31 ડિસેમ્બર 2026 પછી 50 હજારથી વધુના જૂના ચેક રદ્દ થશે, જાણો ‘આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ’ વિશેની તમામ વિગતો
જો તમે પણ તમારા નાણાકીય વ્યવહારો કે પેમેન્ટ માટે ચેકબુકનો ઉપયોગ કરો છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (BOI) સહિત દેશની ઘણી જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેન્કોએ પોતાના ગ્રાહકો માટે ખાસ ‘આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ’ (Alphanumeric Code) ધરાવતી નવી ચેકબુક આપવાની શરૂઆત કરી દીધી છે. બેન્કો દ્વારા ગ્રાહકોને સુરક્ષિત બેન્કિંગ માટે ઇમેઇલ અને એસએમએસ મોકલીને નવી ચેકબુક માટે અરજી કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.
કેમ બદલાઈ રહ્યા છે ચેકના નિયમો અને નવી માર્ગદર્શિકા શું છે?
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા ચેક ટ્રાન્ઝેકશન સિસ્ટમ (CTS) મારફતે ચેક ક્લિયરિંગની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બનાવવા અને નાણાકીય છેતરપિંડી કે બનાવટી ચેક દ્વારા થતી ગેરરીતિઓને રોકવા માટે આ મહત્ત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ પછી રૂ. ૫૦,૦૦૦ કે તેથી વધુ રકમના એવા જૂના ચેક સ્વીકારવામાં આવશે નહીં, જેના પર આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડ અંકિત ન હોય. આ ખાસ કોડમાં અક્ષરો અને અંકોનું અદ્ભુત મિશ્રણ હોય છે, જેનાથી ચેકની ચકાસણી અને વેરિફિકેશન પહેલાં કરતા ઘણું વધારે સુરક્ષિત બને છે.
નવી ચેકબુક માટેનો ચાર્જ અને બેન્કના નિયમો
જુદી જુદી બેન્કોમાં ખાતાના પ્રકાર અનુસાર નવી ચેકબુક મેળવવા માટેનો ચાર્જ અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયા (BOI) પોતાના બચત ખાતાધારકોને સામાન્ય રીતે એક વર્ષમાં ૨૫ પેજની એક ચેકબુક નિઃશુલ્ક આપે છે, ત્યારબાદ વધારાના દરેક પેજ માટે રૂ. ૫ નો ચાર્જ લેવામાં આવે છે. અન્ય સરકારી અને ખાનગી બેન્કોમાં પણ તેમના આંતરિક નિયમો અનુસાર ચોક્કસ ચાર્જ લાગુ થઈ શકે છે. ગ્રાહકોએ કોઈપણ અસુવિધાથી બચવા માટે સમયસર પોતાની બેન્કનો સંપર્ક કરીને નવી આલ્ફા-ન્યૂમેરિક કોડવાળી ચેકબુક મેળવી લેવી હિતાવહ છે.
નિષ્કર્ષરૂપે કહી શકાય કે આરબીઆઈનું આ પગલું બેન્કિંગ સિસ્ટમને વધુ પારદર્શક અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે દિશા4 દર્શાવતું સાબિત થશે. ડિજિટલ યુગમાં પણ ચેકનો ઉપયોગ કરતા ગ્રાહકો માટે આ નિયમનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે જેથી ભવિષ્યમાં મોટા વ્યવહારો અટકે નહીં.
