી બનાવવા માટે નવી પ્રેરણા પૂરી પાડશે.
