યુદ્ધ વિરામ માટે ટ્રમ્પે ઈરાનને મોકલ્યો 15 સૂત્રી પ્રસ્તાવ: જાણો શું છે ઈરાનની યુધ્ધ વિરામ માટેની શરતો,અમેરિકાને ઈરાન પાસેથી શું જોઈએ?
ઈરાને વારંવાર યુદ્ધવિરામ માટે વાટાઘાટો કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. પરંતુ ઇજિપ્ત, તુર્કી અને પાકિસ્તાને કહ્યું છે કે તેઓ મધ્યસ્થી તરીકે ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. આ મામલો વધુ જટિલ છે કારણ કે અમેરિકન મીડિયાએ કહ્યું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 15-મુદ્દાની યોજનાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. અલ જઝીરાએ પાકિસ્તાની સૂત્રોને ટાંકીને કહ્યું છે કે ટ્રમ્પનો 15-મુદ્દાની દરખાસ્ત તેહરાનને મોકલવામાં આવી છે.
દરમિયાનમાં અમેરિકાનો આ પ્રસ્તાવ લઈને પાકિસ્તાને ઈરાનને સોંપી દીધો હોવાના અહેવાલો પણ બહાર આવ્યા હતા. જો કે આ પ્રસ્તાવ અંગે સત્તાવાર રીતે ઈરાન તરફથી કોઈ નિવેદન આવ્યું નથી. બંને દેશોએ સામસામી શરતો મૂકી હોવાનું પણ બહાર આવ્યું છે. આ બાબતે ભારે સસ્પેન્સ છે.
બીજી તરફ, તુર્કીએ પણ એવું જ કહ્યું. તુર્કીના વિદેશ બાબતોના ઉપપ્રમુખ હારુન આર્માગને સમાચાર એજન્સી રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે તુર્કી તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચે ‘સંદેશ પહોંચાડવાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે’.
અમેરિકાને ઈરાન પાસેથી શું જોઈએ ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની માંગણીઓ સતત બદલાતી રહે છે. તેમણે એક વખત દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન ‘સંપૂર્ણપણે હારી ગયું છે’ અને માંગ કરી હતી કે ઈરાન તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ સમાપ્ત કરે અને ભવિષ્યમાં તેનો વિસ્તાર ન કરવાનું વચન આપે. ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ હોર્મુઝ સમુદ્ર અને ‘અગલે આયતુલ્લાહ’ પર એકસાથે નિયંત્રણ મેળવવા માંગે છે. તેઓ એ પણ ઇચ્છે છે કે ઈરાન તેના મિસાઇલ ઉત્પાદનને મર્યાદિત કરે અને ભવિષ્યમાં ફક્ત રક્ષણાત્મક પગલાં લે.
ઈરાનની યુધ્ધ વિરામ માટે શું શરતો છે ?
ઈરાન અમેરિકા પાસેથી સુરક્ષા ગેરંટી માંગે છે કે યુદ્ધ ફરી શરૂ નહીં થાય અને ભવિષ્યમાં વોશિંગ્ટન તેહરાન પર હુમલો નહીં કરે. ઈરાની સત્તાવાળાઓ એ પણ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ તેમના નિયંત્રણમાં રહે અને તેઓ આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી ફી વસૂલવા માંગે છે, સમગ્ર પ્રદેશમાં તમામ યુએસ લશ્કરી થાણાઓ બંધ કરવામાં આવે અને અમેરિકા તેનાથી થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરે. ઈરાને તેની માંગણીઓની યાદી પણ જાહેર કરી છે, જેના કારણે એ જોવાનું મુશ્કેલ બને છે કે અમેરિકા તૈયાર છે કે નહીં.
ઇઝરાયલનું શું વલણ છે,તેને શેનો ભય લાગે છે ?
ઇઝરાયલની માંગ કોઈથી છુપાયેલી નથી. તે વર્ષોથી કહેતો આવ્યો છે કે તે ઇરાનને કોઈપણ ભોગે પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવા દેશે નહીં, ભલે તેને કંઈક કરવું પડે. ઇઝરાયલ એ જ કરી રહ્યું છે. ઇઝરાયલી હુમલાઓએ ઇરાનને ઘણા વર્ષોથી પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાથી રોકી રાખ્યું છે. ઇઝરાયલે તેના પરમાણુ સુવિધાઓ પર ગંભીર હુમલાઓ કર્યા છે. અમેરિકાએ અનેક પરમાણુ સ્થળો પર બંકર બસ્ટર બોમ્બ પણ ફેંક્યા છે. ઉપરાંત, ઇરાન પાસે જે 450 કિલોગ્રામ સમૃદ્ધ યુરેનિયમ છે, તે ઇઝરાયલ ઇરાનમાંથી બહાર જોવા માંગે છે. ઇઝરાયલની બીજી સૌથી મોટી માંગ ઇરાની મિસાઇલો પર નિયંત્રણ પણ છે.
