ઉત્સવના ઉલ્લાસ વચ્ચે હિંસાનો ખેલ: અમદાવાદમાં નવરાત્રિના 9 દિવસમાં 5 હત્યાથી કાયદો-વ્યવસ્થા સામે સવાલો

જે નવરાત્રિના પવિત્ર દિવસોમાં શેરીઓ અને પાર્ટી પ્લોટો ખેલૈયાઓના ઉત્સાહ, ગરબાના તાલ અને ભક્તિના રંગે રંગાયેલા રહેવા જોઈતા હતા, તે જ ઉત્સવ દરમિયાન અમદાવાદ શહેરમાં લોહીની હોળી ખેલાઈ ગઈ. સામાન્ય બોલાચાલી, વાહન પાર્કિંગ, ચાના હિસાબ અને પારિવારિક વિવાદો ક્ષણિક આવેશમાં એટલી હદે વણસી ગયા કે છરીઓ અને હથિયારો ખુલ્લેઆમ ઉછળ્યા. શહેર પોલીસના ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ના કાગળ પરના દાવાઓ અને નાઈટ પેટ્રોલિંગ વચ્ચે માત્ર 9 દિવસમાં જ 5 પરિવારોએ પોતાના સ્વજનો ગુમાવ્યા છે, જેનાથી ઉત્સવના ઉમંગ પાછળ છુપાયેલી સમાજની હિંસક માનસિકતા ખુલ્લી પડી ગઈ છે.

ઉત્સવના રંગમાં ભંગ: પાંચ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ઘાતક હુમલા

અમદાવાદના દાણીલીમડા, શાહીબાગ, અમરાઈવાડી, રામોલ અને ખોખરા વિસ્તારોમાં નવરાત્રિ દરમિયાન જીવલેણ હુમલાની ઘટનાઓ બની હતી. તુચ્છ કારણોસર થયેલી માથાકૂટો પળવારમાં હત્યાકાંડમાં ફેરવાઈ ગઈ હતી:

ચોથું નોરતું (દાણીલીમડા): ચાની કીટલી પર માત્ર નાણાકીય હિસાબ મુદ્દે થયેલી બોલાચાલીમાં મોહમ્મદ સાહિલ શેખ (ઉંમર 24) નામના યુવક પર તીક્ષ્ણ હથિયારથી હુમલો કરી મોતને ઘાટ ઉતારવામાં આવ્યો. આ કેસમાં ઇમરાન પઠાણ અને અલ્તાફ કુરેશી સામે ગુનો નોંધાયો છે.

છઠ્ઠું નોરતું (શાહીબાગ): ગરબા પૂરા થયા બાદ પાર્કિંગમાં કાર રિવર્સ લેવા જેવી સામાન્ય બાબતે થયેલી તકરાર જીવલેણ બની હતી. જેમાં હર્ષિલ પટેલ અને રાહુલ દેસાઈ પર સુરેશભાઈ દવે (ઉંમર 36)ની હત્યા કરવાનો આરોપ લાગ્યો છે.

સાતમું નોરતું (અમરાઈવાડી): ગરબા ચોકની બહાર જૂની અદાવતનું વેર વાળીને રોહિત ઉર્ફે ગાંડો તથા મદન રાજપૂતે વિકેશ ગુર્જર (ઉંમર 28) પર છરીના જીવલેણ ઘા ઝીંકી દીધા હતા.

આઠમું નોરતું (રામોલ): મકાન અને મિલકતના આંતરિક વિવાદમાં જયેશ પટણી અને કાંતાબેન દ્વારા રમેશભાઈ પટણી (ઉંમર 52)ને ઘરમાં જ લોખંડના પાઇપના ફટકા મારી મોતને ઘાટ ઉતારી દેવાયા.

નવમું નોરતું (ખોખરા): રોકડ ભરેલા થેલા અંગે થયેલી પૂછપરછથી ઉશ્કેરાઈને પ્રહર્ષ મકવાણાએ પોતાની જ વિધવા ફોઈ લક્ષ્મીબેન ડાભીને કાતર મારી પતાવી દીધી અને લાશ બેગમાં છુપાવી દીધી હતી.

આ પણ વાંચો: બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે નોર્વે સરકારનો નિર્ણય: 16 વર્ષથી નીચેના સગીરો માટે સોશિયલ મીડિયા અને ગેમિંગ એપ્સ પર લાગશે પ્રતિબંધ

નવરાત્રિ હત્યાકાંડની સમગ્ર વિગત એક નજરે

પોલીસની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને દાવાઓ સામે ગંભીર સવાલો

તહેવારો શરૂ થતાં પહેલાં પોલીસ વિભાગ દ્વારા નાગરિકો અને ખેલૈયાઓની સલામતી માટે કડક બંદોબસ્ત તેમજ ગુનાખોરી સામે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ના મોટા દાવા કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, પાંચેય કિસ્સાઓમાં પોલીસે હત્યાના ગુના નોંધી તપાસ શરૂ તો કરી છે, પરંતુ સતત 9 દિવસ સુધી દર બીજા દિવસે લોહિયાળ ઘટનાઓ બનતાં નાઈટ પેટ્રોલિંગ અને પેટ્રોલિંગ પોઇન્ટ્સની અસરકારકતા સામે નાગરિકોમાં ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.

ક્ષણિક આવેગ જીવલેણ હિંસામાં કેમ ફેરવાય છે? (મનોવૈજ્ઞાનિક વિશ્લેષણ)

સિનિયર સાયકોલોજિસ્ટ ડૉ. પ્રશાંત ભીમાણીના વિશ્લેષણ અનુસાર, તહેવારોના માહોલમાં ઉત્તેજના, તણાવ અને અપૂરતી ઊંઘ માનવીય આવેગો પરના નિયંત્રણને નબળું પાડી દે છે:

અપૂરતી ઊંઘ અને અસહનશીલતા: રાત્રે મોડે સુધી જાગરણ કરવાથી મગજનો થાક વધે છે, જેનાથી વ્યક્તિનો પોતાના ક્રોધ પરનો કાબૂ ઘટી જાય છે.

ઘોંઘાટ, લાઇટ્સ અને ભીડનું દબાણ: મોટા અવાજે વાગતા લાઉડસ્પીકર્સ, ઝગમગતી રોશની અને જંગી ભીડ ઉત્તેજનાનું સ્તર વધારે છે; ભીડમાં પોતાની ઓળખ છુપી હોવાનો ભ્રમ જવાબદારીની ભાવના ખતમ કરે છે.

પ્રતિષ્ઠા અને દબદબો બતાવવાની હોડ: જાહેરમાં મિત્રો કે ટોળાની હાજરીમાં પોતાની મર્દાનગી કે ધાક સાબિત કરવાની લ્હાયમાં સામાન્ય બોલાચાલીને પણ અહંકારનો વિષય બનાવી દેવાય છે.

દબાયેલો માનસિક તણાવ: આર્થિક મુશ્કેલીઓ, જૂના ઝઘડા કે પારિવારિક ખટપટથી અંદર સળગતો ગુસ્સો નાની એવી તણખા જેવી વાતમાં દાવાનળ બનીને બહાર આવે છે.

નવરાત્રિ જેવા સંસ્કૃતિ અને ભક્તિના પર્વમાં સર્જાયેલી આ ખૂની ઘટનાઓ માત્ર પોલીસ તંત્ર કે કાયદો-વ્યવસ્થાની નિષ્ફળતા નથી, પરંતુ આપણા સામાજિક તાણાવાણા અને સહનશીલતાના પતનની ગંભીર ચેતવણી છે. જ્યારે પાર્કિંગ કે ચાના પૈસા જેવી સામાન્ય ક્ષુલ્લક બાબતો માનવ જિંદગી કરતાં વધુ મહત્વની બની જાય અને લોહી વહાવવા સુધી પહોંચી જાય, ત્યારે ઉત્સવની ભવ્યતા પાછળ રહેલી હિંસક માનસિકતા સામે આત્મમંથન કરવાની તાતી જરૂર છે.